Lào Cai là địa phương giàu tiềm năng nông - lâm nghiệp, trong đó xã Xuân Hòa được biết đến như một vùng đất sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển các cây trồng đặc hữu. Là xã khu vực III với đời sống người dân còn nhiều khó khăn, nông lâm nghiệp đến nay vẫn là ngành kinh tế chủ đạo, quyết định thu nhập và chất lượng cuộc sống của phần lớn hộ dân. Vì vậy, việc tái cơ cấu sản xuất theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết, đồng thời cũng là hướng đi quan trọng nhằm tạo sinh kế lâu dài cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó quế là cây trồng chủ lực.
Đại hội Đảng bộ xã Xuân Hòa nhiệm kỳ 2025 - 2030 tiếp tục khẳng định cây quế cùng với cây chuối và cây chè là 3 loại cây trồng chủ lực của xã, phấn đấu xây dựng từ 2 - 3 sản phẩm OCOP từ quế, chuối.
Quế - sản phẩm chủ lực nâng giá trị kinh tế địa phương
Với 4.586 ha quế, Xuân Hòa đang là xã có diện tích trồng quế lớn của tỉnh Lào Cai. Nhờ khí hậu mát mẻ, đất đai phù hợp cùng tập quán canh tác nhiều đời, người dân Xuân Hòa đã lựa chọn quế làm cây trồng chủ lực. Đến nay, toàn xã có hơn 4.453 ha quế, phân bố rộng khắp ở các thôn bản. Đây là nguồn nguyên liệu lớn, tạo lợi thế cạnh tranh và là động lực quan trọng giúp nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo.
Giá thu mua quế hiện ở mức ổn định – 27.000 đồng/kg vỏ quế tươi, 2.300 đồng/kg cành, lá, đem lại nguồn thu đáng kể cho người trồng. Điều này góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống nhiều hộ dân, nhất là nhóm hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Quế không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn tạo công ăn việc làm thường xuyên, thúc đẩy phát triển dịch vụ, thương mại ở địa phương.
Tuy nhiên, để cây quế thực sự trở thành một ngành hàng bền vững, mang lại giá trị gia tăng cao, Xuân Hòa cần một chiến lược phát triển bài bản, nhất là trong bối cảnh sản xuất còn nhỏ lẻ, chế biến sâu hạn chế, liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ.
Để phát triển nông lâm nghiệp theo hướng hàng hóa hiệu quả hơn
Dù có nhiều tiềm năng, song sản xuất quế tại Xuân Hòa vẫn đối mặt với các thách thức: Quy mô sản xuất phân tán, thiếu tập trung; Liên kết giữa nông dân - hợp tác xã – doanh nghiệp chưa bền vững; Công nghệ chế biến còn lạc hậu, chủ yếu sơ chế thủ công; Giá trị sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng vùng nguyên liệu; Chưa có thương hiệu mạnh, khó cạnh tranh trên thị trường lớn.
Bình quân mỗi năm, cây quế mang về cho Xuân Hòa khoảng 125 tỷ đồng. Riêng trong 10 tháng năm 2025, người dân Xuân Hòa khai thác hơn 1.587 tấn vỏ quế và 1.782 tấn cành, lá quế, ước tổng doanh thu đạt hơn 100 tỷ đồng. Trong ảnh: Nông dân Xuân Hòa thu hoạch vỏ quế.
Những bất cập này đòi hỏi một hướng tiếp cận mới: phát triển nông nghiệp hàng hóa theo chuỗi liên kết, gắn sản xuất với chế biến sâu, tiêu thụ ổn định và chuyển đổi số trong quản lý. Giải pháp trọng tâm để nâng cao giá trị ngành hàng quế hữu cơ, từ đó quy hoạch vùng nguyên liệu và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Xuân Hòa cần tiếp tục rà soát, mở rộng vùng trồng quế theo hướng tập trung, có mã số vùng trồng để hướng tới xuất khẩu chính ngạch. Cùng với đó là việc hướng dẫn người dân áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP. Xây dựng các tổ hợp tác, hợp tác xã làm đầu mối quản lý vùng nguyên liệu. Tăng cường kiểm soát chất lượng, ghi nhật ký sản xuất, đảm bảo truy xuất nguồn gốc.
Cây quế đã khẳng định giá trị kinh tế - xã hội, phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu, tập quán canh tác của người dân Xuân Hòa, nhanh chóng phát triển thành vùng nguyên liệu, đồng thời hình thành mô hình du lịch sinh thái gắn với cây quế.
Bên cạnh đó, Xuân Hòa đã và đang thu hút doanh nghiệp chế biến sâu. Đây là khâu quyết định giá trị gia tăng của sản phẩm. Địa phương cần: Kêu gọi doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến tinh dầu, bột quế, quế thanh, quế ống…Hỗ trợ nâng cấp thiết bị sơ chế cho các cơ sở nhỏ. Hình thành chuỗi liên kết khép kín từ trồng trọt - thu hoạch - chế biến - tiêu thụ. Để từ đó Xuân Hòa xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường để nâng tầm sản phẩm. Trước tiên cần xây dựng chỉ dẫn địa lý, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Ứng dụng công nghệ số: QR truy xuất nguồn gốc, bán hàng trên thương mại điện tử. Mở rộng thị trường trong và ngoài nước thông qua xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp.
Muốn được như vậy, Xuân Hòa đã vạch ra chiến lược cụ thể, nhất là hỗ trợ người dân về kỹ thuật, vốn và chuyển đổi số. Tổ chức các lớp tập huấn chăm sóc, thu hái, sơ chế quế đạt chuẩn. Tạo điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi để tái đầu tư sản xuất. Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, nhật ký sản xuất, bán hàng trực tuyến. Song hành là nhiệm vụ quan trọng mà Xuân Hòa đang thực hiện rất hiệu quả. Đó là phát huy vai trò của chính quyền và các tổ chức đoàn thể. Bởi chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong quy hoạch, định hướng phát triển vùng nguyên liệu và kết nối doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên… cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân thay đổi tư duy sản xuất, tham gia liên kết chuỗi giá trị.
Ban Xây dựng Đảng truyền thông chương trình giảm nghèo bền vững tại các bản Nhàm, Lụ, Mai Thượng, Mai Chung, Vắc, Sáo, Chuân,..
Cây quế không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng phát triển nông lâm nghiệp bền vững cho Xuân Hòa. Khi được sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với chế biến sâu, có thương hiệu và thị trường ổn định, quế sẽ trở thành ngành hàng chủ lực, tạo bước đột phá quan trọng trong tái cơ cấu kinh tế nông thôn. Phát triển quế theo chuỗi liên kết không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững mà còn tạo nền tảng thực hiện các tiêu chí của nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, đưa Xuân Hòa trở thành vùng sinh kế xanh tiêu biểu của tỉnh Lào Cai.
Cây quế đã và đang có những đóng góp quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp của Xuân Hòa, từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, góp phần nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác năm 2025 ước đạt hơn100 triệu đồng, tăng 20 triệu đồng/ha so với năm 2020. Trong ảnh: Sản xuất quế ống sáo tại Xuân Hòa.
Phạm Linh Chi
