Từ ngày 19 đến 25/9/2026, Tuyên Quang sẽ bước vào mùa Lễ hội Thành Tuyên với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch, thương mại, thể thao và trải nghiệm cộng đồng. Tâm điểm là Đêm hội Thành Tuyên với chủ đề “Lung linh đêm hội trăng rằm”, diễn ra lúc 20h ngày 20/9 tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Minh Xuân. Điểm nhấn được mong đợi nhất là màn diễu diễn 40 mô hình đèn Trung thu tiêu biểu.
Đằng sau ánh sáng rực rỡ của những chiếc đèn khổng lồ là một câu chuyện có chiều sâu hơn về văn hóa cộng đồng. Đó là câu chuyện về cách một sinh hoạt dân gian được nuôi dưỡng qua thời gian, được người dân sáng tạo, trao truyền và từng bước định hình thành thương hiệu văn hóa.
Khi người dân trở thành chủ thể sáng tạo văn hóa
Điểm làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của Thành Tuyên không chỉ nằm ở những mô hình đèn Trung thu có kích thước lớn, hình thức đa dạng hay những chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu. Giá trị cốt lõi nằm ở chỗ người dân chính là chủ thể sáng tạo, tổ chức và hưởng thụ lễ hội.
Đây là một đặc điểm có ý nghĩa đối với việc bảo tồn và phát huy văn hóa trong đời sống đương đại.
Trong nhiều mô hình lễ hội, cộng đồng địa phương đôi khi chỉ đóng vai trò người tham dự. Với Thành Tuyên, cộng đồng tham gia ngay từ quá trình hình thành sản phẩm văn hóa. Các tổ dân phố, nhóm dân cư cùng góp công, góp sức, ý tưởng và nguồn lực để tạo nên những mô hình đèn đặc trưng.
Năm 2026, theo thông tin tại họp báo, toàn tỉnh đã có 129 mô hình đèn Trung thu được hoàn thiện và cấp logo Lễ hội Thành Tuyên. Ban Tổ chức sẽ lựa chọn 40 mô hình tiêu biểu của 5 phường trung tâm gồm Minh Xuân, Nông Tiến, An Tường, Bình Thuận và Mỹ Lâm để tham gia Đêm hội.
Con số ấy cho thấy sức sống của lễ hội không chỉ được tạo nên bởi một sân khấu trung tâm. Lễ hội thực sự bắt đầu từ từng khu dân cư, từng con phố và từ sự tham gia của từng nhóm cộng đồng.
Mỗi mô hình đèn vì thế có thể được nhìn nhận như một “tác phẩm văn hóa cộng đồng”. Nó phản ánh trí tưởng tượng, kỹ năng thủ công, ký ức văn hóa và cả cách người dân nhìn nhận quê hương, đất nước qua hình thức nghệ thuật đặc biệt của Trung thu.
Ở góc độ này, Thành Tuyên gợi mở một bài học đáng chú ý: bảo tồn văn hóa không nhất thiết chỉ là giữ nguyên những gì thuộc về quá khứ; quan trọng hơn là tạo điều kiện để cộng đồng tiếp tục sáng tạo trên nền tảng truyền thống.
Khi truyền thống được trao cơ hội để sống trong đời sống hiện đại, văn hóa không trở thành “di sản đứng yên”, mà tiếp tục vận động và sinh thành những giá trị mới. Đó chính là nền tảng để Thành Tuyên có sức hấp dẫn khác biệt.
Từ một đêm Trung thu đến không gian văn hóa đa chiều
Sự phát triển của Lễ hội Thành Tuyên trong những năm qua cũng phản ánh một chuyển biến quan trọng trong tư duy tổ chức lễ hội: từ một sự kiện đơn lẻ sang một không gian văn hóa tổng hợp.
Năm 2026, bên cạnh Đêm hội Thành Tuyên, chương trình còn có “Đêm hội trăng rằm, thắp sáng ước mơ thiếu nhi Tuyên Quang”; Festival Nông sản, OCOP làng nghề gắn kết du lịch – Tuyên Quang 2026; Lễ hội Bia và các gian hàng ẩm thực; Giải Marathon Tuyên Quang; giải trình diễn ô tô – mô tô địa hình mở rộng…
Cách tổ chức này tạo nên sự chuyển dịch từ “đến xem lễ hội” sang “đến trải nghiệm lễ hội”. Du khách không chỉ đứng bên đường chờ những mô hình đèn đi qua, mà có thể tham gia một hành trình trải nghiệm rộng hơn: thưởng thức ẩm thực, khám phá sản phẩm OCOP, tìm hiểu làng nghề, tham gia các hoạt động thể thao, trải nghiệm không gian văn hóa và khám phá những điểm đến của Tuyên Quang.
Đây là hướng phát triển phù hợp với xu thế du lịch hiện đại, trong đó du khách ngày càng quan tâm đến trải nghiệm bản địa và khả năng tương tác với đời sống văn hóa thay vì chỉ tham quan những điểm đến theo cách truyền thống.
Đặc biệt, việc đưa nông sản, OCOP và làng nghề vào không gian lễ hội còn tạo ra sự kết nối giữa văn hóa – sản xuất – thương mại – du lịch.
Một sản phẩm OCOP khi xuất hiện trong lễ hội không còn đơn thuần là một mặt hàng. Nó được đặt trong câu chuyện về vùng đất, con người, nghề truyền thống và phương thức sản xuất địa phương. Giá trị kinh tế vì thế được cộng thêm giá trị văn hóa và giá trị trải nghiệm.
Đây cũng là cách để văn hóa trở thành một nguồn lực phát triển thay vì chỉ là lĩnh vực cần được bảo tồn.
Từ góc nhìn này, Thành Tuyên đang từng bước hình thành một hệ sinh thái lễ hội, trong đó văn hóa đóng vai trò hạt nhân, du lịch là kênh lan tỏa, thương mại là một phương thức chuyển hóa giá trị và cộng đồng là chủ thể duy trì sức sống.
Giữ “hồn” lễ hội trong hành trình xây dựng thương hiệu
Tuyên Quang đặt mục tiêu từng bước xây dựng Lễ hội Thành Tuyên trở thành sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng, có sức lan tỏa rộng. Đây là định hướng được xác định ngay trong kế hoạch tổ chức lễ hội năm 2026, theo hướng đổi mới, sáng tạo, an toàn, tiết kiệm và từng bước xây dựng sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng cấp quốc gia.
Tuy nhiên, khi một lễ hội ngày càng phát triển về quy mô, bài toán quan trọng nhất không chỉ là làm thế nào để thu hút thêm du khách mà còn là làm thế nào để giữ được bản sắc.
Đối với Thành Tuyên, câu trả lời nằm ở chính cộng đồng. Nếu những mô hình đèn Trung thu tiếp tục được sáng tạo bởi người dân; nếu các tổ dân phố vẫn coi lễ hội là không gian sinh hoạt chung; nếu trẻ em vẫn là một trong những đối tượng trung tâm; nếu những giá trị văn hóa địa phương tiếp tục được tích hợp vào chương trình lễ hội, thì thương hiệu Thành Tuyên sẽ có nền tảng để phát triển bền vững.
Ngược lại, nếu lễ hội chỉ được nhìn dưới góc độ một sản phẩm du lịch cần tăng quy mô, tăng lượng khách và tăng hoạt động thương mại, nguy cơ làm loãng bản sắc cũng có thể xuất hiện.
Bởi vậy, phát triển lễ hội cần đi cùng với quản trị văn hóa. Quản trị ở đây không phải là can thiệp quá sâu vào sức sáng tạo tự nhiên của cộng đồng, mà là tạo ra một khuôn khổ để các giá trị được phát triển đúng hướng: bảo đảm an toàn, văn minh, chất lượng dịch vụ; giữ gìn cảnh quan và môi trường; kiểm soát giá cả; nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch; đồng thời bảo vệ tính nguyên bản của những giá trị văn hóa đặc trưng.
Đáng chú ý, tỉnh Tuyên Quang cũng yêu cầu các cơ sở lưu trú, dịch vụ niêm yết và thực hiện đúng giá, không lợi dụng mùa lễ hội để tăng giá bất hợp lý. Đây là những yếu tố tưởng như thuộc về quản lý dịch vụ nhưng thực chất lại tác động trực tiếp đến chất lượng thương hiệu lễ hội.
Một lễ hội có thể thu hút du khách bằng những màn trình diễn ấn tượng, nhưng chỉ có thể khiến họ quay trở lại nếu đi kèm trải nghiệm tốt, dịch vụ đáng tin cậy và cảm xúc tích cực về con người, văn hóa nơi mình đến.
Văn hóa mở đường cho du lịch bền vững
Trong chiến lược phát triển du lịch hiện nay, các địa phương ngày càng quan tâm đến việc tạo dựng những sản phẩm có tính khác biệt. Tuyên Quang có lợi thế đặc biệt bởi sở hữu hệ thống tài nguyên lịch sử, văn hóa, sinh thái và cộng đồng phong phú.
Lễ hội Thành Tuyên vì vậy có thể đóng vai trò như một “cánh cửa” đưa du khách bước vào không gian văn hóa rộng lớn hơn của tỉnh.
Một du khách đến Tuyên Quang để xem những mô hình đèn Trung thu có thể tiếp tục tìm hiểu lịch sử, khám phá cảnh quan, trải nghiệm văn hóa các dân tộc, thưởng thức đặc sản địa phương và tham gia các tour cộng đồng. Khi đó, lễ hội không còn là điểm kết thúc của hành trình mà trở thành điểm khởi đầu cho một chuỗi trải nghiệm.
Đây là cách để tăng thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và mở rộng lợi ích kinh tế tới nhiều nhóm chủ thể: người dân, hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp du lịch, nghệ nhân, cơ sở sản xuất và các đơn vị cung cấp dịch vụ.
Quan trọng hơn, những giá trị kinh tế ấy được tạo ra trên nền tảng văn hóa bản địa. Đó chính là hướng tiếp cận gần với tư duy phát triển công nghiệp văn hóa: biến những giá trị vốn có của cộng đồng thành sản phẩm có khả năng tạo ra giá trị mới, nhưng không tách rời khỏi cội nguồn văn hóa.
Lễ hội Thành Tuyên 2026 vì thế không chỉ được chờ đợi bởi sắc màu rực rỡ của những mô hình đèn khổng lồ. Điều đáng kỳ vọng hơn là khả năng lễ hội tiếp tục chứng minh sức mạnh của văn hóa khi được đặt trong đời sống cộng đồng.
Từ những con phố nhỏ, những khu dân cư và những bàn tay của người dân, một thương hiệu văn hóa đã được hình thành. Từ một sinh hoạt Trung thu dành cho trẻ em, lễ hội từng bước trở thành không gian kết nối nhiều thế hệ, nhiều ngành nghề và nhiều hoạt động xã hội.
Đó cũng là giá trị sâu xa của Thành Tuyên. Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước yêu cầu phải thích ứng để tồn tại, câu chuyện Thành Tuyên cho thấy một hướng đi đáng suy ngẫm: không phải đưa văn hóa ra khỏi đời sống để bảo tồn, mà phải làm cho văn hóa tiếp tục sống, tiếp tục sáng tạo và tiếp tục tạo ra giá trị trong đời sống.
Mùa Trung thu năm 2026, Tuyên Quang lại thắp sáng những chiếc đèn. Nhưng phía sau ánh sáng ấy là một nguồn lực lớn hơn: sức sáng tạo của cộng đồng, niềm tự hào về quê hương và khát vọng đưa văn hóa trở thành động lực phát triển.
Nếu giữ được “hồn” của lễ hội trong quá trình mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và tăng cường kết nối du lịch, Thành Tuyên không chỉ là nơi có một lễ hội Trung thu đặc sắc, mà hoàn toàn có thể trở thành một thương hiệu văn hóa có sức sống lâu dài - nơi truyền thống gặp gỡ sáng tạo, cộng đồng gặp gỡ du khách và văn hóa mở đường cho phát triển.
