VNHN - Hà Giang là mảnh đất địa đầu Tổ quốc, có đường biên giới Việt - Trung dài trên 274km, phía bắc giáp Trung Quốc, phía nam giáp tỉnh Tuyên Quang, phía đông giáp tỉnh Cao Bằng, phía tây giáp tỉnh Lào Cai và Yên Bái.
Từ Thủ đô Hà Nội theo quốc lộ 2, với quãng đường dài 318km, bằng phương tiện ô tô chạy khoảng 6 giờ đồng hồ bạn đã có mặt tại thị xã Hà Giang đầy thơ mộng và mến khách. Thiên nhiên đã ban tặng cho Hà Giang nhiều địa danh, thắng cảnh tuyệt đẹp.
Cảnh quan môi trường của Hà Giang đến nay còn mang đậm nét nguyên sơ, một địa hình KaRST tiêu biểu với bạt ngạt núi đá tai mèo trải rộng ở 4 huyện vùng cao phía bắc như Quản Bạ, Yên Minh, Đồng văn, Mèo Vạc được ví như Vịnh Hạ Long trên cạn, ở phía tây với những ruộng bậc thang gối nhau từ thấp đến cao cùng vô số khe suối thác nước, hang động ở khắp các vùng chính là một tiềm năng du lịch sinh thái rất có giá trị của Hà Giang. Trong quá trình lịch sử, Hà Giang là nơi “đất lành chim đậu”, chính nơi đây là điểm hội tụ của nhiều dân tộc di cư từ nhiều vùng khác nhau, về đây quần tụ. Với 22 dân tộc anh em cùng chung sống qua bao thế hệ khẳng định một kho tang văn hóa vật thể, phi vật thể đồ sộ. Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa truyền thống hết sức độc đáo từ tên gọi, trang phục, nơi cư trú, ngôn ngữ, phong tục, tập quán, tín ngưỡng… ngoài các lễ hội mang tính cộng đồng tiêu biểu, phải kể đến một di sản qúy báu về văn nghệ dân gian, từ việc truyền miệng thơ ca, truyện cổ, ca dao tục ngữ cho đến các làn điệu dân ca, dân vũ phong phú, đa dạng, với trình độ biểu diễn của một số tộc người mang đậm nét đặc trưng mà còn đạt đến đỉnh cao nghệ thuật như múa Lô Lô, múa Khèn Mông, dân ca Mông, Dao, Pu Péo, Tày, Nùng… Đặc biệt có một số tộc người chỉ có duy nhất ở Hà Giang như Pu Péo, Cờ Lao, La Chí, Bố Y… Chính sự tồn tại của các tộc người này tạo cho Hà Giang một diện mạo văn hóa vừa đa dạng vừa độc đáo, khó có thể lẫn với bất cứ vùng nào.
Trong quá trình đấu tranh lịch sử, mảnh đất biên cương này đã ghi đậm những chiến công đáng tự hào, nhiều di tích lịch sử văn hóa đã được nhà nước xếp hạng như: Di tích lịch sử cách mạng - Căng Bắc Mê; Di tích lịch sử cách mạng - Tiểu khu Trọng con (khu căn cứ cách mạng Lý Tự Trọng); Di tích Kỳ đài (Quảng trường 26/3); Di tích lịch sử văn hóa - Chùa Sùng Khánh; Di tích lịch sử văn hóa - Chùa Bình Lâm; Di tích Kiến trúc nghệ thuật - Khu nhà dòng họ Vương (Xà Phìn, Đồng Văn); Phố cổ Đồng Văn; Di chỉ khảo cổ học Hang Đán Cúm, Hang Nà Chảo; Di chỉ Khảo cổ học thời tiền sử (Đồi thông thị xã Hà Giang); Di tích bãi đá cổ có hình khắc vẽ (xã Nấm dẩn - huyện Xín Mần).
Theo quốc lộ 2 hết địa phận tỉnh Tuyên Quang bạn đã đến huyện Bắc Quang, huyện cửa ngõ của tỉnh có nhiều tiềm năng, thế mạnh để phát triển kinh tế, Bắc Quang có những đặc sản nổi tiếng như chè shan, cam sành… có Thác Thí nàng tiên, đặc biệt có Hồ Quang Minh thuộc xã Quang Minh, hồ nằm giữa một vùng đồi núi thấp xung quanh là ruộng nương, vườn rừng xanh biếc của đồng bào dân tộc Tày hiện ra một vùng hồ mênh mông gợn sóng, mặt hồ rộng hơn 70ha, khí hậu quanh năm mát mẻ, giữa hồ có một khoảng đất rộng nhô lên như một bán đảo, hồ có nhiều tôm cá, rừng trong hồ có nhiều động vật hoang dã như sóc bay, khỉ, chồn, lợn rừng, gà lôi… Du khách có thể đi thuyền ngắm cảnh và thưởng thức những đặc sản sẵn có ở hồ do bàn tay khéo léo của người dân bản địa chế biến.
Qua Bắc Quang bạn đến với Vị Xuyên (huyện Anh hùng trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đến với Vị Xuyên ta khó quên với những đặc sản chè shan tuyết cổ thụ, cam sành dịu ngọt, thiên nhiên cũng ban tặng cho vùng đất này có nhiều khoáng sản đang được đầu tư và khai thác, có khu nước nóng nay đã trở thành khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng Thanh Hà. Vị Xuyên có nhiều hang động đẹp như hang Tùng Bá, hang Nậm Má, nhiều làng văn hóa du lịch cộng đồng. Đặc biệt có của khẩu Thanh Thủy đang trở thành khu đô thị mới, khu kinh tế cửa khẩu có tốc độ phát triển nhanh, là điểm thu hút khách du lịch cũng như sự đầu tư trong và ngoài nước vào khu vực này.
Từ thị xã Hà Giang ngược quốc lộ 4c khoảng 40 km đưa ta đến cổng trời Quản Bạ, với độ cao hơn 1000m so với mặt nước biển một cảm giác lâng lâng khi ta đứng trên cổng trời để “ngắm trần gian”. Trong làn mây trắng uốn lượn khu nghỉ mát Tam Sơn hiện ra và trong mắt ta bắt gặp ngay cặp “thạch nhũ đôi” đầy đặn, căng tròn như đôi ngực trần thiếu nữ mang nguồn sinh lực dồi dào, thể hiện cho sức sống mãnh liệt ở nơi này. Quản Bạ là cửa ngõ cao nguyên đá phía bắc tỉnh Hà Giang, có nhiều tiềm năng phát triển nông, lâm nghiệp, khu nghỉ mát Tam Sơn nằm ngay trung tâm huyện lỵ, ở đây du khách có thể thưởng thức một loại rượu nổi tiếng, rượu ngô Thanh Vân, được đồng bào Mông nấu theo phương pháp truyền thống với ngô hạt đồ chín ủ men lá, chưng cất bằng nguồn nước tinh khiết từ dãy núi Bát Đại Sơn chảy về. Rượu nhắm với thịt bò khô, thịt dê nướng, vịt quay, cơm lam trắng thơm, dễ gì quên được dẫu chỉ một lần…
Qua đất Yên Minh “miền nhớ” đến điểm cực bắc tổ quốc là đỉnh Lũng Cú (thuộc cao nguyên Đồng Văn), khi lên đến đỉnh Lũng Cú ngước nhìn lên lá cờ đỏ sao vàng với diện tích 54m 2 là biểu tượng thiêng liêng nơi cực bắc, tượng trưng cho 54 dân tộc Việt Nam tung bay trước gió. Điểm chóp nón Lũng Cú có vĩ độ 23’22’ Bắc chạy qua, đứng nơi đây ta càng thấy tự hào về sự uy nghi, thể hiện sức sống mãnh liệt ở một vùng biên cương có nhiều người thường nói. “Đến với Hà Giang mà chưa đến đỉnh Lũng Cú thì chưa phải đến Hà Giang”. Đến với cao nguyên Đồng Văn còn đến với khu di tích dòng họ Vương, đây là một công trình kiến trúc cổ Trung Quốc (cuối thời nhà Thanh). Ngay Trung tâm huyện lỵ Đồng Văn có khu phố cổ đã tồn tại hàng trăm năm, nhiều mái nhà cổ kính rêu phong mang đậm nét kiến trúc của vùng núi phía bắc.
Từ Đồng Văn sang Mèo Vạc bất cứ một du khách nào cũng phải dừng chân ở đỉnh Mã Pì Lèng, từ trên cao nhìn xuống thấy dòng sông Nho Quế uốn lượn như hình rồng bay. Với đỉnh “Mã Pì Lèng” thật là “Danh bất hư truyền” là đệ nhất hung quan vào bậc nhất nước ta. Nằm cuối quốc lộ 4c Hà Giang - Đồng Văn - Mèo Vạc, đoạn đường hiểm trở nhất là đỉnh Mã Pì Lèng ở độ cao 1800m so với mặt nước biển, chỉ với 7km đường đã phải làm ròng rã trong 20 mùa trăng tròn, có đoạn phải làm tới 33.000 công. Đây là kỳ quan thiên nhiên, là biểu tượng của lòng quả cảm, ý chí vượt khó của đồng bào các dân tộc Hà Giang, đồng thời cũng là tình cảm máu thịt của nam nữ thanh niên các tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang và một số thanh niê n các tỉnh Đồng bằng bắc bộ cùng tham gia mở con đường này.
Cách huyện lỵ Mèo Vạc 24km, từ lâu rồi cái xóm nhỏ heo hút này đã mang tên Khau Vai, đã trở thành nơi hội tụ gặp gỡ của những đôi trai gái đi tìm bạn tình, của những đôi lứa yêu nhau và cả những đôi đã từng yêu mà không lấy được nhau. Nơi đây còn được gọi bằng cái tên thật đẹp: Chợ tình phong lưu - một hiện tượng văn hóa đặc sắc và hiếm có ở Việt Nam và thế giới.
Chợ tình Khau Vai (mỗi năm chỉ họp một lần vào ngày 27 tháng 3 âm lịch). Du khách được chìm đắm trong không khí tưng bừng náo nhiệt của ngày hội chợ, ngây ngất trước khung cảnh hùng vĩ núi non, rạo rực trong tiếng đàn môi thiết tha gọi bạn, du dương trầm bổng với tiếng khèn Mông cùng với những làn điệu dân ca hát đối tỏ tình của trai gái Mông, Nùng Giấy…
Hà Giang, dẫu một thoáng dừng... cũng khó có thể phôi phai trong lòng du khách.
