Từ tầm nhìn quy hoạch đến định vị chiến lược phát triển
Ngày 21/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký Quyết định số 2016/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Theo định hướng được xác lập, đến năm 2050, Đà Nẵng phấn đấu trở thành thành phố biển sinh thái, hiện đại, thông minh, giàu bản sắc, an toàn, đáng sống, có sức hấp dẫn và vị thế quốc tế. Xa hơn, đến năm 2075, thành phố hướng tới nhóm đô thị giàu bản sắc hàng đầu châu Á, từng bước đáp ứng các tiêu chí của đô thị đặc biệt.
Đây không đơn thuần là một mục tiêu phát triển đô thị trong tương lai xa. Quy hoạch thể hiện yêu cầu tái định vị vai trò của Đà Nẵng trong cấu trúc phát triển quốc gia, đồng thời khai thác hiệu quả hơn những lợi thế về vị trí địa lý, kinh tế biển, di sản văn hóa, nguồn nhân lực và khả năng kết nối khu vực.
Với phạm vi bao gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố, trong đó có đặc khu Hoàng Sa, cùng phần không gian biển thuộc phạm vi quản lý theo quy định, quy hoạch đặt ra cách tiếp cận phát triển trên quy mô rộng, gắn không gian đô thị với miền núi, trung du, đồng bằng, ven biển và biển đảo. Thành phố có diện tích tự nhiên khoảng 11.870,34 km², tạo điều kiện hình thành các mối liên kết kinh tế, sinh thái và hạ tầng trên phạm vi liên vùng.
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị ngày càng dựa nhiều hơn vào năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng môi trường sống và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, Đà Nẵng cần một mô hình phát triển vượt ra ngoài tư duy mở rộng không gian xây dựng. Tầm nhìn dài hạn phải được cụ thể hóa bằng năng lực tạo ra giá trị kinh tế mới, tổ chức không gian hợp lý và bảo đảm lợi ích phát triển được lan tỏa đến cộng đồng.
Khẳng định vai trò cực tăng trưởng và trung tâm kết nối khu vực
Theo quy hoạch, Đà Nẵng được định hướng trở thành trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và khu vực Đông Nam Á; là cực tăng trưởng quan trọng, đồng thời giữ vai trò kết nối vùng duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên với Bắc Trung Bộ, Lào và các quốc gia ASEAN.
Một trong những lợi thế đáng chú ý của thành phố là khả năng kết nối đa phương thức thông qua hệ thống cảng biển, cảng hàng không, đường bộ, đường sắt và các đầu mối logistics. Nếu được đầu tư đồng bộ, những lợi thế này có thể giúp Đà Nẵng gia tăng vai trò trung chuyển hàng hóa, thúc đẩy thương mại quốc tế và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Định hướng phát triển logistics theo mô hình mạng lưới, tích hợp nhiều phương thức vận tải cho thấy yêu cầu chuyển từ đầu tư các công trình riêng lẻ sang tổ chức hệ thống kết nối thống nhất. Hiệu quả của hệ thống này không chỉ nằm ở quy mô hạ tầng mà còn phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ, năng lực quản trị, mức độ ứng dụng công nghệ và khả năng liên thông giữa các trung tâm sản xuất, phân phối, cửa khẩu, cảng biển và cảng hàng không.
Cùng với logistics, Đà Nẵng được định hướng phát triển các lĩnh vực thương mại, tài chính, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số, khoa học và công nghệ, giáo dục - đào tạo, y tế chất lượng cao và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, việc phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và công nghệ số được xác định với quy mô khoảng 300-320 ha.
Nếu được triển khai hiệu quả, sự kết hợp giữa tài chính, công nghệ, logistics và thương mại quốc tế có thể tạo ra hệ sinh thái kinh tế có giá trị gia tăng cao, mở rộng cơ hội thu hút đầu tư và hình thành những ngành nghề mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần chú trọng chất lượng thể chế, nguồn nhân lực chuyên môn, môi trường kinh doanh minh bạch và khả năng cung cấp các dịch vụ đạt chuẩn quốc tế.
Quan trọng hơn, tăng trưởng cần được đo lường bằng năng suất, chất lượng việc làm, mức độ đổi mới công nghệ và đóng góp thực chất cho nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào quy mô đầu tư hay tốc độ phát triển bất động sản.
Phát triển hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc
Điểm đáng chú ý trong tầm nhìn phát triển Đà Nẵng là việc đặt mục tiêu trở thành đô thị giàu bản sắc hàng đầu châu Á bên cạnh các tiêu chí hiện đại, thông minh và kết nối toàn cầu. Điều đó cho thấy bản sắc không nên được xem là yếu tố trang trí cho đô thị, mà cần trở thành một nguồn lực quan trọng tạo nên sức hấp dẫn và lợi thế cạnh tranh.
Đà Nẵng có khả năng kết nối nhiều không gian văn hóa, lịch sử và sinh thái đặc sắc. Từ hệ sinh thái biển, bán đảo Sơn Trà, Bà Nà đến Cù Lao Chàm, Hội An, Mỹ Sơn và các di tích văn hóa Chăm, thành phố có điều kiện phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, kết hợp nghỉ dưỡng, trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử và khám phá di sản.
Quy hoạch định hướng tổ chức ba không gian du lịch chính, gồm các khu du lịch sinh thái gắn với bảo tồn; không gian văn hóa - di sản Hội An, Mỹ Sơn và hệ thống di tích; cùng chuỗi đô thị du lịch, nghỉ dưỡng và kinh tế đêm dọc ven biển phía Đông. Cách tiếp cận này mở ra cơ hội hình thành mạng lưới sản phẩm du lịch bổ trợ lẫn nhau, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách.
Dù vậy, khai thác du lịch phải đi cùng trách nhiệm bảo tồn. Nếu phát triển quá mức làm suy giảm cảnh quan tự nhiên, gây áp lực lên hệ sinh thái hoặc khiến các giá trị văn hóa bị thương mại hóa, chính nguồn lực tạo nên sức hấp dẫn của thành phố sẽ bị tổn hại.
Vì vậy, bảo tồn di sản cần được tích hợp ngay từ khâu tổ chức không gian, quy hoạch hạ tầng và lựa chọn dự án đầu tư. Cộng đồng địa phương phải được tham gia vào quá trình gìn giữ, khai thác các giá trị văn hóa, đồng thời có cơ hội hưởng lợi công bằng từ hoạt động du lịch. Một đô thị giàu bản sắc không chỉ có những công trình đẹp hay các điểm đến nổi tiếng, mà còn phải duy trì được ký ức lịch sử, lối sống cộng đồng và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Tăng trưởng xanh là nền tảng của đô thị đáng sống
Cùng với phát triển kinh tế, quy hoạch đặt ra yêu cầu xây dựng Đà Nẵng theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển, đảo. Đây là điều kiện quan trọng để thành phố duy trì sức cạnh tranh trong dài hạn, nhất là khi các đô thị ven biển ngày càng chịu nhiều sức ép từ thời tiết cực đoan, ngập lụt, xói lở và suy giảm hệ sinh thái.
Tăng trưởng xanh cần được cụ thể hóa trong lựa chọn công nghệ, sử dụng đất, tổ chức giao thông, quản lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ nguồn nước. Các khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu đô thị mới cần được phát triển theo hướng sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm phát thải và hạn chế tác động tiêu cực đến khu dân cư.
Bên cạnh đó, bảo vệ các hành lang sinh thái, không gian xanh và khu vực có giá trị đa dạng sinh học cần được coi là một phần của hạ tầng thiết yếu. Đầu tư cho hệ thống thoát nước, giao thông công cộng, công trình chống chịu thiên tai và các giải pháp dựa vào tự nhiên sẽ góp phần giảm chi phí xã hội, bảo vệ sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Một đô thị thông minh cũng không chỉ được nhận diện qua hệ thống cảm biến, dữ liệu lớn hay các nền tảng quản lý số. Giá trị cốt lõi của đô thị thông minh nằm ở khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề thực tế của người dân: giao thông thuận tiện hơn, dịch vụ công dễ tiếp cận hơn, môi trường an toàn hơn và việc quản lý đô thị minh bạch hơn.
Bởi vậy, mục tiêu phát triển Đà Nẵng thành thành phố đáng sống cần được đánh giá từ trải nghiệm thực tế của cộng đồng, bao gồm khả năng tiếp cận nhà ở, giáo dục, y tế, không gian công cộng và cơ hội việc làm. Đây cũng là nền tảng để thành phố thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn lực sáng tạo từ bên trong.
Đưa quy hoạch vào cuộc sống bằng năng lực thực thi
Tầm nhìn đến năm 2075 có ý nghĩa định hướng lâu dài, nhưng kết quả phát triển phụ thuộc trước hết vào những quyết sách và hành động trong từng giai đoạn. Quy hoạch chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành các chương trình, dự án, nguồn lực và cơ chế thực hiện có tính khả thi.
Trước hết, thành phố cần xác định rõ thứ tự ưu tiên đầu tư, tập trung vào những hạ tầng có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, tăng cường liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển. Việc huy động nguồn lực xã hội cần đi đôi với kỷ luật quy hoạch, công khai thông tin và kiểm soát chặt chẽ tác động môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cấp quản lý, các ngành và địa phương trong toàn bộ không gian phát triển của thành phố. Đối với các dự án lớn, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm sinh kế và tham vấn cộng đồng phải được thực hiện minh bạch, có trách nhiệm, hạn chế phát sinh những hệ lụy xã hội kéo dài.
Một yêu cầu quan trọng khác là thường xuyên đánh giá tiến độ thực hiện quy hoạch bằng các chỉ tiêu cụ thể, có thể kiểm chứng. Tăng trưởng kinh tế cần đi cùng chất lượng môi trường, hiệu quả sử dụng đất, năng suất lao động, khả năng chống chịu trước thiên tai và mức độ hài lòng của người dân. Trên cơ sở đó, các chương trình triển khai cần được rà soát, điều chỉnh phù hợp với biến động kinh tế, công nghệ và điều kiện thực tế, trong khuôn khổ quy hoạch và quy định pháp luật.
Với tầm nhìn đến năm 2075, Đà Nẵng đứng trước cơ hội định hình một mô hình đô thị biển hiện đại, có sức cạnh tranh quốc tế nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa và sự hài hòa sinh thái. Thành công không chỉ được quyết định bởi những công trình quy mô lớn hay tốc độ mở rộng không gian đô thị, mà còn bởi năng lực quản trị, chất lượng thể chế và cách thành phố sử dụng các nguồn lực phát triển.
Từ một cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia đến mục tiêu gia nhập nhóm đô thị giàu bản sắc hàng đầu châu Á là hành trình dài đòi hỏi sự kiên định, đồng bộ và trách nhiệm. Khi quy hoạch được thực thi bằng những chính sách nhất quán, nguồn lực được phân bổ hiệu quả và người dân thực sự là chủ thể của phát triển, Đà Nẵng sẽ có thêm nền tảng để chuyển hóa lợi thế thành sức mạnh, biến tầm nhìn dài hạn thành những giá trị bền vững cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
