Thực tiễn cho thấy, các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề đã và đang trở thành công cụ chính sách quan trọng, góp phần trang bị kỹ năng nghề, nâng cao năng lực thích ứng với thị trường lao động và mở rộng cơ hội việc làm cho lực lượng bộ đội xuất ngũ. Qua đó, tạo nền tảng để người lính trẻ từng bước ổn định cuộc sống, phát huy nguồn nhân lực đã được rèn luyện trong môi trường quân đội, đồng thời đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội.
Hoạt động đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ giúp trang bị kỹ năng nghề nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để lực lượng quân nhân hoàn thành nghĩa vụ sớm hòa nhập thị trường lao động và ổn định sinh kế.
Mỗi năm, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, một số lượng lớn quân nhân xuất ngũ trở về địa phương và trở thành lực lượng lao động trẻ bổ sung cho thị trường lao động. Đây là nguồn nhân lực có nhiều ưu điểm như sức khỏe tốt, tinh thần kỷ luật cao, ý thức trách nhiệm và khả năng thích nghi với môi trường làm việc tập thể. Tuy nhiên, phần lớn bộ đội xuất ngũ vẫn chưa được trang bị đầy đủ tay nghề chuyên môn hoặc kỹ năng nghề nghiệp cần thiết để nhanh chóng tham gia vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những chính sách và giải pháp phù hợp nhằm hỗ trợ họ chuyển đổi nghề nghiệp và ổn định cuộc sống sau khi rời quân ngũ.
Tại nhiều địa phương, mỗi năm có hàng nghìn quân nhân hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về sinh sống và làm việc tại địa phương. Trước thực tế đó, công tác tư vấn, đào tạo nghề và hỗ trợ tìm kiếm việc làm cho bộ đội xuất ngũ ngày càng được chú trọng. Các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động thiết thực như tổ chức tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, đồng thời ưu tiên kết nối với doanh nghiệp để tạo cơ hội việc làm cho lực lượng này. Những hoạt động này không chỉ giúp quân nhân xuất ngũ có điều kiện học nghề, nâng cao kỹ năng mà còn tạo tiền đề để họ sớm hòa nhập với môi trường lao động dân sự. Đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ vì thế không chỉ đơn thuần là một chính sách an sinh xã hội nhằm hỗ trợ những người đã hoàn thành nghĩa vụ với Tổ quốc, mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của đất nước. Khi được trang bị nghề nghiệp và kỹ năng phù hợp, lực lượng lao động trẻ này có thể phát huy tốt phẩm chất kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và tác phong làm việc được rèn luyện trong quân đội, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương cũng như của cả nước.
Nhằm tạo điều kiện để quân nhân sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự sớm ổn định cuộc sống và tham gia hiệu quả vào thị trường lao động, nhiều địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã triển khai các chương trình đào tạo nghề dành riêng cho bộ đội xuất ngũ. Các lớp học được tổ chức bài bản, có sự phối hợp giữa cơ quan quân sự, chính quyền địa phương và các cơ sở đào tạo nhằm giúp người lính sau khi rời quân ngũ có cơ hội học nghề phù hợp với năng lực và nhu cầu của thị trường. Thông qua các chương trình này, nhiều quân nhân xuất ngũ đã được tiếp cận với những ngành nghề có tính ứng dụng cao, từ đó mở ra cơ hội việc làm và lập nghiệp lâu dài. Tại một số địa phương, công tác khảo sát nhu cầu học nghề được triển khai ngay khi quân nhân trở về địa phương. Đầu năm nay tại phường Chiềng Cơi có 36 công dân hoàn thành nghĩa vụ quân sự xuất ngũ trở về. Ban Chỉ huy Quân sự phường đã phối hợp với các đơn vị liên quan, gia đình và các cơ sở đào tạo nghề tiến hành khảo sát nguyện vọng học nghề của từng quân nhân, từ đó lập danh sách và xây dựng kế hoạch mở lớp phù hợp. Ngay sau khi tiếp nhận các quân nhân xuất ngũ, đơn vị đã phối hợp với Đoàn Thanh niên phường, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn để tổ chức tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho bộ đội. Nội dung tư vấn tập trung giới thiệu các chính sách hỗ trợ học nghề của Nhà nước cũng như các ngành nghề phù hợp với trình độ, năng lực và nhu cầu việc làm tại địa phương.
Bên cạnh hoạt động tư vấn, các quân nhân xuất ngũ còn được tạo điều kiện tham gia nhiều lớp đào tạo nghề thiết thực như điện dân dụng, cơ khí, sửa chữa xe máy, lái xe hay may công nghiệp. Các khóa học này thường được hỗ trợ học phí theo quy định của Nhà nước, giúp người học giảm bớt gánh nặng chi phí trong quá trình học nghề. Ngoài các lớp đào tạo ngắn hạn, nhiều chương trình đào tạo nghề hiện nay còn được mở rộng ở trình độ trung cấp và cao đẳng, với thời gian học kéo dài từ một năm rưỡi đến hai năm rưỡi. Điểm đáng chú ý là một số chương trình đào tạo được miễn hoàn toàn học phí cho học viên là bộ đội xuất ngũ, tạo điều kiện để họ có thể theo học lâu dài và được cấp bằng chính quy. Việc kéo dài thời gian đào tạo so với các khóa học ngắn hạn trước đây giúp học viên có nền tảng nghề nghiệp vững vàng hơn, qua đó nâng cao cơ hội tìm kiếm việc làm ổn định sau khi tốt nghiệp. Song song với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng và cơ sở đào tạo, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động tham gia vào quá trình đào tạo và tuyển dụng lao động là quân nhân xuất ngũ. Như Công ty cổ phần thương mại và hợp tác nhân lực TQC quốc tế đã phối hợp với các đơn vị quân đội trên địa bàn để tổ chức tư vấn, định hướng nghề nghiệp và giới thiệu việc làm cho bộ đội sau khi xuất ngũ. Doanh nghiệp tập trung tư vấn các ngành nghề liên quan đến lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, đồng thời tạo điều kiện để quân nhân xuất ngũ tham gia đào tạo nghề và làm việc trực tiếp tại công ty với mức lương từ 10 đến 15 triệu đồng mỗi tháng.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn phối hợp với một số trung tâm đào tạo nghề có tiếp nhận thẻ đào tạo nghề dành cho bộ đội xuất ngũ để giới thiệu quân nhân đến học nghề theo đúng nguyện vọng, sau đó tiếp tục hỗ trợ kết nối việc làm phù hợp với ngành nghề đã được đào tạo. Không dừng lại ở đó, công ty còn triển khai một số suất học bổng dành cho những quân nhân xuất ngũ đã tốt nghiệp trung học phổ thông để tham gia các khóa học ngoại ngữ. Sau khi hoàn thành chương trình, học viên có thể tiếp tục lựa chọn con đường du học hoặc làm việc ở nước ngoài với chi phí thấp, mở ra nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp trong tương lai. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp đang tạo nên một hệ thống hỗ trợ khá toàn diện cho bộ đội xuất ngũ. Mô hình đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp không chỉ giúp học viên có cơ hội thực hành và tích lũy kinh nghiệm thực tế ngay trong quá trình học, mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lao động trẻ đã được đào tạo bài bản. Các chương trình đào tạo nghề dành cho bộ đội xuất ngũ đang mang lại nhiều tác động tích cực, giúp quân nhân sau khi rời quân ngũ nhanh chóng ổn định cuộc sống. Khi được trang bị kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp phù hợp, nhiều người có cơ hội tìm được việc làm ổn định tại các doanh nghiệp hoặc chủ động phát triển kinh tế gia đình. Thực tế cho thấy, không ít quân nhân sau khi hoàn thành các khóa đào tạo nghề đã lựa chọn khởi nghiệp ngay tại địa phương, tham gia sản xuất nông nghiệp, dịch vụ hoặc làm việc trong các ngành công nghiệp. Nhờ đó, thu nhập của họ dần được cải thiện, đời sống được nâng cao, đồng thời góp phần bảo đảm an sinh xã hội và ổn định lực lượng lao động tại địa phương. Không chỉ giúp quân nhân xuất ngũ ổn định sinh kế, các chương trình đào tạo nghề còn góp phần bổ sung nguồn nhân lực có chất lượng cho thị trường lao động. Bộ đội xuất ngũ vốn được rèn luyện trong môi trường quân đội nên có tính kỷ luật cao, ý thức tổ chức tốt và khả năng thích nghi với cường độ làm việc lớn. Khi được đào tạo thêm về chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, lực lượng này có thể nhanh chóng hòa nhập vào môi trường sản xuất, kinh doanh, trở thành nguồn lao động có giá trị đối với nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.
Nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ bộ đội xuất ngũ, nhiều cơ quan, tổ chức và địa phương đã tích cực triển khai các hoạt động đào tạo và chuyển giao kiến thức thực tiễn. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Hội Nông dân tỉnh đã phối hợp với Trường Đại học Tây Bắc tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật trong trồng trọt và chăn nuôi, đồng thời tư vấn hướng nghiệp cho 100 hạ sĩ quan, chiến sĩ thuộc Trung đoàn 754 trước khi họ hoàn thành nghĩa vụ và trở về địa phương. Nội dung tập huấn được lựa chọn phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương, bao gồm các kỹ thuật thiết lập vườn ươm cây giống, chăm sóc cây trồng chủ lực, trồng cây ăn quả trên đất dốc, canh tác cà phê, ươm giống cây ăn quả và các phương pháp bảo quản, chế biến nông sản. Những kiến thức này giúp các quân nhân có thể áp dụng ngay vào thực tế sau khi xuất ngũ.
Hiệu quả của các chương trình hỗ trợ cũng thể hiện qua nhiều trường hợp cụ thể. Từ thực tế triển khai tại nhiều địa phương có thể thấy, việc đồng hành hỗ trợ đào tạo nghề và tư vấn việc làm cho bộ đội xuất ngũ không chỉ giúp những người đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự có cơ hội việc làm và thu nhập ổn định, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương. Khi lực lượng lao động trẻ này được trang bị nghề nghiệp và tạo điều kiện phát triển ngay tại quê hương, họ sẽ trở thành nhân tố tích cực trong các chương trình phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đào tạo nghề cho bộ đội xuất ngũ là một chủ trương mang ý nghĩa kinh tế – xã hội sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước và các cấp, ngành đối với những người đã hoàn thành nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc. Sau thời gian rèn luyện trong môi trường quân đội, nhiều quân nhân trở về địa phương với tinh thần kỷ luật, ý chí phấn đấu và trách nhiệm cao, nhưng vẫn cần được trang bị thêm kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp để thích nghi với thị trường lao động. Vì vậy, việc tổ chức các chương trình đào tạo nghề, tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm không chỉ giúp họ có điều kiện lập thân, lập nghiệp mà còn tạo động lực để ổn định cuộc sống lâu dài.
Khi các chương trình đào tạo nghề được triển khai bài bản, gắn chặt với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động, hiệu quả mang lại càng rõ nét. Không chỉ giúp quân nhân xuất ngũ có cơ hội tìm được việc làm phù hợp hoặc phát triển kinh tế tại địa phương, các chương trình này còn góp phần bổ sung cho nền kinh tế một lực lượng lao động trẻ, có tác phong kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng cao. Đây chính là nguồn nhân lực quan trọng giúp thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời khẳng định giá trị bền vững của chính sách hỗ trợ đào tạo nghề đối với bộ đội xuất ngũ trong giai đoạn hiện nay.
Nguyễn Thanh
