Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Nghệ An. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, dòng vốn FDI không chỉ bổ sung nguồn lực cho phát triển mà còn góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực sản xuất của địa phương. Thực tế, các dự án FDI đã đóng góp đáng kể vào quá trình gia tăng tỷ trọng công nghiệp – dịch vụ trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, đồng thời tạo ra những tác động lan tỏa tích cực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của khu vực doanh nghiệp trong nước.
Bước sang giai đoạn phát triển mới, Nghệ An đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao nhằm khai thác tốt hơn các tiềm năng và lợi thế sẵn có. Theo kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026, tỉnh phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10,5% đến 11,5%, đồng thời thu hút khoảng 3,6 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Đây là mục tiêu khá tham vọng, đòi hỏi địa phương phải tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục hành chính, hạ tầng và quỹ đất, cũng như nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ doanh nghiệp. Triển vọng thu hút FDI của Nghệ An trong thời gian tới được đánh giá tương đối tích cực khi nhiều nhà đầu tư lớn tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất và tăng vốn đầu tư. Các khu công nghiệp trọng điểm như VSIP, WHA giai đoạn 1 và 2, cùng với khu công nghiệp Hoàng Mai 1 đang nhanh chóng được lấp đầy, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng tăng của môi trường đầu tư tại địa phương. Song song với đó, các khu công nghiệp mới như VSIP 2, VSIP 3, WHA 2 và Hoàng Mai 2 đang được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Việc mở rộng không gian phát triển công nghiệp này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để đón dòng vốn FDI trong giai đoạn tới mà còn góp phần hình thành các trung tâm sản xuất quy mô lớn, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế của Nghệ An.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động do bất ổn về thuế quan, địa chính trị và xung đột tại nhiều khu vực, Nghệ An vẫn duy trì vị thế là một trong những địa phương có sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Kết quả thu hút đầu tư những năm gần đây cho thấy nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh và sự chủ động của chính quyền địa phương trong việc tháo gỡ các rào cản đối với nhà đầu tư. Năm 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh đã cấp phép mới 25 dự án FDI và điều chỉnh tăng vốn cho 20 dự án đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm đạt hơn 1 tỷ USD. Nhiều dự án lớn tại Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An đã đi vào hoạt động, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu, tăng thu ngân sách và tạo thêm nhiều cơ hội việc làm cho người lao động địa phương. Hiện nay, khoảng 170 doanh nghiệp đang hoạt động trong các khu kinh tế và khu công nghiệp của tỉnh, với hơn 64.000 lao động đang làm việc.
Một trong những giải pháp quan trọng được Nghệ An tập trung triển khai nhằm nâng cao sức hấp dẫn đầu tư là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Tỉnh đã chủ động rà soát, đơn giản hóa các quy trình liên quan đến cấp phép đầu tư, xây dựng và môi trường, qua đó giảm đáng kể thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Tháng 12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành quyết định phê duyệt phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An. Theo đó, nhóm thủ tục trong lĩnh vực xây dựng được rút ngắn khoảng 40% thời gian giải quyết so với trước đây. Cụ thể, thời gian thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đối với dự án nhóm A giảm từ 35 ngày xuống còn 21 ngày; dự án nhóm B từ 25 ngày xuống 15 ngày; và dự án nhóm C từ 15 ngày xuống còn 9 ngày. Bên cạnh đó, thời gian xử lý các thủ tục cấp mới, điều chỉnh giấy phép xây dựng và kiểm tra nghiệm thu công trình cũng được rút gọn đáng kể. Đặc biệt, trong lĩnh vực môi trường, thời gian thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đã giảm từ 50 ngày xuống còn 18 ngày. Việc cắt giảm thời gian xử lý thủ tục hành chính không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng, qua đó gia tăng niềm tin của các nhà đầu tư.
Song song với cải cách thủ tục hành chính, chính quyền tỉnh Nghệ An cũng chú trọng tăng cường đối thoại và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp. Lãnh đạo tỉnh thường xuyên tổ chức các cuộc làm việc, gặp gỡ và đối thoại trực tiếp với các nhà đầu tư nhằm lắng nghe, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án. Những vấn đề được doanh nghiệp phản ánh chủ yếu liên quan đến thủ tục đất đai, công tác giải phóng mặt bằng, nguồn nhân lực và hạ tầng kết nối phục vụ sản xuất. Thông qua các kênh trao đổi trực tiếp này, nhiều kiến nghị của doanh nghiệp đã được xem xét và giải quyết nhanh chóng, góp phần tạo điều kiện thuận lợi để các dự án sớm đi vào hoạt động. Bước sang năm 2026, Nghệ An tiếp tục xác định cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh đặt mục tiêu vừa đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, vừa đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm để mở rộng không gian phát triển và tạo động lực mới cho tăng trưởng.
Triển vọng thu hút FDI của Nghệ An trong giai đoạn tới cũng được củng cố nhờ sự phát triển của hệ thống hạ tầng giao thông và logistics. Nhiều dự án hạ tầng quan trọng đang được triển khai như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến cao tốc Vinh – Thanh Thủy, dự án nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Vinh và cảng nước sâu Cửa Lò dự kiến vận hành vào đầu năm 2027. Bên cạnh đó, dự án điện khí LNG Quỳnh Lập gắn với cảng biển Đông Hồi dự kiến khởi công trong năm 2026, góp phần bảo đảm nguồn năng lượng ổn định cho sản xuất công nghiệp. Hiện nay, các khu công nghiệp VSIP, WHA và Hoàng Mai vẫn còn hơn 1.000 ha quỹ đất, trong đó khoảng 600 ha là mặt bằng sạch, sẵn sàng tiếp nhận các dự án quy mô lớn. Những điều kiện này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh thu hút FDI, hình thành các trung tâm sản xuất mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế địa phương trong thời gian tới. Cùng với cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, Nghệ An đang tập trung đẩy mạnh phát triển hạ tầng và mở rộng quỹ đất công nghiệp nhằm tạo thêm không gian cho dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Những năm gần đây, hệ thống khu công nghiệp của tỉnh được đầu tư đồng bộ, trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn sản xuất trong và ngoài nước. Các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA và Hoàng Mai liên tục thu hút các dự án quy mô lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác, may mặc và công nghiệp phụ trợ. Hiện nay, tổng quỹ đất dành cho phát triển công nghiệp của Nghệ An còn hơn 1.000 ha, trong đó khoảng 600 ha là mặt bằng sạch sẵn sàng tiếp nhận các dự án đầu tư mới. Lợi thế về quỹ đất công nghiệp cùng với hạ tầng ngày càng hoàn thiện được xem là yếu tố quan trọng giúp Nghệ An nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút các nhà đầu tư sản xuất, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn hạn chế về quỹ đất phát triển công nghiệp. Nhu cầu về nguồn nhân lực tại Nghệ An cũng tăng mạnh. Đáp ứng nhu cầu lao động được xác định là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược “5 sẵn sàng” của tỉnh nhằm thu hút doanh nghiệp sản xuất. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An, trong năm 2026 các doanh nghiệp hoạt động tại các khu kinh tế và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh dự kiến cần khoảng 90.000 lao động, bao gồm cả lao động phổ thông và lao động đã qua đào tạo.
Để đáp ứng nhu cầu này, tỉnh đã đẩy mạnh các hoạt động kết nối giữa doanh nghiệp và người lao động thông qua các chương trình tuyển dụng quy mô lớn. Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An dự kiến tổ chức ba ngày hội việc làm tại các khu công nghiệp VSIP, WHA, Hoàng Mai 1 và Hoàng Mai 2 nhằm tạo cầu nối trực tiếp giữa doanh nghiệp và người tìm việc. Tại Ngày hội việc làm đợt 1 năm 2026 tổ chức tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An, có 20 doanh nghiệp tham gia tuyển dụng với tổng nhu cầu hơn 70.000 lao động trong các lĩnh vực như sản xuất, lắp ráp linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, may mặc và công nghiệp phụ trợ. Sự kiện đã thu hút hơn 1.700 người tham dự, trong đó có nhiều sinh viên năm cuối, lao động địa phương và cả những người đang làm việc tại các tỉnh, thành khác mong muốn trở về quê hương làm việc. Bên cạnh việc kết nối tuyển dụng, Nghệ An cũng chú trọng phát triển các chính sách hỗ trợ đời sống người lao động. Tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội và nhà ở công nhân tại khu vực gần các khu công nghiệp trọng điểm, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục để người lao động sớm tiếp cận nhà ở ổn định. Các doanh nghiệp cũng tích cực xây dựng chính sách phúc lợi nhằm thu hút và giữ chân nhân lực như phụ cấp chuyên cần, hỗ trợ xăng xe, bảo hiểm đầy đủ, thưởng hiệu suất, thưởng sáng kiến và đào tạo nâng cao tay nghề. Những chính sách này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của các dự án FDI trên địa bàn.
Việc thu hút FDI theo hướng chất lượng cao cũng gắn liền với mục tiêu thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Thông qua sự hiện diện của các tập đoàn lớn, Nghệ An kỳ vọng sẽ hình thành các chuỗi liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, từ đó tạo ra hệ sinh thái công nghiệp có khả năng lan tỏa và nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế địa phương. Những nỗ lực tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng và chuẩn bị nguồn nhân lực đang từng bước nâng cao sức hấp dẫn của Nghệ An đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thông qua việc cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, mở rộng quỹ đất công nghiệp và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với người lao động, tỉnh đang tạo ra những điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư yên tâm triển khai và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng giao thông, logistics và năng lượng quy mô lớn đang được triển khai, cùng với định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc và bền vững, Nghệ An có thêm nền tảng quan trọng để đón làn sóng đầu tư mới. Nếu tiếp tục duy trì quyết tâm cải cách và đồng hành hiệu quả với cộng đồng doanh nghiệp, địa phương hoàn toàn có cơ hội vươn lên trở thành một trung tâm công nghiệp và đầu tư năng động của khu vực Bắc Trung Bộ, qua đó tạo động lực phát triển mới cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Nguyễn Bắc
