Trong bối cảnh đó, giá trị lớn nhất của Hội nghị không chỉ nằm ở những nghị quyết được thông qua, mà còn thể hiện ở sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy lãnh đạo của Đảng. Nếu trước đây trọng tâm thường hướng vào việc ban hành chủ trương thì nay yêu cầu được đặt ra cao hơn: mọi chủ trương phải nhanh chóng được chuyển hóa thành chương trình hành động, thành kết quả cụ thể và được kiểm chứng bằng hiệu quả thực tiễn. Đây không đơn thuần là sự thay đổi trong phương thức điều hành, mà phản ánh bước phát triển mới của tư duy cầm quyền, phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển trong bối cảnh mới.
Thực thi chính sách trở thành thước đo năng lực lãnh đạo
Một trong những thông điệp có ý nghĩa sâu sắc nhất được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị là lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của nhân dân làm tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo, quản lý và điều hành.
Thông điệp này đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy "quản lý bằng văn bản" sang "quản trị bằng kết quả". Trong điều kiện nền kinh tế vận hành ngày càng theo cơ chế thị trường hiện đại và hội nhập sâu rộng, giá trị của một nghị quyết không được quyết định bởi quy mô hay tầm vóc của văn kiện, mà bởi khả năng tạo ra những thay đổi thực chất trong đời sống xã hội.
Đây cũng là vấn đề mà nhiều quốc gia phát triển đã coi là nền tảng của quản trị hiện đại. Thành công của chính sách không nằm ở số lượng văn bản được ban hành mà ở việc người dân có được hưởng lợi hay không, doanh nghiệp có thuận lợi hơn trong sản xuất, kinh doanh hay không và bộ máy công quyền có hoạt động minh bạch, hiệu quả hơn hay không.
Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển với mục tiêu tăng trưởng cao, nhưng đồng thời phải bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Đổi mới mô hình tăng trưởng - lựa chọn mang tính chiến lược
Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV tiếp tục khẳng định quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đây là sự lựa chọn mang tính tất yếu. Sau gần bốn thập kỷ đổi mới, những động lực tăng trưởng truyền thống như khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng đầu tư đang dần bộc lộ giới hạn. Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế ngày càng chuyển sang cạnh tranh về công nghệ, năng suất và chất lượng thể chế.
Điều đáng chú ý là lần này, đổi mới mô hình tăng trưởng không được nhìn nhận như một mục tiêu kinh tế đơn thuần mà được đặt trong tổng thể cải cách thể chế và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.
Thực tiễn quốc tế cho thấy, khoa học - công nghệ chỉ có thể trở thành động lực phát triển khi được hỗ trợ bởi một hệ thống thể chế minh bạch, ổn định và có khả năng khuyến khích đổi mới sáng tạo. Vì vậy, cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số chính là những điều kiện tiên quyết để tạo lập động lực tăng trưởng mới. Đó cũng là con đường để Việt Nam nâng cao năng suất lao động, thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát triển kinh tế biển trong tư duy phát triển xanh
Một trong những định hướng chiến lược được Hội nghị tiếp tục nhấn mạnh là xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Điểm mới không chỉ nằm ở mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng biển mà còn ở cách tiếp cận hiện đại, coi kinh tế biển là một hệ sinh thái phát triển tổng hợp.
Theo đó, phát triển cảng biển, logistics, công nghiệp biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi, dịch vụ hàng hải, kinh tế số trên biển và du lịch biển chất lượng cao phải được triển khai đồng bộ với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Đây là tư duy phù hợp với xu thế phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn đang được nhiều quốc gia theo đuổi. Nếu được tổ chức thực hiện hiệu quả, kinh tế biển sẽ không chỉ là động lực tăng trưởng mới mà còn góp phần nâng cao vị thế địa kinh tế của Việt Nam trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Từ cải cách bộ máy đến hiện đại hóa quản trị
Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy với quy mô lớn, việc Trung ương xác định không tiếp tục sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã trong thời gian tới thể hiện tư duy quản trị thận trọng và thực chất. Một cuộc cải cách chỉ có ý nghĩa khi bộ máy mới vận hành ổn định và tạo ra hiệu quả cao hơn bộ máy cũ.
Tinh gọn không phải là đích đến cuối cùng. Đích đến là nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, giảm chi phí quản lý và phục vụ người dân tốt hơn. Điều đó đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Đặc biệt, chuyển đổi số cần được coi là nền tảng của quản trị hiện đại. Khi dữ liệu được kết nối, quy trình được số hóa và dịch vụ công được thực hiện trên môi trường số, bộ máy tinh gọn mới thực sự phát huy hiệu quả, giảm thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Một điểm đáng ghi nhận từ Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV là sự coi trọng hơn vai trò của khoa học, thực tiễn và phản biện chính sách. Những nội dung lớn như đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế biển, chuyển đổi số hay phát triển xanh đều phản ánh sự tiếp thu ngày càng đầy đủ hơn các kết quả nghiên cứu của giới khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và thực tiễn phát triển.
Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng chính sách công. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội biến động nhanh, chính sách chỉ thực sự hiệu quả khi được xây dựng trên cơ sở bằng chứng, được đánh giá tác động đầy đủ và có cơ chế phản hồi thường xuyên trong quá trình thực hiện.
Thước đo cuối cùng vẫn là hiệu quả thực tiễn
Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, không có quốc gia nào trở nên hùng cường chỉ nhờ ban hành nhiều chiến lược hay nghị quyết. Điều quyết định thành công luôn là năng lực tổ chức thực hiện.
Đối với Việt Nam, điều đó càng có ý nghĩa khi mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI là trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Để hiện thực hóa khát vọng đó, cải cách thể chế phải đi cùng cải cách hành chính; đổi mới tư duy phải đi cùng đổi mới phương thức thực thi; phân cấp phải gắn với trách nhiệm giải trình; và mọi chính sách đều phải được đánh giá bằng kết quả cuối cùng mang lại cho người dân và doanh nghiệp.
Có thể khẳng định, dấu ấn nổi bật của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ là những quyết sách mới mà còn là sự chuyển biến trong triết lý quản trị quốc gia: từ quản lý sang kiến tạo phát triển; từ coi trọng quy trình sang đề cao hiệu quả; từ đánh giá bằng đầu vào sang đánh giá bằng kết quả đầu ra; từ tư duy hành chính sang tư duy phục vụ.
Tinh thần ấy không chỉ mở ra một giai đoạn mới trong công tác lãnh đạo, điều hành mà còn đặt ra yêu cầu rất cao đối với toàn bộ hệ thống chính trị. Khi mỗi nghị quyết được cụ thể hóa bằng chương trình hành động rõ ràng, mỗi cấp chính quyền được đánh giá bằng chất lượng phục vụ, mỗi cán bộ được đo bằng kết quả công việc và sự hài lòng của người dân, thì những quyết sách của Trung ương mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước.
Đó cũng là con đường để xây dựng một nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, hùng cường trong kỷ nguyên mới.
Luật gia, Nhà báo Đoàn Mạnh Phương
