Việc tăng cường kết nối Phan Thiết với Đà Lạt, khu vực Tây Nguyên và các trung tâm kinh tế lớn không chỉ mở rộng không gian phát triển du lịch mà còn tạo động lực hình thành các cực tăng trưởng liên vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.
Ngành du lịch đang chuyển từ cạnh tranh giữa các điểm đến đơn lẻ sang cạnh tranh giữa các chuỗi giá trị và hệ sinh thái du lịch, liên kết vùng trở thành một xu hướng phát triển mang tính tất yếu. Trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế phát triển không còn hoàn toàn thuộc về địa phương sở hữu nhiều tài nguyên du lịch nhất mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực kết nối và tổ chức không gian phát triển. Việc xây dựng các tuyến du lịch liên vùng không chỉ mở rộng thị trường mà còn góp phần hình thành các chuỗi sản phẩm đa dạng, nâng cao trải nghiệm của du khách và gia tăng sức cạnh tranh của toàn bộ khu vực.
Trong không gian phát triển mới, Phan Thiết đang có những điều kiện thuận lợi để mở rộng vai trò từ một trung tâm du lịch biển truyền thống trở thành đầu mối kết nối của khu vực ven biển phía Đông Nam tỉnh Lâm Đồng và các hành lang kinh tế phía Nam. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, cùng với lợi thế về thương hiệu điểm đến, dịch vụ thương mại và vị trí giao thương quan trọng, Phan Thiết có cơ sở để tăng cường kết nối với Khu du lịch quốc gia Mũi Né và mở rộng không gian phát triển du lịch theo hướng liên vùng.
Nếu trước đây Phan Thiết thường được biết đến với hình ảnh của một đô thị biển nổi tiếng, thì trong bối cảnh mới, địa phương này có thể trở thành cửa ngõ kết nối giữa khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và các trung tâm kinh tế phía Nam. Đây là tiền đề quan trọng để hình thành trục phát triển du lịch theo hướng "Biển - Cao nguyên - Đại ngàn", tạo ra các sản phẩm du lịch đa dạng và gia tăng khả năng lưu trú của du khách.
Một trong những lợi thế nổi bật của không gian liên kết này là sự bổ trợ về tài nguyên du lịch giữa các địa phương. Phan Thiết - Mũi Né có thế mạnh về du lịch biển, thể thao biển, nghỉ dưỡng và phát triển kinh tế đêm; Đà Lạt nổi bật với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao nguyên, nông nghiệp công nghệ cao và các giá trị văn hóa đặc sắc; trong khi khu vực Tây Nguyên sở hữu tiềm năng về du lịch cộng đồng, văn hóa bản địa và cảnh quan rừng núi. Chính sự khác biệt về tài nguyên là cơ sở để hình thành các chuỗi sản phẩm đa dạng, giúp các địa phương bổ trợ cho nhau thay vì cạnh tranh trực tiếp.
Bên cạnh lợi thế về tài nguyên, Phan Thiết còn sở hữu nhiều giá trị văn hóa và lịch sử có khả năng kết nối với các sản phẩm du lịch vùng. Các di tích như Trường Dục Thanh, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Vạn Thủy Tú hay các không gian văn hóa ven sông Cà Ty cùng hệ thống lễ hội truyền thống như Lễ hội Cầu ngư, Lễ hội Đua thuyền hay các lễ hội của cộng đồng người Hoa tạo nên bản sắc riêng cho đô thị biển. Việc nghiên cứu, phát triển các lễ hội này thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng sẽ góp phần làm phong phú thêm chuỗi trải nghiệm của du khách.
Hạ tầng giao thông cũng đang mở ra những điều kiện thuận lợi cho quá trình liên kết vùng. Sự phát triển của hệ thống cao tốc Bắc - Nam, các tuyến quốc lộ kết nối, sân bay Liên Khương, dự án sân bay Phan Thiết cùng nhiều công trình giao thông chiến lược khác đang từng bước rút ngắn khoảng cách giữa các trung tâm du lịch. Phát huy vai trò của Phan Thiết trong mạng lưới liên kết vùng không chỉ góp phần nâng tầm thương hiệu của địa phương mà còn tạo động lực cho quá trình phát triển du lịch theo hướng bền vững, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực của toàn khu vực.
Xu hướng phát triển du lịch hiện đại, các địa phương không chỉ cạnh tranh bằng số lượng điểm tham quan mà ngày càng chú trọng xây dựng những hành trình trải nghiệm hoàn chỉnh. Thay vì "bán" một điểm đến đơn lẻ, ngành du lịch đang chuyển sang cung cấp một chuỗi giá trị liên kết, nơi du khách có thể trải nghiệm liên tục từ du lịch biển, khám phá văn hóa, tham quan nông nghiệp, sinh thái, nghỉ dưỡng, thưởng thức ẩm thực đến mua sắm và giải trí. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú mà còn nâng cao mức chi tiêu của du khách, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận nhiều phân khúc thị trường khác nhau.
Từ lợi thế về tài nguyên và hạ tầng kết nối, không gian du lịch mới có điều kiện để hình thành các trục sản phẩm liên vùng mang tính bổ trợ. Trục "Núi - Rừng - Biển" kết nối Đà Lạt, Tà Đùng, Phan Thiết và Mũi Né có thể tạo nên hành trình đa dạng từ nghỉ dưỡng cao nguyên, khám phá thiên nhiên đến du lịch biển. Trục "Cao nguyên - Duyên hải" mở ra cơ hội kết hợp giữa nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa địa phương, trong khi trục "Di sản - Sinh thái" khai thác đồng thời các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa. Việc hình thành các chuỗi sản phẩm như vậy sẽ góp phần giảm tính mùa vụ của du lịch và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên.
Quá trình liên kết vùng cũng cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp và sự phát triển của thị trường. Hoạt động kết nối không chỉ diễn ra giữa các địa phương mà còn cần có sự phối hợp giữa doanh nghiệp lữ hành, hệ thống lưu trú, dịch vụ logistics du lịch, các nền tảng chuyển đổi số và công tác xúc tiến quảng bá chung. Việc nhiều doanh nghiệp mở rộng hoạt động tại Phan Thiết để khai thác không gian du lịch liên vùng cho thấy xu hướng dịch chuyển từ phát triển riêng lẻ sang hợp tác cùng phát triển đang ngày càng rõ nét. Từ góc độ lý luận phát triển vùng, một ngành kinh tế có thể trở thành động lực tăng trưởng khi tạo ra việc làm, thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển hạ tầng và kích thích sự phát triển của các ngành dịch vụ liên quan. Địa phương định hướng phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn không chỉ nhằm khai thác tiềm năng sẵn có mà còn hướng đến hình thành một không gian phát triển mới dựa trên các chuỗi giá trị liên kết.
Mô hình tăng trưởng của ngành du lịch cũng đang chuyển dần từ mục tiêu gia tăng số lượng khách sang nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế. Thước đo của sự phát triển không chỉ là lượng du khách mà còn là thời gian lưu trú, mức chi tiêu bình quân, tỷ lệ khách quay trở lại và khả năng phát triển các phân khúc có giá trị gia tăng cao. Việc xây dựng kinh tế đêm, phát triển các tuyến phố ẩm thực, mua sắm, giải trí gắn với quảng bá sản phẩm đặc trưng địa phương là những giải pháp góp phần mở rộng không gian trải nghiệm và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.
Định hướng phát triển du lịch của Phan Thiết cũng gắn với việc tăng cường kết nối giữa trung tâm đô thị với Khu du lịch quốc gia Mũi Né, Phú Quý và các điểm đến trong tỉnh thông qua hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện. Các trục đường chiến lược, hạ tầng kết nối ven biển cùng định hướng phát triển các tuyến du lịch đường biển trong tương lai sẽ tạo điều kiện để hình thành mạng lưới sản phẩm liên hoàn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách. Phát triển du lịch xanh và bền vững đang trở thành yêu cầu xuyên suốt của quá trình liên kết vùng. Điều này đòi hỏi sự hài hòa giữa khai thác tài nguyên với bảo vệ môi trường, giữa phát triển kinh tế với gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống cộng đồng địa phương. Du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và các sản phẩm gắn với giá trị văn hóa bản địa không chỉ góp phần đa dạng hóa thị trường mà còn tạo cơ hội để người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.
Để phát huy đầy đủ hiệu quả của liên kết vùng trong phát triển du lịch, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng không gian hợp tác mà còn phải đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại và thích ứng với bối cảnh phát triển mới. Nếu trước đây hoạt động quản lý chủ yếu dựa trên địa giới hành chính thì trong điều kiện hội nhập và phát triển hạ tầng kết nối, tư duy quản trị cần chuyển dần sang tiếp cận theo không gian phát triển. Điều này cho phép các địa phương khai thác tốt hơn những lợi thế bổ trợ về tài nguyên, thị trường và dịch vụ, đồng thời hạn chế tình trạng phát triển phân tán hoặc cạnh tranh thiếu hiệu quả.
Một trong những điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đó là xây dựng cơ chế điều phối liên vùng mang tính đồng bộ. Sự phối hợp giữa các địa phương cần được triển khai từ khâu quy hoạch phát triển, xúc tiến đầu tư, quảng bá hình ảnh đến chia sẻ dữ liệu và kết nối hạ tầng du lịch. Khi các hoạt động được tổ chức trên cơ sở hợp tác thay vì phát triển riêng lẻ, nguồn lực sẽ được sử dụng hiệu quả hơn, tạo điều kiện hình thành các chuỗi sản phẩm có quy mô và sức cạnh tranh lớn hơn.
Chuyển đổi số cũng đang trở thành một công cụ quan trọng trong quản trị du lịch hiện đại. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch thống nhất, phát triển bản đồ số, ứng dụng vé điện tử và các nền tảng quảng bá thông minh không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý phân tích xu hướng và hành vi của du khách. Dữ liệu số, trong bối cảnh đó, không chỉ là công cụ quản lý mà còn trở thành nền tảng để hoạch định chính sách và phát triển thị trường một cách hiệu quả. Cùng với thể chế và công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của du lịch liên vùng. Việc tăng cường liên kết trong đào tạo các lĩnh vực như quản trị khách sạn, hướng dẫn du lịch, marketing số, quản trị điểm đến và ngoại ngữ sẽ góp phần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn và kỹ năng thích ứng tốt sẽ là cầu nối quan trọng giữa tài nguyên du lịch với nhu cầu của du khách trong môi trường cạnh tranh mới. Để phát huy hiệu quả của mô hình liên kết vùng, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông và hạ tầng du lịch theo hướng đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối các trung tâm du lịch và các tuyến, điểm đến trong khu vực.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch trên cơ sở khai thác lợi thế bổ trợ giữa biển, rừng và cao nguyên cần được xem là một định hướng quan trọng nhằm tạo ra những hành trình trải nghiệm đặc sắc, nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của điểm đến. Quá trình phát triển cũng đòi hỏi tăng cường sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Sự gắn kết giữa các chủ thể sẽ góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế với lợi ích của cộng đồng. Song song với đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng mô hình du lịch thông minh, ứng dụng công nghệ trong quản lý, quảng bá và cung cấp dịch vụ nhằm nâng cao trải nghiệm của du khách và hiệu quả quản trị.
Về lâu dài, phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững và bao trùm cần trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình hoạch định chính sách, bảo đảm sự cân bằng giữa khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương. Xu hướng phát triển du lịch hiện đại đang đặt ra yêu cầu vượt qua giới hạn của tư duy phát triển cục bộ để hướng tới mô hình liên kết vùng và hình thành các hệ sinh thái du lịch đa trung tâm. Trong bối cảnh đó, việc kết nối Phan Thiết với Đà Lạt, Tây Nguyên và các trung tâm kinh tế lớn không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo thêm động lực tăng trưởng cho toàn khu vực. Từ góc độ quản trị phát triển, liên kết du lịch cần được nhìn nhận như một quá trình tích hợp giữa hạ tầng, thể chế, thị trường, công nghệ và nguồn lực xã hội. Khi các yếu tố này được vận hành đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể liên quan, du lịch không chỉ phát huy vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng những giá trị phát triển bền vững trong dài hạn./.
Nguyễn Phương Anh
