Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Khái quát về tiềm năng phát triển kinh tế biển Việt Nam
Với chiều dài bờ biển 3260 km, 114 cửa sông đổ ra biển, 1 triệu km2, Việt Nam sở hữu vùng đặc quyền kinh tế biển rộng gấp 3 lần diện tích đất liền với vị trí địa chính trị gồm 3.000 hòn đảo lớn, nhỏ và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Có những lợi thế này, vùng biển Việt Nam được khẳng định là không gian sinh tồn, nơi chứa đựng nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú, tiềm năng, nhiều cơ hội cũng như lợi thế để phát triển ngành kinh tế biển lớn mạnh.
Tuy được các quốc gia lân cận và trên thế giới đánh giá cao về tiềm năng phát triển kinh tế biển, nhưng nhiều năm nay, nhận thức cộng đồng về tầm nhìn chiến lược kinh tế biển chưa có chiều sâu. Kinh tế biển chưa phát triển tương xứng với những tiềm năng và lợi thế vị trí đắc địa đem lại. Theo báo cáo tại “Diễn đàn phát triển kinh tế biển Việt Nam 2022”, thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Lê Minh Ngân cho biết du lịch biển đã mang lại 70% doanh thu cho ngành du lịch cả nước; vận tải hàng hóa đường biển mỗi năm đạt 85,1 triệu tấn; sản lượng khai thác dầu và khí quy đổi khí đạt 18,43 triệu tấn; sản lượng thủy sản khai thác đạt 3.920 nghìn tấn, nuôi trồng đạt 4.805,8 nghìn tấn. Đây là những con số khiêm tốn so với nguồn tài nguyên biển mà Việt Nam đang sở hữu.
Cả nước hiện có 18/19 khu kinh tế ven biển được phê duyệt thành lập; tiến hành phát triển chuỗi đô thị biển với gần 600 đô thị, chiếm 8% trên tổng số đô thị cả nước. Hiện tại Việt Nam đã hình thành 4 vùng kinh tế ven biển quan trọng, bao gồm vùng biển và ven biển phía Bắc; Bắc Trung Bộ, duyên hải Trung Bộ; Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Như vậy, có thể thấy những tiềm năng và lợi thế to lớn của Việt Nam hay còn gọi là quốc gia biển ở khu vực Đông Nam Á chưa được khai thác triệt để và phù hợp.
Vai trò của Báo chí truyền thông trong phát triển kinh tế biển
Những năm qua, vai trò của báo chí trong việc phát triển kinh tế biển ngày càng được khẳng định thông qua việc triển khai các nhiệm vụ cụ thể của các phòng chuyên môn, phóng viên chuyên trách thực hiện, hình thành các chuyên mục trên các trang báo, các chương trình phát thanh truyền hình; giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống, khai thác tiềm năng phát triển kinh tế, thế mạnh của từng địa phương trong khu vực biển đảo. Các siêu tác phẩm như phim tài liệu, phóng sự, tranh ảnh đã phản ánh thực tiễn tiềm năng nền kinh tế biển ở Việt Nam để nhân dân nhận thức và hành động khai thác kinh tế biển hiệu quả; đồng thời khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam với bạn bè quốc tế .
Tuy nhiên bên cạnh những nỗ lực của các cơ quan báo chí, vẫn tồn tại một số nhược điểm: chất lượng một số tác phẩm chưa tốt, thiếu tính phát hiện và đề xuất các phương hướng cho những vấn đề mang tính cấp thiết gây xôn xao dư luận. Trong tuyên truyền, vẫn còn tình trạng chưa đảm bảo được tính công bằng trong công tác báo cáo về những kết quả đạt được của ngành kinh tế biển. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để khai thác bền vững ngành kinh tế biển; tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân sống ở vùng kinh tế có tiềm năng phát triển vượt trội. Báo chí cần tuyên truyền những nội dung cơ bản, cốt lõi của Nghị quyết 09-NQ/TW về “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, từ đó, tạo chiều sâu trong nhận thức về chiến lược phát triển, tạo sự quan tâm, thuyết phục các cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân đoàn kết, khai thác triệt để tiềm năng kinh tế biển.
Để phát huy hiệu quả công tác truyền thông và vai trò của báo chí trong phát triển kinh tế biển ở Việt Nam, cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Trước hết, báo chí cần đẩy mạnh tuyên truyền về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với biển đảo, giúp quần chúng nhân dân nâng cao nhận thức, thúc đẩy Chiến lược phát triển kinh tế biển một cách toàn diện. Qua đó, Việt Nam có thể sớm trở thành quốc gia mạnh về kinh tế biển, đồng thời đảm bảo quốc phòng, an ninh và mở rộng hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, việc xây dựng lực lượng quản lý phát triển kinh tế biển cần đi đôi với sự phối hợp cùng các lực lượng bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Điều này không chỉ giúp bảo vệ vùng biển của tổ quốc mà còn tạo điều kiện thuận lợi để đấu tranh giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế. Đồng thời, báo chí có thể góp phần thúc đẩy giao thương đường biển với các nước phát triển, mở ra nhiều cơ hội hợp tác kinh tế.
Ngoài ra, báo chí cần chú trọng xuất bản các tác phẩm tôn vinh những tấm gương quân dân Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo. Việc lan tỏa những câu chuyện chân thực và đầy cảm hứng này sẽ khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí kiên định trong nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Công tác đào tạo đội ngũ nhà báo chuyên sâu về lĩnh vực biển, đảo cũng cần được chú trọng. Những phóng viên, nhà báo am hiểu về kinh tế biển không chỉ phản ánh trung thực thực trạng phát triển mà còn giúp định hướng dư luận, thúc đẩy sự quan tâm của xã hội đối với vấn đề biển, đảo. Các cơ quan báo chí cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phù hợp, cập nhật thông tin nhanh chóng, từ đó nâng cao hiệu quả truyền thông và tác động đến nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là người dân vùng ven biển. Việc khai thác kinh tế biển phải được thực hiện trên cơ sở bền vững, vừa tận dụng tiềm năng, vừa bảo vệ chủ quyền biển đảo. Trên mặt trận tư tưởng, báo chí phải khẳng định vai trò và trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ sự ổn định nhận thức của quần chúng trước những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch. Thông tin chính xác, kịp thời và định hướng đúng đắn sẽ giúp người dân vững vàng trước mọi âm mưu xâm phạm chủ quyền biển, đảo của Việt Nam.
Truyền thông biển không chỉ là cầu nối đưa chính sách đến với người dân mà còn đóng vai trò định hướng nhận thức, khơi dậy tinh thần trách nhiệm trong bảo vệ chủ quyền và phát triển kinh tế biển bền vững. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, báo chí cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng nội dung, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về khai thác, sử dụng tài nguyên biển hiệu quả, gắn với bảo vệ môi trường và an ninh biển đảo. Với sự đồng hành của truyền thông, Việt Nam có cơ hội khẳng định vị thế quốc gia biển mạnh, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và thịnh vượng.
Đặng Nguyễn Anh Thư
