Năm 2025 đánh dấu một điểm sáng nổi bật của ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế còn nhiều bất định. Trước sức ép từ suy giảm kinh tế toàn cầu, chi phí đầu vào tăng cao cùng những tác động ngày càng rõ nét của thiên tai và biến đổi khí hậu, nông nghiệp vẫn duy trì được đà tăng trưởng vững chắc. GDP toàn ngành ước tăng gần 4%, vượt đáng kể mục tiêu 2,5–3%/năm đã đề ra trong Kế hoạch cơ cấu lại ngành giai đoạn 2021–2025. Kết quả này không chỉ phản ánh khả năng thích ứng và phục hồi mạnh mẽ của khu vực nông nghiệp, mà còn khẳng định tính đúng đắn của định hướng phát triển theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng.
Đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của ngành là kết quả xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục lập kỷ lục mới. Trong giai đoạn 2021–2025, giá trị xuất khẩu toàn ngành duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10,5%/năm, vượt mục tiêu đề ra. Riêng trong 11 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đã vượt 64 tỷ USD, tăng hơn 12% so với cùng kỳ. Song song với xuất khẩu, thị trường nội địa tiếp tục giữ vai trò nền tảng quan trọng. Nguồn cung các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu được bảo đảm ổn định, nhiều chỉ tiêu về sản lượng tiếp tục tăng so với cùng kỳ. Điều này không chỉ góp phần giữ vững an ninh lương thực quốc gia mà còn giúp bình ổn giá cả, giảm áp lực lạm phát trong bối cảnh kinh tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ vững chắc. Khi một số lĩnh vực như công nghiệp chế biến, dịch vụ và xuất khẩu phụ thuộc lớn vào thị trường bên ngoài chịu tác động mạnh từ đứt gãy chuỗi cung ứng và suy giảm nhu cầu, nông nghiệp vẫn duy trì được nhịp sản xuất tương đối ổn định. Sự ổn định này không chỉ giúp bảo đảm đời sống dân cư mà còn góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô. Tăng trưởng nông nghiệp bền bỉ cũng tạo ra những tác động lan tỏa tích cực tới cán cân thương mại và khu vực nông thôn. Xuất khẩu nông sản duy trì ở mức cao đã đóng góp đáng kể vào thặng dư thương mại chung của cả nước, trong khi thu nhập của người nông dân từng bước được cải thiện. Cùng với đó, quá trình tái cơ cấu ngành được triển khai theo hướng phát triển kinh tế nông nghiệp, gắn sản xuất với thị trường, chế biến, dịch vụ và bảo vệ môi trường đã tạo nền tảng cho xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại và bền vững.
Những kết quả tăng trưởng tích cực của ngành nông nghiệp trong giai đoạn vừa qua trước hết bắt nguồn từ quá trình tái cơ cấu ngành được triển khai nhất quán và có chiều sâu. Nông nghiệp Việt Nam đã từng bước chuyển từ mô hình sản xuất thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp gắn chặt với thị trường, chế biến, dịch vụ và bảo vệ môi trường. Cách tiếp cận mới này giúp nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào sản lượng thô và tăng khả năng thích ứng trước biến động của thị trường trong nước và quốc tế. Cùng với đó, việc đẩy mạnh đầu tư vào nông nghiệp xanh, sạch và bền vững, ứng dụng khoa học – công nghệ và tiến bộ kỹ thuật đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất.
Bên cạnh chuyển dịch mô hình sản xuất, vai trò của chính sách và cải cách hành chính cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nông nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu, từng bước được hoàn thiện theo hướng tháo gỡ rào cản kỹ thuật, hỗ trợ tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh đã giúp giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư mở rộng sản xuất, chế biến và thương mại nông sản. Việc chủ động mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đã giúp nông sản Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Hoạt động xúc tiến thương mại được tăng cường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để đưa nông sản tiếp cận các thị trường tiềm năng có yêu cầu cao về chất lượng và phát triển bền vững. Đây là nền tảng quan trọng giúp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu ngay cả trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.
Hướng tới giai đoạn 2026–2030, nông nghiệp tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng trong cơ cấu kinh tế quốc gia, không chỉ với vai trò bảo đảm an ninh lương thực mà còn là động lực tăng trưởng bền vững. Định hướng phát triển trong thời gian tới tập trung vào nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nông nghiệp sinh thái, hiện đại, gắn với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học – công nghệ. Việc tích hợp sản xuất nông nghiệp với phát triển nông thôn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường được coi là yêu cầu xuyên suốt.
Trên cơ sở tổng kết thực tiễn tái cơ cấu ngành giai đoạn 2021–2025, việc xây dựng kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo đặt ra yêu cầu tiếp cận theo hướng lồng ghép, tăng cường phối hợp giữa các ngành, các cấp và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội. Trong bối cảnh các xu thế mới như giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng rõ nét, nông nghiệp Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, vừa đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và phát triển nông thôn bền vững trong dài hạn.
Tăng trưởng nông nghiệp vượt mục tiêu không chỉ dừng lại ở những con số ấn tượng, mà còn khẳng định rõ vai trò trụ đỡ quan trọng của ngành đối với nền kinh tế quốc dân. Trong bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế còn nhiều khó khăn, nông nghiệp đã phát huy hiệu quả chức năng ổn định sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực, duy trì xuất khẩu và góp phần giữ vững cân đối vĩ mô. Những kết quả này tạo nền tảng vững chắc để ngành tiếp tục chuyển mình theo hướng hiện đại, bền vững, qua đó đóng góp ngày càng lớn hơn cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Như Lê
