Mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Singapore đang bước vào một giai đoạn phát triển mới đầy bứt phá, không chỉ dừng lại ở các mô hình hợp tác truyền thống mà mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực tiên phong như kinh tế số, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo và tài chính quốc tế. Chuyến thăm chính thức Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cột mốc quan trọng, tái khẳng định quyết tâm của hai quốc gia trong việc nâng cấp toàn diện xung lực hợp tác kinh tế, đưa mô hình VSIP trở thành biểu tượng của sự phát triển bền vững và thông minh.
Từ biểu tượng VSIP đến tầm nhìn Khu công nghiệp thế hệ mới
Trải qua gần ba thập kỷ phát triển, mô hình Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) đã chứng minh là một trong những biểu tượng thành công nhất trong hợp tác kinh tế song phương tại khu vực Đông Nam Á. Tính đến nay, Singapore duy trì vị thế là một trong những quốc gia dẫn đầu về nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam với tổng vốn lũy kế vượt mốc 80 tỉ USD. Sự hiện diện của các VSIP không chỉ đóng góp vào dòng vốn FDI, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, mà còn tiên phong trong việc thiết lập các tiêu chuẩn hạ tầng hiện đại và thu hút các nhà đầu tư chất lượng cao.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa đối mặt với nhiều thách thức và dòng vốn đầu tư dịch chuyển theo hướng ưu tiên các tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG), Việt Nam và Singapore đang chủ động nâng cấp mô hình này. Sự kiện Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với Bộ trưởng Bộ Nhân lực kiêm Bộ trưởng phụ trách Năng lượng và Khoa học - Công nghệ thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore Tan See Leng vào ngày 29/5 vừa qua nằm trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra chương mới cho các dự án hạ tầng công nghiệp.
Trọng tâm của chương trình hợp tác thời gian tới là đẩy nhanh tiến độ và hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đặc biệt là việc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho các dự án thế hệ mới như VSIP Hải Phòng II và VSIP Bình Dương IV. Đây không còn là các khu sản xuất công nghiệp thuần túy, mà được định hình trở thành các "Khu công nghiệp thông minh và bền vững". Định hướng này nhằm đáp ứng dòng vốn đầu tư chất lượng cao mà Việt Nam đang kỳ vọng thu hút từ đảo quốc sư tử, bao gồm các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng lớn như trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất chất bán dẫn, kinh tế số và hạ tầng logistics thông minh.
Cộng hưởng chiến lược trong kỷ nguyên Kinh tế số và Kinh tế xanh
Sự tương đồng về tầm nhìn chiến lược giữa Việt Nam và Singapore trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững là nền tảng vững chắc để làm sâu sắc hơn quan hệ song phương. Cả hai quốc gia đều đặt ưu tiên hàng đầu vào kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Chính sự gặp gỡ về tư duy chiến lược này đã tạo ra không gian hợp tác rộng mở cho các doanh nghiệp hai nước trong các lĩnh vực tiên phong như mạng lưới an ninh mạng, ứng dụng AI, tối ưu hóa logistics và phát triển thị trường tín chỉ carbon.
Đối với Việt Nam, Singapore không chỉ là một nhà đầu tư lớn mà còn là một hình mẫu thành công về quản trị công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Phía Việt Nam bày tỏ mong muốn học hỏi sâu sắc kinh nghiệm của Singapore trong việc xây dựng các trung tâm tài chính tầm cỡ, thúc đẩy công nghiệp công nghệ cao, hiện đại hóa hệ thống logistics và đặc biệt là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu. Chuyển dịch cơ cấu lao động từ thâm dụng nhân công sang thâm dụng tri thức và công nghệ chính là chìa khóa để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Kết nối hạ tầng năng lượng và giao thông đô thị bền vững
Một trong những bước đột phá mang tính chiến lược dài hạn được thảo luận sâu sắc giữa hai bên là lĩnh vực năng lượng tái tạo. Singapore, với hạn chế về không gian địa lý, có nhu cầu lớn về nhập khẩu năng lượng sạch. Trong khi đó, Việt Nam sở hữu tiềm năng tự nhiên vô cùng to lớn về điện gió (đặc biệt là điện gió ngoài khơi), thủy điện và năng lượng mặt trời. Phía Singapore đánh giá rất cao tiềm năng này và kỳ vọng hai bên sẽ tăng cường kết nối vững chắc trong khuôn khổ lưới điện ASEAN thông qua các liên doanh Việt Nam - Singapore. Sự hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho hai quốc gia mà còn đóng góp quan trọng vào mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng khu vực và hiện thực hóa cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).
Bên cạnh hạ tầng năng lượng, hạ tầng giao thông đô thị là mạch máu của các siêu đô thị hiện đại cũng là một điểm sáng lớn trong chương trình nghị sự lần này. Hai bên dành nhiều thời gian thảo luận về việc định hướng hợp tác phát triển hệ thống tàu điện ngầm (metro) và đường sắt đô thị tại Việt Nam. Singapore là một quốc gia sở hữu hệ thống giao thông công cộng thuộc hàng hiện đại và hiệu quả nhất thế giới cam kết sẽ hỗ trợ Việt Nam xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản cũng như chuẩn hóa quy trình vận hành cho các tuyến metro trong tương lai. Sự hỗ trợ này có ý nghĩa chuyển giao công nghệ và quy trình cực kỳ quan trọng, giúp các đô thị lớn của Việt Nam giải quyết bài toán ùn tắc, ô nhiễm và tiến tới mô hình đô thị thông minh.
Kiến tạo Trung tâm Tài chính Quốc tế và Hệ sinh thái Khởi nghiệp
Tầm nhìn hội nhập của Việt Nam không dừng lại ở hạ tầng vật chất mà đang hướng mạnh mẽ đến việc xây dựng hạ tầng tài chính hiện đại. Việc phát triển các trung tâm tài chính khu vực và quốc tế tại Việt Nam (như tại TP. Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng) đòi hỏi một bệ phóng pháp lý và mạng lưới kết nối toàn cầu.
Liên quan đến nội dung này, Bộ trưởng Tan See Leng đã đưa ra góc nhìn chiến lược mang tính gợi mở cao: các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) của Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động tận dụng hệ sinh thái tài chính và đổi mới sáng tạo vốn đã rất hoàn chỉnh của Singapore. Việc kết nối này không chỉ giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các dòng vốn đầu tư mạo hiểm quốc tế, nâng cao năng lực quản trị, mà còn mở ra cánh cửa đưa các giải pháp công nghệ mang thương hiệu Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu thông qua "trạm trung chuyển" tài chính Singapore.
Có thể khẳng định, quan hệ hợp tác Việt Nam - Singapore đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt, chuyển từ phương thức hợp tác hỗ trợ đầu tư thương mại đơn thuần sang mô hình "cộng hưởng chiến lược" toàn diện. Từ những viên gạch vững chắc mang tên VSIP, dòng chảy hợp tác giờ đây đã hòa vào dòng chủ lưu của thời đại: Số hóa, Xanh hóa và Thông minh hóa. Với quyết tâm chính trị cao từ lãnh đạo cấp cao hai nước và sự năng động của khối doanh nghiệp, mối quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Singapore hứa hẹn sẽ tiếp tục là hình mẫu tiêu biểu cho sự hợp tác hiệu quả, thịnh vượng và bền vững trong cộng đồng ASEAN và trên trường quốc tế.
