Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, internet và mạng xã hội đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh. Không gian mạng ngày nay không chỉ là môi trường kết nối, trao đổi thông tin mà còn trở thành một bộ phận quan trọng của quá trình phát triển và quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Cùng với những cơ hội to lớn, các nguy cơ tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến, phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm dữ liệu cá nhân và đe dọa chủ quyền số cũng diễn biến ngày càng phức tạp, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, an toàn thông tin. Trong bối cảnh đó, chủ động đấu tranh, bảo vệ an ninh mạng trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trước những diễn biến phức tạp trên không gian mạng, tỉnh Lâm Đồng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, góp phần giữ vững ổn định xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.
Từ hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh đến cung cấp dịch vụ công và các nhu cầu thiết yếu của người dân đều ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số và môi trường mạng. Không gian mạng không chỉ tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường kết nối và mở rộng cơ hội phát triển trên nhiều lĩnh vực. Chính vì vậy, bảo đảm an ninh mạng ngày nay không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành một mặt trận quan trọng trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ lợi ích quốc gia trong thời đại số.
Không gian mạng mở rộng mạnh mẽ đang trở thành nền tảng quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cũng là môi trường tiềm ẩn nhiều thách thức về an ninh, an toàn thông tin. Việc bảo đảm an ninh mạng vì vậy trở thành yêu cầu tất yếu nhằm giữ vững ổn định và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Thực tế cho thấy các nguy cơ trên không gian mạng đang diễn biến ngày càng phức tạp. Tội phạm sử dụng công nghệ cao liên tục thay đổi thủ đoạn hoạt động, nhắm tới các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và hạ tầng số của cơ quan, tổ chức cũng như doanh nghiệp. Nhiều hình thức lừa đảo trực tuyến xuất hiện với mức độ ngày càng tinh vi, gây thiệt hại không nhỏ về tài sản và ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Những diễn biến này cho thấy bảo đảm an ninh mạng đang trở thành yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự chủ động từ các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng cũng như toàn xã hội.
Bên cạnh các nguy cơ tấn công kỹ thuật, sự lan truyền nhanh chóng của thông tin xấu độc trên môi trường mạng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý và bảo đảm an ninh thông tin. Với tốc độ lan tỏa gần như tức thời của mạng xã hội, các thông tin chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng tiếp cận số lượng lớn người dùng. Một số đối tượng lợi dụng đặc điểm này để tung tin thất thiệt, xuyên tạc sự thật, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc hoặc gây nhiễu loạn thông tin. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, những nội dung này có thể tác động tiêu cực đến niềm tin xã hội, ảnh hưởng đến môi trường phát triển ổn định và an toàn của đất nước.
Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, công tác bảo đảm an ninh mạng đang được triển khai với tinh thần chủ động và quyết liệt trước những diễn biến phức tạp của tình hình thực tế. Theo đánh giá của Tiểu ban chỉ đạo An ninh mạng tỉnh, không gian mạng vừa là môi trường quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin, phát sinh các loại tội phạm công nghệ cao và hoạt động chống phá của các thế lực thù địch. Qua rà soát, cơ quan chức năng đã phát hiện một số hệ thống thông tin vẫn tồn tại lỗ hổng bảo mật, sử dụng phần mềm phiên bản cũ, tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng xấu khai thác để thực hiện hành vi tấn công mạng.
Trước thực trạng đó, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Lâm Đồng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Việc thành lập Tiểu ban An ninh mạng tỉnh với sự tham gia của 19 thành viên, do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng Tiểu ban và Chủ tịch UBND tỉnh làm Phó Trưởng Tiểu ban Thường trực, được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng cường sự lãnh đạo tập trung, thống nhất trong công tác bảo vệ an ninh mạng trên địa bàn. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh đặc biệt quan tâm là củng cố hạ tầng kỹ thuật và nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo, ứng phó sự cố an ninh mạng. Sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng, Công an tỉnh đã tiến hành rà soát và quản lý 168 hệ thống thông tin điện tử cấp độ 1, 2, 3 cùng hàng trăm cơ quan, đơn vị và địa phương trên toàn tỉnh. Công tác kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của các hệ thống được triển khai thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện và khắc phục những nguy cơ tiềm ẩn.
Cùng với đó, Trung tâm Giám sát an toàn, an ninh mạng tập trung của tỉnh được duy trì hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày và 7 ngày trong tuần, đồng thời kết nối thường xuyên với lực lượng chuyên trách của Bộ Công an để tiếp nhận cảnh báo, chia sẻ thông tin và phối hợp xử lý các sự cố phát sinh. Trong quá trình vận hành, hệ thống đã ghi nhận khoảng 1.000 cảnh báo liên quan đến máy chủ, máy tính người dùng và các nguy cơ mất an toàn thông tin. Toàn bộ các cảnh báo này đều được phân loại, xử lý kịp thời, qua đó không để xảy ra các sự cố nghiêm trọng ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan, tổ chức trên địa bàn. Song song với các giải pháp kỹ thuật, công tác đấu tranh phản bác thông tin xấu độc trên không gian mạng cũng được triển khai đồng bộ và linh hoạt. Lực lượng chức năng duy trì hoạt động của hàng trăm trang thông tin điện tử và các hội nhóm mạng xã hội nhằm tăng cường tuyên truyền, định hướng dư luận, lan tỏa thông tin chính thống và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch. Chỉ trong thời gian ngắn, khoảng 11.000 tin, bài tuyên truyền và phản bác thông tin xấu độc đã được đăng tải, thu hút hàng chục triệu lượt tiếp cận và tương tác, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, củng cố niềm tin xã hội và xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn hơn.
Những kết quả đạt được cho thấy công tác bảo đảm an ninh mạng ở nước ta nói chung và tại Lâm Đồng nói riêng đang có những chuyển biến tích cực. Hệ thống pháp luật về an ninh mạng từng bước được hoàn thiện, lực lượng chuyên trách ngày càng nâng cao năng lực nghiệp vụ, trong khi khả năng giám sát, cảnh báo và ứng phó với các nguy cơ trên không gian mạng cũng được tăng cường đáng kể. Đây là nền tảng quan trọng để bảo vệ an toàn cho hạ tầng số, giữ vững ổn định xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, việc chủ động đấu tranh và bảo đảm an ninh mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển ổn định và bền vững của đất nước. Trước hết, đây là giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, góp phần giữ vững lợi ích quốc gia trong môi trường số đang ngày càng mở rộng. Các hoạt động giám sát, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm mạng giúp ngăn chặn hiệu quả những hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, chống phá Nhà nước, gây mất ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, bảo đảm an ninh mạng cũng chính là bảo vệ nền tảng cho sự phát triển an toàn của quốc gia trong thời đại số.
Không chỉ mang ý nghĩa ở tầm vĩ mô, công tác bảo đảm an ninh mạng còn trực tiếp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Khi các hoạt động giao dịch, học tập, làm việc và cung cấp dịch vụ ngày càng được thực hiện trên môi trường số, nguy cơ mất dữ liệu, lộ lọt thông tin cá nhân hay bị lừa đảo trực tuyến cũng gia tăng đáng kể. Việc chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng sẽ góp phần tạo dựng môi trường số an toàn, bảo vệ tài sản và thông tin của người sử dụng, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội đối với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Xa hơn, an ninh mạng còn là điều kiện tiên quyết để xây dựng nền kinh tế số phát triển bền vững. Một môi trường mạng an toàn giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, ứng dụng công nghệ và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh trên nền tảng số. Đây cũng là yếu tố quan trọng nâng cao sức hấp dẫn của nền kinh tế trong thu hút đầu tư công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các mô hình kinh doanh mới. Đồng thời, việc bảo đảm an toàn cho hạ tầng số và dữ liệu quốc gia sẽ tạo nền tảng vững chắc cho quá trình xây dựng chính phủ số, xã hội số và công dân số trong tương lai.
Công tác bảo đảm an ninh mạng hiện nay vẫn đứng trước nhiều khó khăn và thách thức. Trước hết là tốc độ phát triển rất nhanh của công nghệ số, kéo theo sự xuất hiện liên tục của các phương thức tấn công mạng ngày càng tinh vi và khó nhận diện. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay điện toán đám mây vừa mang lại cơ hội nâng cao hiệu quả quản trị, vừa tạo ra những nguy cơ mới đối với công tác bảo vệ dữ liệu và an toàn thông tin. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải liên tục cập nhật kiến thức, công nghệ và phương thức ứng phó để không bị tụt hậu trước các mối đe dọa mới.
Nhận thức của một bộ phận người dùng về an toàn thông tin vẫn còn hạn chế. Nhiều người chưa thực sự quan tâm đến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo trực tuyến hoặc bị dẫn dắt bởi những thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Một thách thức khác là nhu cầu về nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao đang tăng nhanh trong khi khả năng đáp ứng còn hạn chế. Sự phát triển của nền kinh tế số đòi hỏi đội ngũ chuyên gia không chỉ có trình độ công nghệ cao mà còn phải am hiểu về quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với các sự cố an ninh mạng ngày càng phức tạp. Việc thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên sâu có thể ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các nhiệm vụ bảo vệ không gian mạng trong thời gian tới.
Đáng chú ý, tại Hội nghị tổng kết công tác an ninh mạng năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh đã yêu cầu các cấp, các ngành phải chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa”, đồng thời xác định dữ liệu, hệ thống thông tin và hạ tầng số là những tài sản chiến lược cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Đây là định hướng quan trọng, phù hợp với yêu cầu bảo vệ an ninh mạng trong bối cảnh hiện nay.
Để nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh mạng trong thời gian tới, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống pháp luật theo hướng phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Việc rà soát, bổ sung các quy định liên quan, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động bảo vệ an ninh mạng. Cần tăng cường đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giám sát và cảnh báo sớm nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ tấn công mạng. Việc phát triển các nền tảng công nghệ an toàn, an ninh mạng do Việt Nam làm chủ sẽ góp phần nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài và tăng cường hiệu quả bảo vệ không gian mạng quốc gia.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân. Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên, giúp người sử dụng internet trang bị kiến thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện thông tin giả, phòng tránh các hình thức lừa đảo trực tuyến và xây dựng văn hóa ứng xử có trách nhiệm trên môi trường mạng. Khi mỗi người dân trở thành một “lá chắn” bảo vệ chính mình, hiệu quả bảo đảm an ninh mạng sẽ được nâng lên đáng kể. Việc khuyến khích nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng các công nghệ mới trong bảo vệ an toàn thông tin sẽ tạo nền tảng để Việt Nam chủ động ứng phó với những thách thức ngày càng phức tạp trên không gian mạng.
Những kết quả đạt được tại Lâm Đồng cho thấy khi có sự chỉ đạo quyết liệt, sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng và sự tham gia tích cực của người dân, công tác bảo đảm an ninh mạng hoàn toàn có thể phát huy hiệu quả. Bảo đảm an ninh mạng là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên và lâu dài trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Chủ động đấu tranh trên không gian mạng không chỉ góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, giữ vững an ninh, trật tự mà còn tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của kinh tế số và xã hội số. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân, Việt Nam được kỳ vọng sẽ xây dựng thành công không gian mạng an toàn, lành mạnh và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới./.
Đặng Đình Hiếu
