Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen từ chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng, cạnh tranh chiến lược toàn cầu đến yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược. Đại hội XIV của Đảng đã mở ra tầm nhìn phát triển cho chặng đường mới, đặt ra yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, hướng tới các dấu mốc lịch sử quan trọng của dân tộc. Trong tiến trình ấy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng với tư cách là liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện rộng lớn của các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Không chỉ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, Mặt trận còn là lực lượng nòng cốt trong xây dựng đồng thuận xã hội, phát huy tinh thần đoàn kết, hiệp thương và thống nhất hành động, qua đó góp phần củng cố nền tảng chính trị, tăng cường niềm tin của nhân dân và tạo động lực cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Đại đoàn kết toàn dân tộc từ lâu đã trở thành truyền thống quý báu, là nguồn sức mạnh nội sinh giúp dân tộc Việt Nam vượt qua biết bao cuộc chiến tranh, thiên tai và thử thách trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng vai trò của đoàn kết dân tộc và khẳng định đây là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Tư tưởng “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công” không chỉ là lời hiệu triệu mà còn trở thành phương châm hành động xuyên suốt trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Kế thừa và phát triển tư tưởng ấy, Đảng ta luôn xác định đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược lâu dài, là nền tảng quan trọng để phát huy sức mạnh của toàn dân trong sự nghiệp phát triển đất nước. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là nơi tập hợp rộng rãi các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo, tổ chức thành viên và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nhằm tạo nên sự thống nhất về ý chí và hành động vì mục tiêu chung của dân tộc.
Khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục là nguồn sức mạnh nội sinh đưa đất nước vững bước trong kỷ nguyên mới
Với vị trí là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, Mặt trận không chỉ thực hiện nhiệm vụ tập hợp, vận động nhân dân mà còn trở thành cầu nối bền chặt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Trong suốt 40 năm đổi mới, hoạt động của Mặt trận ngày càng đi vào chiều sâu, bám sát thực tiễn đời sống xã hội, thể hiện rõ phương châm “gần dân, hiểu dân, trọng dân, vì dân”. Đặc biệt, trong quá trình triển khai chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hệ thống Mặt trận từ Trung ương đến cơ sở đã chủ động đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng linh hoạt, hiện đại, giảm tầng nấc trung gian, tăng cường tính liên thông và nâng cao hiệu quả phối hợp với các cơ quan trong hệ thống chính trị. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cơ sở cũng giúp hoạt động của Mặt trận ngày càng gần dân hơn, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong thực tiễn.
Những năm gần đây, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có nhiều đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Các hình thức vận động, tập hợp quần chúng ngày càng đa dạng, linh hoạt, chú trọng tiếp cận các nhóm xã hội mới và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền, kết nối và nắm bắt dư luận xã hội. Hệ thống trang thông tin điện tử, nền tảng số, fanpage và các kênh truyền thông trực tuyến được khai thác hiệu quả, giúp chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước lan tỏa nhanh chóng đến người dân. Cùng với đó, công tác nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân tiếp tục được chú trọng thông qua các hoạt động tiếp xúc, đối thoại, lấy ý kiến nhân dân trước những vấn đề lớn của đất nước.
Hệ thống Mặt trận các cấp đã tích cực tham gia góp ý xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật; tổ chức nhiều hoạt động phản biện đối với các dự thảo luật, đề án phát triển kinh tế - xã hội và những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Hoạt động giám sát được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực như thực hiện chính sách an sinh xã hội, cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Đáng chú ý, việc tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân đã giúp giải quyết kịp thời nhiều vấn đề bức xúc từ cơ sở, qua đó củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Song song với nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội, các phong trào thi đua yêu nước và cuộc vận động lớn do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Những chương trình như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” hay phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát đã huy động mạnh mẽ nguồn lực trong nhân dân, phát huy tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm cộng đồng. Ở các đợt thiên tai, dịch bệnh, Mặt trận các cấp đã trở thành điểm tựa tin cậy trong công tác vận động, tiếp nhận và phân phối nguồn lực hỗ trợ người dân một cách công khai, minh bạch, kịp thời. Hàng nghìn tỷ đồng cùng hàng triệu ngày công được huy động để hỗ trợ đồng bào gặp khó khăn là minh chứng rõ nét cho sức mạnh đoàn kết và niềm tin mà nhân dân dành cho Mặt trận. Qua những hoạt động thiết thực ấy, tinh thần đoàn kết dân tộc tiếp tục được củng cố và lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.
Vai trò đối ngoại nhân dân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng ngày càng được mở rộng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Thông qua việc tăng cường quan hệ với các tổ chức quốc tế, kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và thúc đẩy các hoạt động giao lưu nhân dân, Mặt trận đã góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam hòa bình, thân thiện và giàu bản sắc văn hóa đến bạn bè quốc tế. Tranh thủ sự đồng thuận, ủng hộ và nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng tạo thêm động lực cho sự phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Tất cả những kết quả đó tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới với sự bùng nổ của kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế sâu rộng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đang đứng trước nhiều yêu cầu và nhiệm vụ mới mang tính chiến lược. Sự thay đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội, cùng với tác động mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội, đã làm biến đổi phương thức tiếp cận thông tin, nhu cầu tham gia xã hội cũng như cách thức bày tỏ quan điểm của người dân. Bên cạnh những cơ hội lớn cho phát triển, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức như chênh lệch phát triển giữa các vùng miền, nguy cơ phân hóa lợi ích xã hội, sự lan truyền của thông tin xấu độc trên không gian mạng hay những tác động phức tạp đến tư tưởng, tâm lý xã hội. Điều đó đòi hỏi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, linh hoạt và gần dân hơn để đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống Mặt trận, tăng cường tương tác với người dân trên môi trường số, đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng nhanh nhạy, chính xác và dễ tiếp cận sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tập hợp, vận động quần chúng cũng như củng cố đồng thuận xã hội trong bối cảnh mới.
Nhân dân hôm nay không chỉ là đối tượng thụ hưởng thành quả phát triển mà còn phải thực sự trở thành chủ thể tham gia quản trị xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước. Tinh thần “dân là gốc”, “Nhân dân là trung tâm” được Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định trong Văn kiện Đại hội XIV với yêu cầu mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân. Trong bối cảnh đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần phát huy tốt hơn vai trò đại diện, lắng nghe, tập hợp và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân. Hoạt động của Mặt trận phải thực sự hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tiễn đời sống để tham mưu, kiến nghị với Đảng và Nhà nước. Mở rộng hơn các hình thức dân chủ trực tiếp, tăng cường đối thoại xã hội và tạo điều kiện để người dân tham gia phản ánh, góp ý, giám sát thông qua các nền tảng số hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn.
Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội cũng đặt ra ngày càng cấp thiết đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Hoạt động phản biện không chỉ dừng ở việc góp ý hình thức mà phải đi vào chiều sâu, bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và có giá trị xây dựng đối với quá trình hoạch định chính sách. Công tác giám sát cần tập trung vào những vấn đề thiết thực liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân như an sinh xã hội, cải cách hành chính, quản lý đất đai, môi trường, phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Mặt trận cần tham gia từ sớm trong quá trình xây dựng chủ trương, chính sách nhằm góp phần hạn chế bất cập ngay từ khâu ban hành. Việc đẩy mạnh thực hiện các mô hình đối thoại trực tiếp, “Tháng nghe dân nói” hay tiếp nhận phản ánh qua các nền tảng số sẽ giúp nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội theo hướng thực chất và gần với đời sống hơn. Qua đó, vai trò cầu nối giữa “ý Đảng” và “lòng dân” tiếp tục được củng cố, góp phần tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Để phát huy tốt vai trò nòng cốt chính trị trong giai đoạn mới, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng hài hòa lợi ích giữa các giai tầng xã hội. Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo, người yếu thế, người dân ở vùng sâu, vùng xa và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nhằm tạo sự gắn kết bền chặt trong toàn xã hội. Việc khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến cho đất nước cần được triển khai thông qua các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động thiết thực gắn với lợi ích của nhân dân và yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Các phong trào cần hướng mạnh vào những mục tiêu lớn như phát triển xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Đội ngũ cán bộ Mặt trận cũng phải thực sự bản lĩnh về chính trị, tận tụy với nhân dân, có năng lực đối thoại, vận động xã hội và thích ứng nhanh với quá trình chuyển đổi số. Người cán bộ Mặt trận không chỉ cần “gần dân, hiểu dân, trọng dân” mà còn phải chủ động lắng nghe, kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn đời sống xã hội. Xây dựng hình ảnh người cán bộ Mặt trận năng động, trách nhiệm trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân chính là nền tảng quan trọng để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh nhân dân và góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.
Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Khi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện hiệu quả vai trò nòng cốt chính trị trong tập hợp, vận động và đoàn kết các tầng lớp nhân dân, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Từ đó, tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc trong thế kỷ XXI./.
Vũ Khánh An
