Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã theo mô hình mới đặt ra một bài toán không nhỏ đối với chính quyền cơ sở: làm thế nào để một bộ máy mới nhanh chóng ổn định nhưng không quay trở lại cách vận hành cũ; làm thế nào để người dân ở những địa bàn trước đây khác nhau có thể tiếp cận dịch vụ công với chất lượng đồng đều; và quan trọng hơn, làm thế nào để khoảng cách địa lý không trở thành khoảng cách trong tiếp cận chính quyền.
Đối với Măng Ri, bài toán ấy càng có ý nghĩa khi địa bàn mới có quy mô lớn, được hình thành từ 5 đơn vị hành chính cũ. Theo phương án sắp xếp, xã mới có diện tích tự nhiên 401,18 km², dân số 8.690 người, trụ sở làm việc đặt tại trung tâm hành chính xã Tê Xăng cũ.
Như vậy, cải cách hành chính ở Măng Ri không đơn thuần là tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ CCHC thường xuyên. Đó còn là quá trình “tái thiết” phương thức quản trị ở cấp cơ sở sau sắp xếp, trong đó công nghệ, dữ liệu và chất lượng đội ngũ trở thành những công cụ quan trọng để kết nối một địa bàn rộng lớn thành một chỉnh thể hành chính thống nhất.
Từ hợp nhất địa giới đến hợp nhất phương thức phục vụ
Một đơn vị hành chính mới chỉ thực sự vận hành hiệu quả khi không chỉ có ranh giới mới, tên gọi mới và tổ chức bộ máy mới, mà còn hình thành được một phương thức quản trị mới.
Tại Măng Ri, ngay trong năm đầu tiên vận hành, UBND xã đã xây dựng kế hoạch CCHC, phân công cụ thể nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị; đồng thời triển khai các kế hoạch kiểm tra CCHC, tuyên truyền, nâng cao hiệu quả quản trị và hành chính công gắn với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Điểm đáng chú ý là CCHC được đặt trong mối quan hệ với kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm công vụ. Xã tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ, đồng thời lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm một trong những thước đo hiệu quả cải cách. Công tác tuyên truyền cũng được triển khai qua nhiều hình thức, trong đó có trang thông tin điện tử của xã, nhằm giúp cán bộ, người dân tiếp cận đầy đủ hơn với các quy định và tiện ích của dịch vụ công trực tuyến.
Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu của một đơn vị hành chính mới. Bởi sau sắp xếp, điều người dân cần không phải là một bộ máy “mới” về tên gọi, mà là một chính quyền dễ tiếp cận hơn, giải quyết công việc nhanh hơn và minh bạch hơn.
Thực tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy những chuyển biến khá rõ. Măng Ri tiếp nhận 290 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 274 hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, chiếm 94,4%; chỉ 16 hồ sơ được tiếp nhận trực tiếp. Trong số 286 hồ sơ đã giải quyết, có 274 hồ sơ được giải quyết trước hạn, đạt 95,8%. 4 hồ sơ đang giải quyết đều trong hạn.
Những con số này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh một xã mới có địa bàn rộng. Khi một phần lớn thủ tục được thực hiện trực tuyến, người dân có thể giảm đáng kể việc đi lại, nhất là đối với những khu vực xa trung tâm. Đáng chú ý hơn, toàn bộ 290 hồ sơ tiếp nhận đã được số hóa và lưu kho điện tử; 286 hồ sơ đã giải quyết cũng được số hóa và lưu trữ điện tử đầy đủ.
Nếu nhìn ở góc độ quản trị, đây không chỉ là câu chuyện giảm giấy tờ. Số hóa hồ sơ chính là bước đầu hình thành tài sản dữ liệu của chính quyền. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và lưu trữ thống nhất, việc tra cứu, theo dõi, thống kê và kiểm soát tiến độ giải quyết thủ tục sẽ thuận lợi hơn; đồng thời tạo nền tảng cho việc tái sử dụng thông tin, giảm yêu cầu người dân phải cung cấp lại những dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có.
Đó cũng là lý do chuyển đổi số đang được Măng Ri gắn khá chặt với cải cách hành chính. Xã đã triển khai chữ ký số chuyên dùng Chính phủ; 100% cơ quan, đơn vị thực hiện gửi, nhận văn bản điện tử; việc quản lý văn bản, điều hành và cung cấp dịch vụ công trực tuyến được thực hiện trên môi trường số. Từ góc độ này, có thể thấy Măng Ri đang từng bước chuyển từ tư duy “giải quyết thủ tục” sang “quản trị quy trình”, từ xử lý từng hồ sơ sang quản lý dòng dữ liệu và tiến độ công việc.
Lấy người dân làm trung tâm của nền hành chính mới
Một trong những thách thức lớn nhất sau sắp xếp đơn vị hành chính là làm thế nào để bộ máy mới không tạo ra thêm khoảng cách giữa chính quyền và người dân. Với địa bàn rộng, dân cư phân bố ở nhiều khu vực, việc phát triển dịch vụ công trực tuyến có ý nghĩa đặc biệt. Các thủ tục đủ điều kiện đã được cung cấp trên Cổng dịch vụ công, cho phép người dân nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ và nhận kết quả theo quy định. Theo báo cáo của xã, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến góp phần giảm thời gian đi lại, chi phí cho người dân và tăng tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục.
Tuy nhiên, chuyển đổi số ở vùng miền núi không thể chỉ được nhìn bằng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến. Đằng sau mỗi tỷ lệ là câu chuyện về khả năng tiếp cận công nghệ, hạ tầng viễn thông, kỹ năng số và mức độ sẵn sàng của người dân.
Bởi vậy, cải cách hành chính ở Măng Ri cần tiếp tục được đặt trên nguyên tắc “số hóa nhưng không tạo thêm rào cản”. Người thành thạo công nghệ có thể tự thực hiện dịch vụ công trực tuyến; người chưa quen với môi trường số vẫn cần được cán bộ hướng dẫn, hỗ trợ. Một nền hành chính hiện đại không phải là nền hành chính buộc tất cả mọi người phải tự thích nghi với công nghệ, mà là nền hành chính sử dụng công nghệ để phục vụ người dân tốt hơn.
Đây cũng là lý do vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức trở nên đặc biệt quan trọng. Qua rà soát, cơ cấu tổ chức của UBND xã cơ bản được bố trí ổn định, chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận chuyên môn được phân công rõ ràng, hạn chế chồng chéo.
Cùng với đó, xã chú trọng đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao năng lực đội ngũ, nhất là năng lực chuyển đổi số. Việc xây dựng bản mô tả công việc, khung năng lực vị trí việc làm và đào tạo cán bộ là những bước cần thiết để bộ máy mới không chỉ “đủ người” mà phải đúng người, đúng việc và đáp ứng được yêu cầu quản trị mới.
Thực tế cho thấy, công nghệ có thể rút ngắn một quy trình, nhưng chỉ con người mới có thể tạo nên chất lượng phục vụ. Một hệ thống trực tuyến tốt nhưng cán bộ hướng dẫn thiếu trách nhiệm vẫn có thể khiến người dân gặp khó khăn. Ngược lại, đội ngũ có tinh thần phục vụ, nắm chắc quy định và thành thạo công nghệ sẽ biến những công cụ số thành giá trị thực tế. Vì vậy, cải cách hành chính ở Măng Ri cần được nhìn nhận như một quá trình đồng bộ giữa cải cách thủ tục, tổ chức lại bộ máy, chuyển đổi số và cải cách công vụ.
Những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi này đang tạo nền tảng tích cực. Măng Ri đã hoàn thành 21/29 nhiệm vụ CCHC theo kế hoạch, đạt 72%; hồ sơ tiếp nhận và hồ sơ đã giải quyết đều được số hóa 100%; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt mức cao; việc sử dụng văn bản điện tử được triển khai đồng bộ.
Nhưng chặng đường phía trước còn dài. Cải cách hành chính cần chuyển mạnh hơn từ số hóa hồ sơ sang khai thác dữ liệu; từ cung cấp dịch vụ công trực tuyến sang nâng cao trải nghiệm của người dân; từ hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch sang đo lường hiệu quả thực chất. Đối với Măng Ri, đây chính là cơ hội để một xã mới không chỉ “hợp nhất” về địa giới mà còn hợp nhất về dữ liệu, quy trình và văn hóa phục vụ.
Nếu làm được điều đó, cải cách hành chính sẽ không còn là một nhiệm vụ hành chính thuần túy. Nó sẽ trở thành hạ tầng quản trị cho phát triển, giúp chính quyền Măng Ri quản lý hiệu quả hơn một địa bàn rộng lớn, đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn và mở thêm không gian để địa phương phát huy những lợi thế riêng về dược liệu, nông nghiệp, du lịch sinh thái cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Và khi ấy, ý nghĩa lớn nhất của cuộc cải cách sau sắp xếp không chỉ nằm ở việc 5 xã trở thành một xã, mà ở việc một phương thức quản trị mới được hình thành để phục vụ người dân tốt hơn.
Võ Duy Lân
