Sáng 10/8 tại Hà Nội, Liên hiệp Hội Việt Nam đã phối hợi với Tổng Hội Xây dựng Việt Nam và Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam tổ chức hội thảo “Góp ý kiến đối với Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi)”. TTK Liên hiệp Hội Việt Nam, ThS. Nguyễn Quyết Chiến; Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam, TS. Đặng Việt Dũng; Phó TTK Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam TS.KTS Trương Văn Quảng đồng chủ trì hội thảo.
Quang cảnh hội thảo
Bảo đảm nhu cầu nhà ở cho người dân
Phát biểu khai mạc hội thảo, TTK Liên hiệp Hội Việt Nam, ThS Nguyễn Quyết Chiến nhấn mạnh, trong bối cảnh đô thị hóa, phát triển các vùng động lực, khu công nghiệp, khu kinh tế và các mô hình đô thị mới, nhu cầu nhà ở ngày càng đa dạng, phân hóa theo nhóm dân cư và vùng miền. Bảo đảm nhu cầu nhà ở có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và an sinh xã hội. Vì vậy, nhà ở trước hết cần được nhìn nhận là nhu cầu thiết yếu của Nhân dân, là điều kiện để ổn định cuộc sống, học tập, làm việc và phát triển; đồng thời là một bộ phận của thị trường bất động sản.
Việc sửa đổi Luật Nhà ở là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới và bảo đảm tính đồng bộ với các pháp luật liên quan về đất đai, đầu tư, xây dựng, đối tác công - tư… Dự thảo cần kế thừa những quy định phù hợp, đồng thời luật hóa các chính sách đã được thực tiễn kiểm nghiệm, hướng tới một hệ thống pháp luật ổn định, minh bạch và khả thi.
Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học đóng góp khách quan, khoa học và thực tiễn, tập trung vào những vấn đề lớn, tính phù hợp của các cơ chế, chính sách và sự đồng bộ của Dự thảo với hệ thống pháp luật hiện hành.Các ý kiến sẽ được Liên hiệp Hội Việt Nam nghiên cứu, chắt lọc, tổng hợp và báo cáo để chuyển tới diễn đàn Quốc hội, góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), bảo đảm Luật khi ban hành đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn và quyền lợi chính đáng của người dân - TTK Nguyễn Quyết Chiến nói.
TTK Liên hiệp Hội Việt Nam, ThS. Nguyễn Quyết Chiến phát biểu khai mạc
Quy định rõ hơn về tái phát triển chung cư cũ
Góp ý dự thảo Luật, TS, KTS Trương Văn Quảng, Phó tổng Thư ký Hội Quy hoạch đô thị Việt Nam cho rằng, dự thảo Luật gồm 13 Chương, 151 Điều, quy định bổ sung mới về nhà ở cho thuê; nhà ở thương mai; nhà ở chính sách; cải tạo, xây dựng lại chung cư; quản lý sử dụng nhà chung cư...Tuy nhiên, để hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay, dự thảo Luật nên tập trung hơn vào những vấn đề mang tính chiến lược, không chỉ xử lý các bất cập hiện nay mà còn đáp ứng xu hướng phát triển đô thị trong 20 - 30 năm tới.
Trên cơ sở đó, ông Trương Văn Quảng cho rằng, với xu hướng quản trị đô thị hiện nay, dự án Luật có thể cân nhắc bổ sung một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". Hệ thống này không chỉ lưu thông tin về quyền sở hữu mà còn tích hợp: tình trạng kỹ thuật công trình; tuổi thọ và mức độ an toàn; hiệu quả sử dụng năng lượng; lịch sử bảo trì; thông tin quy hoạch và cải tạo...Đây sẽ là cơ sở để quản lý vòng đời nhà ở, cảnh báo sớm nguy cơ xuống cấp, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách, đặc biệt đối với công tác cải tạo xây dựng lại chung cư cũ.
Ở góc độ quy hoạch và phát triển đô thị, ông cũng cho rằng nên làm rõ nhận thức trong dự thảo chuyển từ tư duy "quản lý nhà ở" sang "quản trị phát triển nhà ở". Điều này đòi hỏi Luật không chỉ điều chỉnh việc xây dựng và sở hữu, mà còn phải tạo khuôn khổ cho phát triển thị trường nhà ở bền vững, ứng dụng công nghệ số, thích ứng với biến đổi khí hậu và gắn chặt với quy hoạch đô thị, nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân và hiệu quả quản trị đô thị trong dài hạn.
TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó tổng Thư ký Hội Quy hoạch đô thị Việt Nam phát biểu
TS,KTS Trương Văn Quảng đề nghị Ban soạn thảo bổ sung phân loại nhà ở theo chức năng sử dụng. Theo ông, hiện nay việc phân loại còn thiên về hình thức sở hữu hoặc đối tượng thụ hưởng. Bởi vậy, Ban soạn thảo có thể nghiên cứu bổ sung các loại hình như: Nhà ở cho thuê dài hạn; Nhà ở cho thuê ngắn hạn (quản lý riêng nếu có); Nhà ở phục vụ chuyên gia, lao động di cư; Nhà ở thích ứng với người cao tuổi; Nhà ở linh hoạt (co-living, căn hộ đa chức năng)... Việc phân loại rõ sẽ giúp xây dựng cơ chế quản lý và chính sách phù hợp.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ hơn về tái phát triển chung cư cũ; nghiên cứu, bổ sung cơ chế chia sẻ lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người dân; tiêu chí lựa chọn dự án ưu tiên; quy trình rút gọn; cơ chế điều chỉnh quy hoạch linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm hạ tầng kết nối, thông thoáng...
Ở khia cạnh khác, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho biết, dự thảo Luật Nhà ở đã được thực hiện khoa học, nghiêm túc. Ưu điểm lớn là đã đề cập cơ bản đầy đủ các vấn đề đổi mới như các loại hình nhà ở, nêu đồng bộ thể chế mang tính liên ngành, gắn với phát triển đô thị... phân cấp phân quyền trong hoạt động nhà ở xác định rõ nguồn lực thực hiện...Tuy nhiên còn một số tồn tại cần sớm bổ sung, hoàn thiện và ban ngành để đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay.
TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, PCT Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phát biểu
TS,KTS Đào Ngọc Nghiêm cho hay, dự thảo Luật đã đề cập đồng bộ các nội dung từ điều kiện được thuê, hình thức phát triển quỹ đất, các nguồn vốn đầu tư, các chính sách tài chính... Tuy vậy, quỹ đất cho xây dựng nhà ở cho thuê cần mở rộng đối tượng là hộ gia đình được sử dụng quỹ đất hợp pháp. Đây là chính sách quan trọng để phù hợp với thực tiễn phát triển nhà ở.
Ngoài ra, ông cho rằng, dự thảo Luật đã nêu đồng bộ về loại nhà chung cư. Song cần nhấn thêm chung cư cũ và chung cư có thời hạn (có thời hạn về sử dụng hay sở hữu). Đây là điểm nghẽn cần quan tâm trong thực tế.
TS KTS. Lê Thị Bích Thuận, Viện nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng phát biểu
Đồng quan điểm trên, TS, KTS Lê Thị Bích Thuận, Viện nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng phân tích: Luật cho phép cắt giảm thủ tục và mở hướng tiếp cận dễ dàng cho làm song song nhiều bước thủ tục (quy hoạch, lựa chọn chủ đầu tư, thẩm định dự án) thay vì tuần tự như trước sẽ đơn giản hóa quy trình xin cấp phép giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư (vốn thường kéo dài 2-3 năm). Tuy nhiên cần làm rõ hơn thẩm quyền phân cấp cho địa phương để tránh tình trạng "đùn đẩy" trách nhiệm khi phê duyệt cơ chế ưu đãi cho chủ đầu tư nhà ở xã hội.
Đồng thời, cần tối ưu hóa quy hoạch và đồng bộ đẳng cấp tạo cơ hội cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể phát triển trọn vẹn các dự án thương mại cao cấp mà không lo bị phá vỡ cảnh quan hoặc hạ tầng kỹ thuật - xã hội do việc phối hợp hai phân khúc khác nhau...
TS. Phạm Văn Tân, nguyên PCT kiêm TTK Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu
Bổ sung cơ chế kiểm tra, kiểm soát và giám sát độc lập
Cũng tại hội thảo, theo TS. Phạm Văn Tân, nguyên PCT kiêm TTK Liên hiệp Hội Việt Nam, Dự thảo Luật Nhà ở (Sửa đổi) nên đáp ứng 5 vấn đề:
Thứ nhất, cần nghiên cứu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành riêng cho Thành phố Hồ Chí Minh, thay vì tích hợp chung với các quy định về các thành phố và khu kinh tế đặc biệt. Ba nhóm chủ thể này có đặc điểm, vị trí pháp lý và yêu cầu phát triển khác nhau; việc tách thành các đạo luật riêng sẽ bảo đảm tính phù hợp, khả thi và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Thứ hai, trên cơ sở đó, cần xem xét lại phạm vi điều chỉnh của Dự thảo Luật, tập trung vào đô thị đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh; các quy định đối với thành phố trực thuộc Trung ương chưa phải đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt nên được điều chỉnh bằng các luật riêng.
Thứ ba, cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin về các dự án đầu tư, nhất là quy hoạch, đất đai, chủ trương đầu tư, đấu thầu, ưu đãi và sử dụng nguồn lực công, tạo điều kiện cho cơ quan chức năng và người dân giám sát, cảnh báo sớm dấu hiệu bất thường.
Thứ tư, bổ sung cơ chế kiểm tra, kiểm soát và giám sát độc lập, tách bạch giữa quyết định, thực hiện và giám sát dự án; tăng vai trò của HĐND, MTTQ, các tổ chức xã hội và cộng đồng, đồng thời bảo vệ người tố giác.
Cuối cùng, cần quy định rõ ranh giới giữa “năng động, sáng tạo, dám làm vì lợi ích chung” và hành vi vụ lợi, cố ý làm trái; cơ chế miễn trừ chỉ áp dụng đối với rủi ro khách quan, không bao che tham nhũng, lợi ích nhóm…
Lê Hồng
