VNHN - Chủ trương xã hội hóa nước sạch nông thôn là một trong những chủ trương đúng đắn và kịp thời của UBND TP. Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung đang cho thấy những chuyển biến tích cực đến đời sống của người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã được khẳng định thì không ít vướng mắc lại phát sinh, đặc biệt là vấn đề kinh tế dẫn đến việc: “khi dân chưa thông thì làm không… thuận!”.
Chủ trương xã hội hóa nước sạch nông thôn đã thu hút được các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư, từng bước hình thành thị trường kinh doanh nước sạch ở khu vực nông thôn; thu hút đông đảo các hộ dân tham gia, cam kết sử dụng nước sạch, thay đổi thói quen dùng nước mưa, giếng khoan.
Xã hội hóa nước sạch nông thôn bài toán khó nếu người dân thiếu tin tưởng
Đặc biệt, các hộ nghèo cũng dần được tiếp cận nguồn nước sạch; từ đó, chất lượng cuộc sống người dân vùng nông thôn được cải thiện, sức khỏe được nâng cao, góp phần xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các doanh nghiệp lại gặp phải không ít khó khăn, nhất là khi nhiều người dân chưa hiểu đúng xã hội hóa là sự huy động tập thể cộng đồng cùng chung tay xây dựng xã hội văn minh, tiên tiến.
Thời gian vừa qua, không ít ý kiến băn khoăn của người dân về việc xã hội hóa nước sạch như: Thu tiền xã hội hóa là đúng hay sai?; Thu bao nhiêu là đủ?; Tại sao lại bắt người dân phải đóng tiền?; Nơi này đóng cao, tại sao lại có nơi đóng thấp?;… Thậm chí từ những băn khoăn, thắc mắc ban đầu đã bị đẩy lên thành các phản ứng gay gắt. Thực tế trên đang khiến việc doanh nghiệp cố gắng đầu tư cơ sở hạ tầng để đưa nước sạch về với người dân, tuy nhiên xây dựng xong rồi chỉ để đấy. Nhiều công trình nước sạch của Hà Nội được xây dựng hàng tỷ đồng nhưng hoang phế cả chục năm nay là chuyện không phải hiếm hay có chăng nhiều công trình xây dựng từ năm 1998 mà vẫn chưa thể đưa vào hoạt động,…
Bài toán về sự đồng thuận lòng dân trong thực hiện xã hội hóa nước sạch nông thôn không chỉ riêng gì doanh nghiệp phải tìm lời giải mà hơn lúc nào hết nó cần sự chung tay, góp sức của cả hệ thống chính quyền địa phương.
Trả lời với PV về thực tế trên, ông Nguyễn Đình Hà, Giám đốc Công ty nước sạch Tây Hà Nội nhấn mạnh: “Khi dân chưa thông thì làm không… thuận! – Là người trong cuộc chúng tôi hiểu hơn ai hết nếu không có được sự đồng thuận của người dân thì muốn hoàn thành được việc phổ cập nước sạch nông thôn là không hề dễ. Nhiều dự án đã gặp không ít khó khăn khi tỷ lệ người dân đăng ký thấp, có trường hợp cả xã chỉ 3 hộ đồng tình đăng ký trong khi hệ thống cấp nước đã hoàn thành xong, đã cấp được nước sạch”.
Xã hội hóa nước sạch không chỉ mua về ngay sức khỏe mà còn để phát triển tương lai
Mỗi dự án tại mỗi địa phương đều có những phương án triển khai vô cùng minh bạch, có sự thẩm định đánh giá của cơ quan chuyên môn. Ví như tại huyện Hoài Đức giá thu đồng nhất trong toàn huyện với phương thức: Ứng góp tự nguyện 4,2 tr (29% tổng mức đầu tư 573 tỷ (trên 40.000 hộ gia đình) được Viện Kinh tế - Bộ XD thẩm định) mỗi hộ gia đình sau khi sử dụng sẽ được hoàn trả 44.000 đồng trừ vào tiền sử dụng nước sạch).
Tuy nhiên, thực tế việc triển khai cũng gặp muôn vàn khó khăn nhất là khi người dân thiếu tin tưởng và luôn đặt ra câu hỏi: Có lợi ích nhóm hay không?; Thu tiền xong có triển khai hay không?; Bao lâu thì có nước?; Nước có sạch không?; Giá bán nước thế nào?;… Trong khi đó phương thức tại hợp đồng được công khai và UBND huyện Hoài Đức cũng đã có Công văn chỉ đạo phương thức triển khai, tất cả đều được thông báo trên loa đài, tổ chức các cuộc họp xã, thôn, họp đảng, đoàn để giải thích, làm rõ… Tài liệu được phát tới tay từng hộ dân. Nhưng nhiều lúc người dân vẫn chưa hiểu dẫn đến sự phản ứng gay gắt. Ông Hà chia sẻ.
Cũng theo ông Hà: Việc người dân chưa hiểu chỉ là vấn đề chưa tìm được tiếng nói chung, còn thực tế đã chứng minh ngay tại huyện Hoài Đức cho tới nay, đã có hơn 12.000 hộ gia đình đăng ký và hơn 10.000 hộ đã được sử dụng nước sạch. Trung bình tỷ lệ sử dụng nước nói chung cho dự án tới nay là 60% các hộ dân, tỷ lệ này đang tăng lên nhanh. Các xã tiêu biểu có Vân Canh được 95% hộ dân, Lại Yên 97% hộ dân sử dụng. Nhiều hộ dân sau khi sử dụng nước sạch do Công ty nước sạch Tây Hà Nội cung cấp cũng có những phản ánh vô cùng tích cực, đa số trong số họ sau khi sử dụng nước sạch đều không muốn quay lại sử dụng những nguồn nước cũ trước kia như nước mưa, giếng khoan.
Thiết nghĩ, xã hội hóa nước sạch nông thôn là một chủ trương đúng đắn kịp thời trong nhịp đập phát triển chung của toàn xã hội nhưng bên cạnh các doanh nghiệp thực hiện dự án, chính quyền địa phương thì cần hơn hết là các cơ quan truyền thông, ngôn luận phải vào cuộc chung tay thông tin tới người dân những mặt tích cực mà chủ trương xã hội hóa nước sạch nông thôn đã và đang mang lại cho cuộc sống này. Để người dân có thể hiểu rằng số tiền họ đã bỏ ra đang mua về sức khỏe, đang đầu tư cho cả tương lai dài phía trước...
