Điều chỉnh chính sách trợ giúp xã hội, người có công
Một trong những chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống người dân là việc điều chỉnh mức chuẩn trợ giúp xã hội theo Nghị định 335/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 5/10/2026.
Theo quy định mới, mức chuẩn trợ giúp xã hội được nâng từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/người/tháng, tương ứng mức tăng 8%. Đây là căn cứ để xác định mức trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí nhận chăm sóc, nuôi dưỡng và các khoản trợ giúp xã hội khác.
Đáng chú ý, người đang hưởng chính sách theo quy định cũ được chuyển sang mức hưởng tương ứng theo chuẩn mới từ ngày 1/7/2026. Đối với các địa phương có điều kiện, chính quyền có thể quyết định mức chuẩn và mức trợ giúp cao hơn mức quy định chung, đồng thời bổ sung những đối tượng khó khăn khác được hưởng chính sách hỗ trợ.
Trong trường hợp trợ giúp khẩn cấp, người bị thương nặng do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng hoặc nguyên nhân bất khả kháng khác, phải cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế từ ba ngày trở lên, được xem xét hỗ trợ ít nhất 10 lần mức chuẩn, tương đương 5,4 triệu đồng.
Cùng với đó, Nghị định 321/2026 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng từ 2.789.000 đồng lên 3.012.000 đồng/tháng, tăng khoảng 8%. Mức chuẩn mới là căn cứ để tính trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân.
Một số mức trợ cấp cụ thể cũng được điều chỉnh theo chuẩn mới. Chẳng hạn, thương binh và người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể 21% được trợ cấp hàng tháng 2.028.000 đồng; tỷ lệ 81% được hưởng 7.819.000 đồng. Các mức trợ cấp, phụ cấp được tính từ ngày 1/7/2026.
Ảnh minh họa - TL
Mở thêm cơ chế cho phát triển đô thị
Luật Phát triển đô thị chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, tạo thêm khung pháp lý cho quản lý, đầu tư và phát triển đô thị, trong đó có các cơ chế đặc thù liên quan đến nhà ở, y tế, giáo dục và thu hút đầu tư.
Một điểm đáng chú ý là HĐND thành phố có thể quy định chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương để chi trả chi phí phòng bệnh, khám và chữa bệnh ngoài phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế theo lộ trình phù hợp.
Trong lĩnh vực giáo dục, thành phố có thể xây dựng chính sách học bổng, ưu đãi dành cho người có năng khiếu, tài năng hoặc thành tích đặc biệt xuất sắc; đồng thời hỗ trợ người học, nhà giáo và cán bộ quản lý học tập, nghiên cứu trong những ngành, lĩnh vực trọng điểm.
Đối với cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị, luật đặt nguyên tắc ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ, cải thiện môi trường sống và sinh kế của người dân. Địa phương có thể xây dựng cơ chế hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà tái định cư, nhà lưu trú và nhà cho thuê.
Luật cũng quy định cơ chế hình thành khu kinh tế đặc biệt tại những xã, phường hoặc đặc khu đáp ứng các điều kiện nhất định về vị trí chiến lược, hạ tầng, quy mô dân số, diện tích và yêu cầu quốc phòng, an ninh. Nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án tại khu kinh tế đặc biệt được hưởng một số ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định.
Thí điểm chế định luật sư công
Từ ngày 1/10/2026, Nghị quyết 24/2026/QH16 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công chính thức có hiệu lực. Thời gian thí điểm kéo dài hai năm, đến hết ngày 30/9/2028.
Chính sách được triển khai tại 8 bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng cùng 10 địa phương: Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội, công an hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi thí điểm, được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc pháp lý.
Phạm vi hoạt động bao gồm tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết các vụ kiện, tranh chấp trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội; tham gia giải quyết những vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài.
Thêm chính sách mới trong giáo dục và thi đua, khen thưởng
Từ ngày 1/10/2026, Nghị định 317/2026/NĐ-CP về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng quốc gia chính thức có hiệu lực. Quỹ hướng tới hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số và khả năng hội nhập học thuật quốc tế.
Các chương trình học bổng gồm học bổng tài năng, học bổng cho người học đi học tại nước ngoài, học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam và học bổng tạo cơ hội phát triển.
Trong khi đó, Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên có hiệu lực từ ngày 8/10/2026. Mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời; dữ liệu phải được kiểm tra, xác thực và ký số trước khi sử dụng chính thức.
Ở lĩnh vực thi đua, khen thưởng, Nghị định 368/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Đáng chú ý, thời gian nghỉ thai sản của cá nhân theo quy định pháp luật được tính là thời gian công tác để xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng. Khi nhiều cá nhân, tập thể cùng đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy định cũng đặt ra việc lựa chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ từ 70% trở lên để xét khen thưởng.
Bên cạnh các chính sách trên, từ ngày 1/10/2026, Nghị định 365/2026/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo có hiệu lực, quy định chặt chẽ hơn về điều kiện kho chuyên dùng và cơ sở xay xát đối với thương nhân xuất khẩu gạo. Quy định mới hướng tới việc nâng cao tính thực chất của điều kiện kinh doanh, hạn chế tình trạng sử dụng chung hoặc cho thuê lại cơ sở đã được sử dụng để cấp giấy chứng nhận.
Nhìn tổng thể, nhóm chính sách có hiệu lực trong tháng 10/2026 trải rộng từ an sinh xã hội, người có công đến quản lý đô thị, giáo dục, pháp lý và hoạt động sản xuất - kinh doanh. Điểm đáng chú ý là nhiều quy định không chỉ điều chỉnh mức hưởng hoặc điều kiện thực hiện chính sách mà còn mở rộng không gian chủ động cho địa phương, tăng cường số hóa quản lý và bổ sung các công cụ pháp lý phù hợp với yêu cầu quản trị trong giai đoạn mới.
