Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng, coi đó là nguồn sức mạnh to lớn quyết định mọi thắng lợi. Trong quá trình lãnh đạo phong trào cách mạng, Người đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của việc phát hiện và nhân rộng các điển hình tiên tiến trong phong trào quần chúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Lời dạy đó cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của những tấm gương cụ thể trong thực tiễn, bởi chính những hành động, việc làm tiêu biểu sẽ khơi dậy tinh thần thi đua, cổ vũ mọi người cùng học tập và phấn đấu. Việc phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng các điển hình tiên tiến luôn được xem là một phương thức hiệu quả để thúc đẩy phong trào thi đua phát triển sâu rộng và bền vững.
Trong quá trình xây dựng và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam, phong trào quần chúng đã trở thành một nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy Phong trào Thi đua Quyết thắng – động lực tinh thần mạnh mẽ của toàn quân. Thông qua các phong trào thi đua, nhiều tập thể và cá nhân tiêu biểu đã được phát hiện, bồi dưỡng và trở thành những hạt nhân lan tỏa trong đơn vị. Những điển hình tiên tiến không chỉ thể hiện bản lĩnh, ý chí và tinh thần trách nhiệm của người quân nhân cách mạng mà còn góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tình huống.
Quân đội nhân dân Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng theo hướng tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, việc phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng trong quân đội càng trở nên cần thiết và cấp bách. Điều đó đòi hỏi các cấp ủy, chỉ huy phải chú trọng xây dựng và nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, đồng thời phát hiện và bồi dưỡng các điển hình tiên tiến để tạo động lực phát triển trong toàn đơn vị. Thực tế những năm qua cho thấy, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Binh chủng Công binh, công tác xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến, đặc biệt trong các tổ chức quần chúng, đã được triển khai bài bản, đồng bộ và bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm. Phong trào không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những nhân tố tiêu biểu mà thực sự trở thành động lực tinh thần quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Binh chủng trong tình hình mới.
Thông qua hoạt động của các tổ chức quần chúng như Đoàn Thanh niên, Công đoàn và Hội Phụ nữ, nhiều phong trào thi đua thiết thực đã được triển khai sâu rộng, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị. Những phong trào này không chỉ tạo môi trường để cán bộ, chiến sĩ rèn luyện, cống hiến mà còn góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Tiêu biểu có thể kể đến phong trào “Thanh niên quân đội rèn đức, luyện tài, xung kích, sáng tạo, quyết thắng”, được triển khai rộng khắp trong nhiều đơn vị, qua đó xuất hiện nhiều mô hình mới, cách làm hay và những tấm gương tiêu biểu trong huấn luyện, nghiên cứu kỹ thuật cũng như trong công tác chuyên môn. Khi phong trào quần chúng được tổ chức bài bản, gắn với nhiệm vụ trọng tâm của đơn vị thì sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để phát hiện những nhân tố mới, những cá nhân có tinh thần trách nhiệm cao và những cách làm sáng tạo, hiệu quả.
Nhận thức rõ điều đó, cấp ủy, chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp trực thuộc Binh chủng Công binh luôn coi mỗi tổ chức quần chúng là một “mạch nguồn” nuôi dưỡng phong trào thi đua; đồng thời xác định mỗi cán bộ, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ và đoàn viên công đoàn chính là chủ thể sáng tạo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Cùng với việc gắn công tác xây dựng điển hình tiên tiến với Phong trào Thi đua Quyết thắng và đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Binh chủng đặc biệt chú trọng tạo điều kiện để mỗi cá nhân có môi trường phấn đấu, rèn luyện, phát huy năng lực và trưởng thành trong thực tiễn. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua luôn được duy trì nền nếp, bảo đảm đánh giá đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ. Việc biểu dương, khen thưởng các tập thể và cá nhân tiêu biểu được tiến hành kịp thời, khách quan, qua đó tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong toàn đơn vị. Chính từ môi trường phong trào sôi nổi ấy, nhiều điển hình tiên tiến đã được phát hiện và trở thành những hạt nhân tiêu biểu, góp phần thúc đẩy phong trào thi đua phát triển ngày càng sâu rộng.
Trong 5 năm qua cho thấy, ở những nơi khó khăn, hiểm nguy nhất, từ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng các công trình quốc phòng, rà phá bom mìn, vật nổ cho đến phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn và thực hiện nhiệm vụ quốc tế đều in đậm dấu ấn của các tổ chức quần chúng. Nhiều phong trào thi đua mang tính đặc thù của Binh chủng đã được triển khai hiệu quả, như phong trào “Thanh niên Binh chủng Công binh rèn đức, luyện tài, xung kích sáng tạo, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới” hay phong trào “Phụ nữ Binh chủng Công binh đoàn kết – trí tuệ – bản lĩnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng gia đình hạnh phúc, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới”.
Nhiều tập thể và cá nhân tiêu biểu đã được ghi nhận và tôn vinh bằng những phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Từ năm 2020 đến nay, toàn quân đã có 41 tập thể và cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Anh hùng Lao động; 19 cá nhân được trao tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc; cùng với đó là 2.827 cá nhân được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân. Những con số này không chỉ phản ánh sự nỗ lực, cống hiến của các tập thể, cá nhân tiêu biểu mà còn cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào thi đua trong toàn quân. Các điển hình tiên tiến đã và đang trở thành những hình mẫu tiêu biểu để cán bộ, chiến sĩ học tập, noi theo, qua đó góp phần củng cố và phát huy phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.
Để phong trào quần chúng thực sự trở thành nền tảng quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng các điển hình tiên tiến, trước hết cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm các phong trào thi đua được tổ chức đúng hướng, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị. Các tổ chức đảng và người chỉ huy cần nhận thức đầy đủ vai trò của phong trào quần chúng, đồng thời xác định rõ việc xây dựng điển hình tiên tiến không phải là nhiệm vụ mang tính phong trào đơn thuần mà là một nội dung quan trọng trong công tác xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Cùng với đó, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của các tổ chức quần chúng trong quân đội như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Công đoàn. Những lực lượng trực tiếp tổ chức và dẫn dắt nhiều phong trào thi đua sôi nổi trong đơn vị, đồng thời là môi trường quan trọng để phát hiện, bồi dưỡng các nhân tố tiêu biểu. Thông qua những phong trào như “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Thanh niên quân đội xung kích”, hay “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, đông đảo cán bộ, chiến sĩ đã tích cực tham gia, thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự năng động và sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Chính từ thực tiễn phong trào ấy đã xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả và những tấm gương tiêu biểu, góp phần tạo nên sức sống bền vững cho các phong trào thi đua trong quân đội.
Việc tổ chức các hội nghị tuyên dương, các buổi giao lưu với điển hình tiên tiến, cũng như tăng cường truyền thông trên các cơ quan báo chí và truyền hình quân đội đã góp phần lan tỏa những giá trị tích cực trong toàn quân. Thực tế cho thấy, Bộ Quốc phòng đã tổ chức hơn 30 cuộc gặp mặt, tôn vinh trên 6.000 lượt điển hình tiên tiến, qua đó tạo nên hiệu ứng lan tỏa rộng rãi, khích lệ tinh thần thi đua phấn đấu của cán bộ, chiến sĩ. Những tấm gương tiêu biểu được giới thiệu kịp thời không chỉ trở thành hình mẫu để học tập, noi theo mà còn góp phần củng cố niềm tin và khơi dậy ý chí phấn đấu trong toàn đơn vị. Thông qua quá trình tổng kết thực tiễn, nhiều kinh nghiệm quý từ các tập thể và cá nhân tiêu biểu đã được phổ biến rộng rãi trong toàn đơn vị, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của các phong trào, đặc biệt là phong trào thanh niên trong quân đội. Việc nhân rộng những mô hình tiêu biểu không chỉ tạo động lực thi đua mà còn hình thành môi trường văn hóa tích cực, khuyến khích cán bộ, chiến sĩ không ngừng sáng tạo và cống hiến.
Mỗi tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trong các tổ chức quần chúng có thể xem như một “điểm sáng” trong phong trào thi đua. Khi được quan tâm bồi dưỡng và nhân rộng đúng hướng, những điểm sáng ấy sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành môi trường văn hóa tích cực, hun đúc ý chí phấn đấu và tinh thần trách nhiệm trong toàn đơn vị. Đội ngũ điển hình tiên tiến ngày càng đông đảo, chất lượng ngày càng cao đã và đang trở thành lực lượng nòng cốt dẫn dắt phong trào thi đua, tạo nên những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cán bộ, chiến sĩ.
Trong bối cảnh nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ngày càng đặt ra những yêu cầu cao hơn, khi tính chất nhiệm vụ của Binh chủng ngày càng phức tạp, độc hại và nguy hiểm, công tác xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến trong các tổ chức quần chúng càng cần được nâng lên tầm cao mới. Điều đó đòi hỏi sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Binh chủng cùng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp ủy, chỉ huy. Các phong trào thi đua cần tiếp tục bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm, tập trung vào những khâu yếu, việc khó, những nhiệm vụ đột xuất và phức tạp. Đồng thời, phải chú trọng phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố mới thực sự tiêu biểu, có phẩm chất, năng lực và uy tín, kiên quyết khắc phục biểu hiện hình thức hoặc chạy theo thành tích trong công tác thi đua, khen thưởng.
Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của Binh chủng Công binh với khẩu hiệu hành động “Mở đường thắng lợi”, việc thúc đẩy phong trào thi đua và xây dựng, nhân rộng các điển hình tiên tiến trong các tổ chức quần chúng không chỉ mang ý nghĩa động viên tinh thần đơn thuần, mà còn phản ánh một cơ chế tạo động lực nội sinh quan trọng trong xây dựng lực lượng. Thực tiễn cho thấy, khi phong trào thi đua được tổ chức bài bản, gắn với nhiệm vụ chính trị và yêu cầu huấn luyện – sẵn sàng chiến đấu, các giá trị truyền thống của đơn vị được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển bền vững, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức, kỷ luật và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Trong bối cảnh yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ngày càng cao, việc tiếp tục phát huy vai trò của các phong trào thi đua và các điển hình tiên tiến cần được nhìn nhận như một giải pháp quản trị tổ chức có tính chiến lược. Qua đó, tạo dựng môi trường rèn luyện, cống hiến và lan tỏa những giá trị tích cực trong toàn lực lượng. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để Binh chủng Công binh không ngừng củng cố sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ, góp phần xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Việt Nam trong tình hình mới.
Nguyễn Bá Quang
