Kế thừa truyền thống của cha ông, Đảng ta đã hình thành hệ thống quan điểm, chủ trương nhất quán và sâu sắc, tạo cơ sở nền tảng để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta hiệp lực bảo vệ vẹn toàn cương vực của Tổ quốc.
Quan điểm cơ bản của Đảng về xây dựng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới, biển, đảo
- Về bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia:
Dựa trên Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia (Nghị quyết 33-NQ/TW), Đảng ta xác định:
- Chủ quyền là thiêng liêng, bất khả xâm phạm: Lãnh thổ, biên giới quốc gia là tài sản quý báu của dân tộc, là không gian sinh tồn của các thế hệ người Việt Nam.
- Sức mạnh tổng hợp: Bảo vệ biên giới là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách.
- Xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị: Chủ trương giải quyết các vấn đề biên giới thông qua đàm phán hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và tôn trọng độc lập, chủ quyền của nhau.
- Gắn phát triển kinh tế với quốc phòng: Xây dựng khu vực biên giới vững mạnh về chính trị, giàu về kinh tế, củng cố thế trận lòng dân vững chắc.
b) Quan điểm về bảo vệ chủ quyền biển, đảo:
Theo nội dung Văn kiện Đại hội XIII và Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển (Nghị quyết 36-NQ/TW), các quan điểm chủ đạo bao gồm:
- Biển là bộ phận cấu thành chủ quyền thiêng liêng: Là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao lưu quốc tế và là thế tựa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Kiên quyết, kiên trì đấu tranh: Chủ trương bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ biển, đảo bằng các biện pháp phù hợp, bao gồm đấu tranh chính trị, ngoại giao, pháp lý và trên thực địa.
- Phát triển kinh tế biển xanh: Phấn đấu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững và an ninh.
- Hòa bình và hợp tác: Giải quyết các tranh chấp trên biển bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Quan điểm xuyên suốt cả quá trình
Tại Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng, lần đầu tiên Đảng ta sử dụng cụm từ “thế trận lòng dân” và xác định xây dựng “thế trận lòng dân” làm nền tảng phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc”, trong đó Quân đội nhân dân và Công an nhân dân làm nòng cốt. Tiếp tục kế thừa và phát triển quan điểm này, Đại hội lần thứ XI của Đảng chỉ rõ: “Tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh cả tiềm lực và thế trận; xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững mạnh; xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong thực hiện Chiến lược bảo vệ Tổ quốc”. Quan điểm và chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới, biển, đảo là nội dung chiến lược xuyên suốt, được cụ thể hóa trong các văn kiện Đại hội Đảng (đặc biệt là Đại hội XIII) và các Nghị quyết chuyên đề.
Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ Tám khóa XI về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Đảng ta khẳng định phương châm giữ nước là phải chăm lo xây dựng cho “kinh tế phải vững, quốc phòng mạnh, thực lực phải tăng cường, “lòng dân” phải yên, chính trị - xã hội ổn định, cả dân tộc là một khối thống nhất”. Theo đó, Trung ương yêu cầu tăng cường xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Đến Đại hội XII, Đảng ta nhấn mạnh nhiệm vụ: “Xây dựng “thế trận lòng dân”, tạo nền tảng vững chắc xây dựng nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân” trong tình hình mới.
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII khẳng định: “Xây dựng và phát triển mạnh mẽ “thế trận lòng dân” trong nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân; xây dựng và củng cố vững chắc thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân”, “Có kế sách ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa”. Nỗ lực phấn đấu để ngăn ngừa xung đột, chiến tranh và giải quyết các tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế. Đảng ta nhấn mạnh: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển”. Đây là phương hướng, quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng và củng cố “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc trên các hướng, địa bàn chiến lược; là sự cụ thể hóa quan điểm xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, biển, đảo sẽ không thể hoàn thành nếu không dựa vào sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và “thế trận lòng dân” vững chắc. Hội nghị Trung ương lần thứ 8, khóa XIII đã thông qua Nghị quyết về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội ĐBTQ lần thứ XIII của Đảng.
Khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của “lòng dân” và “thế trận lòng dân”, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ: “Làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn. Ngược lại, nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm tin là mất tất cả”. Đồng thời, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Trong mọi công việc của Đảng và Nhà nước, luôn xác định “dân là gốc”, thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; kiên trì thực hiện đúng nguyên tắc: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng. “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới; mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân”.
“Lòng dân” và “thế trận lòng dân” là hai chỉnh thể của một vấn đề có mối quan hệ biện chứng. “Lòng dân” luôn tồn tại khách quan nhưng “lòng dân” có được quy tụ trở thành sức mạnh tổng hợp hay không còn tùy thuộc vào nỗ lực chủ quan của con người. Điều này, đòi hỏi sự thể hiện được vai trò lãnh đạo xã hội trong việc chuyển hóa “lòng dân” thành “thế trận lòng dân”. Khi được xây dựng vững chắc “thế trận lòng dân” sẽ tác động trở lại làm cho “lòng dân” phát triển hài hòa, đúng định hướng.
Chủ trương và giải pháp bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo trong tình hình mới
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng: Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và sức mạnh của các lực lượng thực thi pháp luật trên biển như Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư.
- Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân: Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh trên các vùng biển, đảo và biên giới.
- Kiên quyết, kiên trì trong đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ. Không nhân nhượng những vấn đề thuộc về nguyên tắc nhưng linh hoạt về sách lược.
- Giải quyết bằng biện pháp hòa bình: Ưu tiên sử dụng luật pháp quốc tế (đặc biệt là UNCLOS 1982 đối với biển đảo) và đàm phán ngoại giao để giải quyết tranh chấp. Xây dựng biên giới đất liền hòa bình, hợp tác cùng phát triển; thúc đẩy đàm phán giải quyết các vùng biển chồng lấn.
- Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tuyên truyền sâu rộng về chủ quyền biên giới, biển đảo để mỗi người dân đều là một "cột mốc sống" trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
- Thực hiện "Bốn không" trong chính sách quốc phòng: Không liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.
Có thể khẳng định, hệ thống quan điểm của Đảng về biên giới và biển đảo là 'kim chỉ nam' cho mọi hoạt động quốc phòng, an ninh và đối ngoại của nước ta. Bảo vệ chủ quyền không chỉ là bảo vệ ranh giới địa lý mà còn là bảo vệ Đảng, Nhà nước và cuộc sống bình yên của nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình, biến quyết tâm chính trị thành những hành động thiết thực, để mỗi tấc đất biên cương, mỗi sải sóng biển khơi của Tổ quốc mãi mãi là biểu tượng của tinh thần độc lập, tự chủ và khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam./.
Nguyễn Thái Bình
