Trong tổng thể chiến lược phát triển năm 2026, xuất khẩu tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột then chốt, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng không gian thị trường và gia tăng giá trị sản xuất của tỉnh.
Bước vào năm 2026, hoạt động xuất khẩu của Hà Tĩnh đã ghi nhận những tín hiệu khởi sắc rõ nét, tạo nên điểm sáng đáng chú ý trong bức tranh thương mại quốc tế còn nhiều gam màu thách thức. Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối diện với áp lực suy giảm nhu cầu, biến động chính sách thương mại và xu hướng gia tăng các rào cản kỹ thuật, việc duy trì được đà tăng trưởng xuất khẩu từ thời điểm khởi đầu năm mới không chỉ mang ý nghĩa về mặt số liệu, mà còn phản ánh sức chống chịu và năng lực thích ứng của nền kinh tế địa phương. Đây được xem là tiền đề quan trọng, tạo nền tảng thuận lợi để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm 2026 theo hướng ổn định và bền vững.
Theo số liệu của Sở Công Thương, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa toàn tỉnh trong tháng 1/2026 đạt khoảng 128,6 triệu USD, tăng 12,3% so với tháng 12/2025. Mức tăng trưởng hai chữ số này có ý nghĩa đặc biệt khi đặt trong bối cảnh tháng đầu năm thường chịu tác động của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán – thời điểm mà hoạt động sản xuất, logistics và giao thương quốc tế có xu hướng chững lại. Việc duy trì được nhịp độ tăng trưởng cho thấy các doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, ký kết và thực hiện đơn hàng từ sớm, đồng thời tối ưu hóa quy trình vận hành để hạn chế tối đa tác động mùa vụ.
Ở góc độ cấu trúc, tăng trưởng xuất khẩu của Hà Tĩnh không đơn thuần là sự gia tăng về lượng, mà còn gắn với nỗ lực nâng cao chất lượng và đa dạng hóa thị trường. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn – từ xu hướng bảo hộ gia tăng, điều chỉnh thuế quan đến các tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe – khả năng duy trì đà xuất khẩu ổn định phản ánh quá trình tái cơ cấu sản xuất theo hướng đáp ứng chuẩn mực quốc tế. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA đã góp phần mở rộng không gian thị trường, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc và gia tăng tính cạnh tranh cho hàng hóa địa phương.
Quan trọng hơn, kết quả này cho thấy sự phối hợp tương đối đồng bộ giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp trong cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ khó khăn về thủ tục, logistics và tiếp cận thị trường. Khi xuất khẩu được xác định là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu, việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp duy trì sản xuất liên tục, bảo đảm nguồn cung ổn định và nâng cao năng lực dự báo thị trường trở thành yêu cầu then chốt.
Động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Hà Tĩnh trong tháng 1/2026 tiếp tục đến từ nhóm hàng thép và phôi thép – lĩnh vực giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của tỉnh. Theo số liệu thống kê, nhóm sản phẩm này chiếm trên 84,1% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh, đạt giá trị hơn 108 triệu USD, tăng khoảng 7,47% so với tháng 12/2025. Tỷ trọng vượt trội và mức tăng trưởng dương trong điều kiện thị trường thép quốc tế còn nhiều biến động cho thấy năng lực sản xuất ổn định, duy trì công suất và bảo đảm tiến độ giao hàng của các doanh nghiệp thép quy mô lớn trên địa bàn. Đây là yếu tố nền tảng góp phần giữ vững nhịp tăng trưởng xuất khẩu chung, đồng thời củng cố vai trò của công nghiệp luyện kim trong cấu trúc kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu với mức độ tập trung cao vào một nhóm ngành cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường thép toàn cầu, chủ động phương án ứng phó với rủi ro phòng vệ thương mại và biến động giá nguyên liệu đầu vào. Việc duy trì tăng trưởng bền vững vì thế cần song hành giữa củng cố lợi thế cạnh tranh của ngành thép và từng bước đa dạng hóa cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế tỉnh trong trung và dài hạn.
Trong bối cảnh thị trường Mỹ – một trong những thị trường xuất khẩu lớn – tiềm ẩn nhiều rủi ro do các chính sách thuế quan liên tục điều chỉnh, các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực của Hà Tĩnh đã chủ động điều chỉnh chiến lược thị trường. Việc đa dạng hóa thị trường không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trước những biến động chính sách quốc tế, mà còn góp phần ổn định sản xuất và duy trì đà tăng trưởng kim ngạch ngay từ đầu năm. Khả năng linh hoạt thích ứng với các biến động của thương mại quốc tế, cùng với sự chủ động trong tìm kiếm và mở rộng thị trường, đang trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả xuất khẩu của các doanh nghiệp quy mô lớn. Đây cũng là bài học kinh nghiệm quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu của Hà Tĩnh trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Bên cạnh nhóm hàng thép, bức tranh xuất khẩu của Hà Tĩnh trong tháng đầu năm 2026 còn ghi nhận sự tăng trưởng tích cực ở nhiều nhóm hàng khác, góp phần đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu xơ sợi các loại tăng 13,64%, hàng dệt và may mặc tăng 9,56%, trong khi mặt hàng chè ghi nhận mức tăng ấn tượng lên tới 36,36% so với tháng 12/2025. Những tín hiệu này cho thấy nỗ lực mở rộng sản xuất và thị trường của các doanh nghiệp ngoài ngành thép, đồng thời tạo thêm dư địa cho xuất khẩu của tỉnh phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn trong thời gian tới.
Sự tăng trưởng đồng đều của các nhóm hàng ngoài thép phản ánh xu hướng tích cực trong quá trình cơ cấu lại xuất khẩu của Hà Tĩnh theo hướng đa dạng và cân bằng hơn. Việc giảm dần sự phụ thuộc tuyệt đối vào một ngành hàng chủ lực không chỉ giúp hạn chế rủi ro trước những biến động của thị trường thế giới, mà còn góp phần nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu của hoạt động xuất khẩu trong dài hạn. Đặc biệt, ở lĩnh vực sợi và dệt may, các doanh nghiệp đã tận dụng khá hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời kiên trì chiến lược đa dạng hóa thị trường, chủ động nguồn đơn hàng và linh hoạt ứng phó với những biến động của thương mại toàn cầu.
Trên cơ sở những tín hiệu tích cực đạt được ngay từ đầu năm, Hà Tĩnh đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 đạt khoảng 2,2 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2025. Đây là mục tiêu vừa mang tính thách thức, vừa thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc duy trì đà tăng trưởng và nâng cao chất lượng xuất khẩu. Để sớm hiện thực hóa mục tiêu này, ngay từ đầu năm, các sở, ngành và địa phương đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hỗ trợ mở rộng thị trường và ổn định sản xuất.
Hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh theo hướng đa dạng hóa hình thức, kết hợp giữa quảng bá trực tiếp và trực tuyến, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các chương trình giới thiệu sản phẩm trong và ngoài nước, cũng như trên các sàn thương mại điện tử. Song song với đó, tỉnh chú trọng cải thiện hạ tầng và dịch vụ logistics, đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu bằng container qua Cảng Vũng Áng nhằm giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa địa phương.
Song song với các giải pháp mở rộng thị trường và hoàn thiện hạ tầng logistics, việc tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và chính sách ưu đãi được xác định là trụ cột quan trọng trong chiến lược thúc đẩy xuất khẩu của Hà Tĩnh. Trên địa bàn, hệ thống ngân hàng thương mại đã ưu tiên bố trí hạn mức tín dụng đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, bảo đảm dòng vốn phục vụ sản xuất, thu mua nguyên liệu và thực hiện đơn hàng đúng tiến độ.
Cùng với đó, các chính sách về thuế, tiền thuê đất và cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được triển khai theo hướng đồng bộ, minh bạch, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất – kinh doanh. Việc phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tín dụng góp phần nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh chi phí tài chính và rủi ro thị trường còn tiềm ẩn nhiều biến động.
Những giải pháp hỗ trợ mang tính hệ thống này không chỉ giúp doanh nghiệp củng cố năng lực cạnh tranh, mà còn gia tăng tính linh hoạt trong tìm kiếm, mở rộng thị trường và chủ động ứng phó với các rủi ro thương mại quốc tế. Trên cơ sở đó, xuất khẩu của Hà Tĩnh có thêm nền tảng vững chắc để duy trì đà tăng trưởng ổn định, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong năm 2026 và các giai đoạn tiếp theo.
Hoàng Doan
