Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại và yêu cầu tiêu chuẩn hóa ngày càng cao, việc duy trì nhịp độ thông suốt tại các cửa khẩu tiếp tục khẳng định vai trò của Lạng Sơn như một cực tăng trưởng logistics và cửa ngõ giao thương chiến lược ở khu vực biên giới phía Bắc.
Với bối cảnh kinh tế khu vực và toàn cầu tiếp tục đối mặt với những biến động khó lường về chuỗi cung ứng, chính sách thương mại và chi phí logistics, thương mại biên giới tại Lạng Sơn nổi lên như một cấu trúc “đệm ổn định” có ý nghĩa đặc biệt đối với tăng trưởng kinh tế địa phương. Ở cấp độ lý thuyết, đây không chỉ là hoạt động trao đổi hàng hóa thuần túy, mà là một hình thái liên kết không gian kinh tế, nơi chức năng trung chuyển, phân bổ nguồn lực và điều tiết cung – cầu được thực hiện thông qua cơ chế cửa khẩu.
Với vị trí tiếp giáp thị trường Trung Quốc, Lạng Sơn đảm nhận vai trò kết nối trực tiếp giữa khu vực sản xuất phía Bắc Việt Nam với hệ thống phân phối quy mô lớn của nước bạn. Điều này tạo ra hiệu ứng lan tỏa hai chiều: vừa mở rộng không gian thị trường cho hàng hóa trong nước, vừa thúc đẩy chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm định và truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu ngày càng cao của đối tác. Ở khía cạnh này, chức năng “van điều tiết” của Lạng Sơn thể hiện ở khả năng hấp thụ biến động lưu lượng hàng hóa, điều phối nhịp độ thông quan và giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng trong các thời điểm cao điểm hoặc khi chính sách thay đổi.
Đáng chú ý, vai trò chiến lược của tỉnh không chỉ nằm ở quy mô kim ngạch hay số lượng phương tiện thông quan, mà còn ở năng lực tổ chức thể chế và hạ tầng hỗ trợ thương mại. Việc cải thiện môi trường quản lý cửa khẩu, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong khai báo, giám sát và phối hợp liên ngành đã góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí giao dịch và củng cố niềm tin của doanh nghiệp. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc chuyển đổi thương mại biên giới từ mô hình phụ thuộc vào lưu lượng sang mô hình dựa trên chất lượng và hiệu quả.
Trong trung và dài hạn, để phát huy đầy đủ vai trò “cửa ngõ chiến lược”, Lạng Sơn cần tiếp tục gắn thương mại biên giới với chiến lược phát triển logistics vùng, hình thành các trung tâm dịch vụ giá trị gia tăng như phân loại, bảo quản, kiểm định và tái đóng gói hàng hóa. Đồng thời, việc tăng cường năng lực dự báo thị trường, chủ động thích ứng với thay đổi chính sách phía đối tác và đa dạng hóa cơ cấu mặt hàng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro chu kỳ, bảo đảm cho thương mại biên giới thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ là kênh lưu chuyển ngắn hạn.
Theo thống kê mới nhất của Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn, nhịp độ hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tiếp tục duy trì ở mức cao và ổn định trong những ngày đầu tháng 3/2026. Riêng ngày 02/3/2026, tổng số phương tiện thông quan qua các cửa khẩu của tỉnh đạt 1.491 xe, tăng so với ngày 01/3/2026, cho thấy lưu lượng hàng hóa đang có xu hướng gia tăng trở lại sau kỳ nghỉ Tết và những đợt điều tiết trước đó. Hoạt động xuất nhập khẩu sôi động không chỉ góp phần kết nối thị trường nội địa với thị trường Trung Quốc mà còn tác động trực tiếp đến hệ thống logistics, dịch vụ vận tải, kho bãi, hoạt động của thương nhân cũng như chuỗi sản xuất và tiêu dùng trong nước. Trong bối cảnh nhu cầu giao thương ngày càng lớn, việc duy trì nhịp độ thông quan ổn định, hiệu quả đang trở thành yếu tố then chốt bảo đảm tăng trưởng bền vững cho địa phương và khu vực.
Trong cơ cấu này, hoạt động xuất khẩu ghi nhận 315 xe, gồm 230 xe hoa quả và 85 xe hàng hóa khác, tăng 13 xe so với ngày trước đó. Khối lượng nông sản xuất khẩu ước đạt khoảng 8.381 tấn, cho thấy nhóm hàng nông sản, đặc biệt là hoa quả tươi, tiếp tục chiếm vai trò chủ lực trong giao thương qua biên giới. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt 1.176 xe, tăng mạnh 339 xe so với ngày 01/3/2026. Khối lượng nông sản nhập khẩu đạt khoảng 3.844 tấn, phản ánh nhu cầu nguyên liệu và hàng hóa phục vụ sản xuất, tiêu dùng trong nước vẫn ở mức cao. Tính lũy kế từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 02/3/2026, tổng số phương tiện xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu của tỉnh đạt 91.127 xe, trong đó có 22.138 xe xuất khẩu và 68.989 xe nhập khẩu. Cơ cấu này cho thấy hoạt động nhập khẩu đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lưu lượng phương tiện thông quan, đồng thời phản ánh mức độ phụ thuộc nhất định của sản xuất trong nước vào nguồn nguyên liệu, hàng hóa từ bên kia biên giới. Những con số trên cho thấy thương mại biên giới tại Lạng Sơn không chỉ duy trì nhịp độ cao mà còn có xu hướng tăng trưởng ổn định ngay từ đầu năm. Đây là tín hiệu tích cực đối với hoạt động logistics, dịch vụ cửa khẩu và chuỗi cung ứng khu vực, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực điều hành, phân luồng và thông quan để bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt trong thời gian tới.
Tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, tổng lưu lượng phương tiện trong ngày 02/3/2026 đạt 720 xe, chiếm gần 48% tổng số xe toàn tỉnh, tiếp tục khẳng định vai trò là đầu mối thông quan lớn nhất trên địa bàn. Đáng chú ý, số xe nhập khẩu tăng mạnh 251 xe so với ngày trước đó, phản ánh nhu cầu hàng hóa từ phía Trung Quốc vào Việt Nam đang gia tăng rõ rệt. Diễn biến này cho thấy áp lực điều hành tại cửa khẩu Hữu Nghị là không nhỏ, song lưu lượng vẫn được giải phóng tương đối nhịp nhàng. Tại khu vực Tân Thanh – Pò Chài, tổng số phương tiện đạt 547 xe. Điểm nổi bật là khối lượng nông sản xuất khẩu lên tới 7.045 tấn, tiếp tục khẳng định đây là “điểm nóng” của mặt hàng hoa quả và nông sản tươi. Lưu lượng lớn nhưng tập trung vào nhóm hàng đặc thù đòi hỏi thời gian bảo quản ngắn cho thấy công tác phối hợp thông quan, kiểm dịch và phân luồng phương tiện đang được thực hiện tương đối hiệu quả nhằm hạn chế rủi ro ùn ứ. Trong khi đó, Cửa khẩu Chi Ma ghi nhận tổng lưu lượng 171 xe, tăng 24 xe so với ngày 01/3/2026. Mức tăng không quá đột biến nhưng cho thấy hoạt động giao thương tại đây duy trì đà ổn định, góp phần chia sẻ áp lực với các cửa khẩu lớn. Song song với đường bộ, tuyến đường sắt tại Cửa khẩu quốc tế Ga Đồng Đăng cũng tiếp tục được duy trì với 46 toa hàng, gồm 6 toa xuất và 40 toa nhập. Việc vận tải đường sắt được khai thác đều đặn cho thấy xu hướng đa dạng hóa phương thức vận chuyển, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào đường bộ.
Về tình hình tồn đọng, tổng số xe còn lưu tại các cửa khẩu là 349 xe, tăng 67 xe so với ngày 01/3/2026; trong đó chủ yếu là 301 xe hoa quả. Dù số lượng tồn có tăng, song theo đánh giá của cơ quan chức năng, lượng xe này vẫn nằm trong khả năng điều tiết, chưa tạo áp lực lớn đến hoạt động thông quan chung. Điều này cho thấy hệ thống phân luồng, phối hợp giữa lực lượng hải quan, biên phòng và doanh nghiệp vận tải đang phát huy hiệu quả trong điều kiện lưu lượng tăng cao.
Theo nhận định của Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn, trong ngày 02/3/2026, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tiếp tục duy trì ổn định và thông suốt. Lưu lượng nhập khẩu tăng mạnh, trong khi xuất khẩu nông sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn, phản ánh đặc điểm cơ cấu thương mại biên giới hiện nay. Công tác điều hành, tổ chức phân luồng phương tiện được thực hiện linh hoạt, góp phần giữ nhịp thương mại ổn định, hạn chế phát sinh ùn ứ cục bộ tại các cửa khẩu trọng điểm.
Có thể khẳng định, trong những ngày đầu tháng 3/2026, thương mại biên giới tại Lạng Sơn tiếp tục duy trì nhịp độ cao trong bối cảnh giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc diễn ra sôi động. Lưu lượng phương tiện thông quan lớn, cơ cấu hàng hóa đa dạng cùng sự gia tăng ở cả chiều xuất và nhập khẩu cho thấy sức nóng của hoạt động trao đổi hàng hóa qua địa bàn vẫn được giữ vững. Sự phối hợp linh hoạt giữa các cửa khẩu đường bộ như Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, Tân Thanh – Pò Chài, Cửa khẩu Chi Ma và tuyến đường sắt tại Cửa khẩu quốc tế Ga Đồng Đăng đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thương nhân, doanh nghiệp chủ động kế hoạch giao nhận hàng hóa.
Không chỉ mang ý nghĩa về mặt lưu chuyển hàng hóa, hoạt động thương mại biên giới ổn định còn góp phần quan trọng bảo đảm nguồn cung nguyên liệu, nông sản và hàng tiêu dùng cho chuỗi sản xuất – tiêu dùng trong nước. Dòng chảy hàng hóa thông suốt qua các cửa khẩu giúp giảm áp lực tồn kho, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời tạo việc làm và thu nhập cho lực lượng lao động trong lĩnh vực logistics, vận tải, dịch vụ cửa khẩu.
Với đà duy trì hiện nay, thương mại biên giới được kỳ vọng tiếp tục là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội của Lạng Sơn trong năm 2026. Tuy nhiên, để bảo đảm sự phát triển bền vững, địa phương vẫn cần tiếp tục nâng cao năng lực điều hành, hiện đại hóa hạ tầng cửa khẩu và tăng cường phối hợp liên ngành, qua đó giữ vững vai trò cửa ngõ giao thương chiến lược của khu vực phía Bắc.
Lê Tuân
