Tóm tắt: Môi trường giao tiếp hiện nay không còn bó hẹp trong không gian giảng đường truyền thống, mà đã được mở rộng linh hoạt trên không gian số, với sự kết hợp giữa tương tác trực tiếp và tương tác trực tuyến. Chuyển đổi số đã và đang tạo ra những thay đổi toàn diện trong phương thức quản lý, giảng dạy và học tập tại các trường Đảng. Sự dịch chuyển mạnh mẽ này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, quản trị nhà trường, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng khả năng tiếp cận tri thức, mà còn đặt ra yêu cầu tất yếu phải nâng tầm tương ứng văn hóa ứng xử ở trường Đảng trong điều kiện mới. Trong bối cảnh đó, việc định hình nét đẹp văn hóa ứng xử ở trường Đảng trên môi trường số và hội nhập hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm xây dựng một môi trường sư phạm văn minh, hiện đại, kỷ cương và chuẩn mực.
Từ khóa: Trường Đảng, ứng xử, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập
Abstract: Today, the communication environment is no longer confined to traditional lecture halls; rather, it has been flexibly expanded into the digital space through a combination of face-to-face and online interactions. Digital transformation has been driving comprehensive changes in management, teaching, and learning methods at Party schools. This profound shift not only contributes to enhancing administrative and governance efficiency, innovating teaching methods, and expanding knowledge accessibility, but also poses an inevitable requirement to correspondingly elevate the behavioral culture at Party schools in the new context. In this regard, shaping a fine behavioral culture for Party schools in the digital environment and amidst current integration is of paramount importance to build a civilized, modern, disciplined, and exemplary pedagogical environment.
Keywords: Party schools, behavioral culture, culture, digital transformation, integration
Ảnh minh họa - TL
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, các trường Đảng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý. Bên cạnh việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và phương thức quản lý, việc giữ gìn, bồi đắp và phát huy giá trị văn hóa truyền thống càng đóng vai trò cốt lõi. Văn hóa ứng xử chuẩn mực trong môi trường sư phạm đặc thù này không chỉ là thước đo đạo đức, tác phong của đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên, mà còn là nền tảng trực tiếp quyết định uy tín, hiệu quả hoạt động của nhà trường. Tuy nhiên, sự đan xen giữa không gian giao tiếp truyền thống và môi trường số đang làm nảy sinh không ít thách thức mới, từ khoảng cách trong tương tác trực tuyến đến nguy cơ phai nhạt các chuẩn mực truyền thống. Thực trạng này đặt ra yêu cầu bức thiết phải nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn để đề xuất giải pháp đồng bộ, qua đó xây dựng văn hóa ứng xử trường Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập hiện nay một cách thiết thực, hiệu quả và bền vững.. Vì vậy, đẩy mạnh xây dựng văn hóa ứng xử trường Đảng, nhằm giữ vững kỷ luật, kỷ cương, xây dựng môi trường giáo dục lý luận chính trị thật sự chuẩn mực, trong sáng, hiệu quả, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới hiện nay.
2. Thực trạng về xây dựng văn hoá ứng xử ở trường Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập
Văn hóa trường Đảng là hệ thống giá trị chuẩn mực về chính trị, tư tưởng, đạo đức và phương pháp công tác, trong đó văn hóa ứng xử phản ánh trực tiếp môi trường sư phạm, kỷ cương hành chính và bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên. Về thực tiễn, văn hóa ứng xử là nghệ thuật giao tiếp và phối hợp công vụ; ứng xử chuẩn mực góp phần nâng cao hiệu quả công việc và xây dựng môi trường đoàn kết, trong khi hành vi lệch chuẩn có thể làm suy giảm hiệu năng và ảnh hưởng uy tín nhà trường. Do đó, việc rèn luyện ứng xử không chỉ là kỹ năng mà còn là quá trình tự tu dưỡng và định hình nhân cách. Trong bối
cảnh chuyển đổi số và hội nhập, môi trường tương tác được mở rộng sang không gian số, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, kỷ luật phát ngôn và bảo mật thông tin. Trong những năm qua, các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã đạt được một số kết quả như sau:
Một là, nhận thức về vai trò của văn hóa ứng xử trong môi trường số từng bước được nâng cao.
Nói đến văn hóa ứng xử là nói đến cách biểu hiện ra bên ngoài về thái độ, hành vi, cử chỉ, ánh mắt, của chính bản thân mỗi chúng ta với những người xung quanh. Để là một người ứng xử có văn hóa thì chúng ta phải học cách giao tiếp, lời nói, thái độ của chúng ta với mọi người cũng như mọi tình huống trong cuộc sống. Văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên trước hết bắt nguồn từ nền tảng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tấm gương mẫu mực về sự gần gũi, khiêm tốn, chân thành trong ứng xử với đồng chí, đồng bào. Kế thừa và phát triển tinh thần đó, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ yêu cầu:“Phê phán, đấu tranh, đẩy lùi cái xấu, cái ác, cái lạc hậu, chống các quan điểm, hành vi sai trái gây hại đến văn hóa, lối sống con người”. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Đảng về đạo đức, coi trọng xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây chính là kim chỉ nam để tiếp tục cụ thể hóa việc xây dựng văn hóa ứng xử gắn với yêu cầu xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ trong tình hình mới. Các trường Đảng ngày càng nhận thức rõ rằng văn hóa ứng xử không chỉ là yêu cầu về đạo đức, tác phong công vụ mà còn là yếu tố góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và xây dựng hình ảnh của nhà trường.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, văn hóa ứng xử được nhìn nhận với phạm vi rộng hơn, bao gồm cả giao tiếp trực tiếp và giao tiếp trên các nền tảng số. Cán bộ, giảng viên, viên chức và học viên từng bước nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong sử dụng công nghệ, trao đổi thông tin, phát ngôn trên không gian mạng và bảo vệ hình ảnh của cơ quan, đơn vị.
Hai là, hệ thống chuẩn mực văn hóa ứng xử trong nhà trường từng bước được củng cố và mở rộng.
Trên cơ sở Quyết định số 5029/QĐ-HVCTQG ngày 26/10/2017 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ban hành Quy định về ứng xử văn hóa, các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đều đã chủ động cụ thể hóa thành quy chế, nội quy và tiêu chí đánh giá phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng đơn vị. Việc triển khai không dừng lại ở quán triệt nhận thức mà được gắn trực tiếp với nhiệm vụ chuyên môn, công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng môi trường sư phạm chuẩn mực, kỷ cương, chuyên nghiệp. Cụ thể, các trường chính trị đã tổ chức thực hiện các nhóm nội dung trọng tâm như: chuẩn hóa hành vi ứng xử của cán bộ, giảng viên, học viên trong thực thi nhiệm vụ, đề cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy,đúng quy trình, đúng thẩm quyền; xây dựng mối quan hệ công tác trên cơ sở tôn trọng, hợp tác, đoàn kết, giữ gìn chuẩn mực trong giao tiếp sư phạm; đồng thời lồng ghép các yêu cầu về văn hóa công sở, đạo đức công vụ và kỷ luật hành chính vào đánh giá, xếp loại hằng năm. Trong bối cảnh chuyển đổi số và họi nhập, các trường tiếp tục vận dụng tinh thần của Quyết định số 5029/QĐ-HVCTQG để mở rộng sang môi trường số, yêu cầu cán bộ, giảng viên, học viên thực hiện chuẩn mực ứng xử văn hoá trong không gian mạng, sử dụng ngôn ngữ công vụ chuẩn mực, tuân thủ quy trình trao đổi thông tin trên hệ thống quản lý, bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu và giữ vững kỷ luật phát ngôn.
Bốn là, phong cách làm việc, giao tiếp trong môi trường số từng bước được hình thành.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập, văn hóa ứng xử tại các trường Đảng có sự chuyển biến tích cực, thể hiện trong cả giao tiếp trực tiếp và quá trình trao đổi, phối hợp trên môi trường số. Các chuẩn mực về trách nhiệm, tôn trọng, kỷ luật, tính mô phạm tiếp tục được phát huy, đồng thời từng bước hình thành phương thức giao tiếp mới thông qua các nền tảng công nghệ. Quan hệ ứng xử giữa đội ngũ lãnh đạo, quản lý với giảng viên, viên chức cơ bản được xây dựng trên nền tảng dân chủ, tôn trọng và trách nhiệm. Đội ngũ lãnh đạo, quản lý từng bước đổi mới phương thức điều hành theo hướng khoa học, công khai, minh bạch; tăng cường trao đổi, nắm bắt tình hình và chỉ đạo công việc thông qua các hệ thống quản lý văn bản, thư điện tử công vụ, nền tảng họp trực tuyến và các nhóm trao đổi công việc trên Zalo. Quan hệ giữa giảng viên và học viên tiếp tục được củng cố trên cơ sở tôn trọng, hợp tác và bình đẳng trong trao đổi học thuật. Giảng viên các trường Đảng cơ bản giữ vững phong cách sư phạm, chủ động ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, sử dụng học liệu điện tử, nền tảng đào tạo trực tuyến, nhóm lớp trên Zalo để thông báo, hướng dẫn, trao đổi nội dung học tập và hỗ trợ học viên. Đối với học viên, việc tham gia môi trường học tập số đã từng bước hình thành thói quen trao đổi thông tin khoa học, văn minh và hiệu quả. Học viên chủ động sử dụng các nền tảng trực tuyến để tiếp nhận tài liệu, thảo luận nội dung học tập, trao đổi với giảng viên và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình nghiên cứu. Việc giao tiếp trong các nhóm lớp trực tuyến, đặc biệt qua các ứng dụng nhắn tin như Zalo, ngày càng được thực hiện nền nếp hơn, chú trọng nội dung trao đổi đúng mục đích, ngôn ngữ phù hợp và tinh thần hợp tác.
Trong quan hệ đồng nghiệp, chuyển đổi số và hội nhập đã tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, giảng viên, viên chức tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và phối hợp thực hiện nhiệm vụ. Các công cụ số như thư điện tử, nhóm chuyên môn, nền tảng quản lý công việc giúp việc trao đổi tài liệu, góp ý chuyên môn, phối hợp xây dựng chương trình, kế hoạch đào tạo được nhanh chóng và hiệu quả hơn. Qua đó, văn hóa phối hợp trong nhà trường ngày càng được củng cố theo hướng linh hoạt,chuyên nghiệp, đồng thời nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc cung cấp, sử dụng và bảo mật thông tin.
Năm là, vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong xây dựng văn hóa ứng xử được chú trọng.
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các trường Đảng cơ bản nhận thức được vai trò của mình trong việc duy trì và lan tỏa các giá trị văn hóa ứng xử của nhà trường. Thông qua tác phong làm việc, phương pháp giao tiếp, thái độ phục vụ và tinh thần trách nhiệm, đội ngũ này góp phần định hướng hành vi ứng xử của giảng viên, viên chức, người lao động và học viên. Như vậy, có thể nhận định các Trường Đảng đã đạt được những kết quả tích cực trong xây dựng văn hóa ứng xử gắn với yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập, qua đó góp phần hình thành môi trường giáo dục chính trị có tính kỷ luật, chuyên nghiệp, dân chủ, đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình này vẫn bộc lộ một số hạn chế như sau: Việc xây dựng các chuẩn mực ứng xử số mang tính đặc thù ở trường Đảng còn chậm được hoàn thiện, chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ và các nền tảng truyền thông mới, làm cho quá trình định hướng hành vi trong thực tiễn còn lúng túng, thiếu tính thống nhất. Một bộ phận cán bộ, giảng viên và học viên, việc tuân thủ chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng còn mang tính hình thức, thiếu tính tự giác và chưa trở thành thói quen bền vững. Cơ chế kiểm soát và xử lý vi phạm trong môi trường số ở một số nơi còn thiếu cụ thể, chưa đủ sức răn đe, trong khi ranh giới giữa không gian công vụ và không gian cá nhân trên mạng chưa được nhận thức đầy đủ, dễ dẫn đến những hành vi phát ngôn hoặc chia sẻ thông tin chưa phù hợp. Đối với mối quan hệ sư phạm và đồng nghiệp, học viên dù đã có nhiều chuyển biến tích cực, song tính chuẩn mực, mô phạm và chuyên nghiệp vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số trường hợp giao tiếp còn thiếu tinh tế, chưa phù hợp với môi trường đào tạo lý luận chính trị, đặc biệt khi tương tác trên các nền tảng trực tuyến.
3. Giải pháp xây dựng văn hoá ứng xử ở trường Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập hiện nay.
Một là, cần nâng cao nhận thức của cán bộ, giảng viên và học viên trường Đảng về văn hóa ứng xử trong không gian số và hội nhập.
Trong điều kiện hiện nay, môi trường số không chỉ là công cụ hỗ trợ dạy và học, mà đã trở thành một không gian thể hiện rõ nhất thái độ, ý thức và bản lĩnh của mỗi cá nhân. Vì vậy, mỗi giảng viên và học viên cần nhận thức đầy đủ rằng, mọi hành vi trên không gian mạng như viết email, trao đổi trong nhóm, phản hồi ý kiến hay chia sẻ thông tin đều là biểu hiện trực tiếp của văn hóa trường Đảng. Đối với mỗi giảng viên, đó là trách nhiệm nêu gương, giữ chuẩn mực sư phạm trong từng tương tác, với học viên, đó là việc giữ đúng tư cách người học, thể hiện sự tôn trọng, nghiêm túc và tinh thần xây dựng.
Hai là, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo và giảng viên trong từng tương tác số
Trong đặc thù trường Đảng, giáo dục bằng hành động và nêu gương trực quan là phương thức tác động hiệu quả. Vì vậy, đội ngũ lãnh đạo quản lý và giảng viên cần tiên phong thực hành tác phong chuẩn mực và kỷ luật ứng xử văn hoá trên môi trường số.Tính nêu gương thể hiện ở những việc nhỏ hằng ngày như phản hồi email công vụ đúng hạn, uốn nắn học viên bằng ngôn từ hòa nhã nhưng nghiêm túc, thận trọng khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Khi thống nhất giữa lời nói trên giảng đường và hành vi trực tuyến, nhà trường sẽ tạo lan tỏa tự nhiên, hình thành văn hóa số kỷ cương, chính quy.
Ba là, bổ sung và hoàn thiện tiêu chí văn hóa ứng xử trong không gian số.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và họi nhập, mọi tương tác trực tuyến đều phản ánh văn hóa Trường Đảng, cần bảo đảm thống nhất chuẩn mực giữa không gian thực và số. Tiêu chí tập trung vào giao tiếp chuẩn mực, kỷ luật phát ngôn và bảo mật thông tin. Cụ thể, tiêu chí phải xác định rõ: sử dụng ngôn ngữ hành chính, lịch sự, đúng mực trong giao tiếp; phản hồi công việc đúng thời hạn, đúng nội dung; phát ngôn thận trọng, không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng; không đăng tải, phát tán tài liệu nội bộ khi chưa được phép.
Bốn là, phát huy vai trò tự giác của học viên
Là chủ thể trung tâm của quá trình đào tạo, học viên trường Đảng cần xác định động cơ học tập đúng đắn, xây dựng mối quan hệ thầy - trò trong sáng, không vụ lợi và kiên quyết loại bỏ tiêu cực sư phạm. Tôn trọng giảng viên qua tác phong, lời nói trực tiếp trên giảng đường, cả trên không gian số: phát ngôn chừng mực trên nhóm chat, giao tiếp chuẩn mực qua email, tránh "đời thường hóa" ngôn từ công vụ.
Năm là, giữ gìn an toàn và bảo mật thông tin nội bộ trong môi trường số trong nhà trường
Trong môi trường mạng, thông tin lan truyền nhanh, vì vậy bảo mật thông tin là trách nhiệm chính trị và chuẩn mực đạo đức của mỗi cán bộ, đảng viên. Nhà trường cần thường xuyên nhắc nhở các chủ thể kiểm soát chặt chẽ thông tin khi trao đổi, tiếp nhận và xử lý. Cần nghiêm cấm các hành vi như chụp ảnh màn hình, sao chụp tài liệu, phát tán thông tin nội bộ chưa công bố ra bên ngoài hoặc trên mạng xã hội.
4. Kết luận
Xây dựng văn hóa ứng xử trường Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số hội nhập là nhiệm vụ chiến lược. Quá trình ứng dụng công nghệ số đặt ra yêu cầu cao hơn về tính tự giác, tinh thần trách nhiệm, kỷ luật phát ngôn và đạo đức công vụ trong điều kiện tương tác, phối hợp công việc ngày càng diễn ra thường xuyên trên nền tảng số. Khi hệ thống chuẩn mực ứng xử được thực thi nhất quán trong cả không gian thực và không gian số, trường Đảng sẽ tăng cường uy tín, nâng cao hiệu quả quản trị, và đáp ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay./.
ThS Đinh Văn Nghĩa - ThS Đinh Thị Oanh
_______________________________________
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội lần thứ XIII, Nxb Chính trị Sự thật, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội lần thứ XIV, Nxb Chính trị Sự thật, Hà Nội.
4. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2021), Quyết định số 5029 - QĐ/HVCTQG ngày 26/10/2017 của Giám đốc Học viện về văn hóa ứng xử của các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội .
5. Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông (2025), Chuyên đề "Công tác quản lý theo mô hình trường chính trị chuẩn".
