Đại dịch Covid-19 có tác động nghiêm trọng đến tình hình hoạt động của doanh nghiệp và thấm sâu vào nền kinh tế, với 93,9% doanh nghiệp chịu tác động tiêu cực. Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã xác định quan điểm "Phải sống chung lâu dài với dịch bệnh, không thể khống chế tuyệt đối, phải thích ứng và có cách làm phù hợp".
Những số liệu do Tổng cục Thống kê mới công bố gần đây cũng đã cho thấy tác động nghiêm trọng của dịch COVID-19 đối với kinh tế Việt Nam. Cụ thể, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng năm 2021 đạt 3.044,5 nghìn tỷ đồng, giảm 4,7% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá giảm 6,2%. Riêng trong tháng 9/2021, khoảng thời gian nhiều tỉnh thành phố phải áp dụng những biện pháp giãn cách xã hội nghiêm ngặt nhất để chống dịch, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanhh thu dịch vụ tiêu dùng chỉ đạt 279,8 nghìn tỷ đồng, giảm 10,5% so với tháng trước và giảm 33,7% so với cùng kỳ năm 2020.
Vườn chuối của một hợp tác xã nông nghiệp ở Kon Tum.
Đã có 85,5 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 9 tháng đầu năm 2021, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm 2020. Trong số đó bao gồm: 43,2 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 25,9% so với cùng kỳ năm trước; 30,1 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ lại làm thủ tục giải thể, tăng 24,5%; 12,2 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 17,8%. Trung bình mỗi tháng có gần 10,7 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Tuy nhiên, theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, các số liệu này có thể chưa phản ánh được thực sự số doanh nghiệp thực tế rút lui khỏi thị trường, bởi lẽ, trong điều kiện nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội, các doanh nghiệp mặc dù đã ngừng hoạt động nhưng không thể thực hiện các thủ tục liên quan đến việc rút lui khỏi thị trường và nhiều doanh nghiệp chỉ ngừng rất ngắn hạn khi thực hiện giãn cách xã hội (1 - 2 tháng) nên không làm thủ tục tạm ngừng kinh doanh. Điều này cho thấy số lượng doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động do ảnh hưởng bởi Covid-19 có thể lên đến con số trăm nghìn.
Và điều quan trọng hơn nữa là đằng sau mỗi doanh nghiệp phải ngừng hoạt động, đóng cửa là sinh kế của hàng trăm, hàng ngàn người lao động và gia đình của họ bị ảnh hưởng vì không có thu nhập. Ngoài ra, những phân tích trên về tình hình doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường trong 9 tháng đầu năm 2021 được so sánh với cùng kỳ năm 2020, thời điểm mà Việt Nam cũng đã chịu những tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 (mốc so sánh đã ở mức thấp), chính vì vậy mà việc tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập thị trường giảm và tỷ lệ doanh nghiệp rút khỏi thị trường tăng càng cho thấy những tác động rất tiêu cực của đại dịch đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Phải thích ứng và có cách làm phù hợp.
Đại hội doanh nhân trẻ Kon Tum.
Tuy chịu tác động nặng nề từ đại dịch Covid-19 trong hai năm qua nhưng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nói chung đã và đang nỗ lực hết khả năng để đảm bảo duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn, chủ động điều chỉnh mô hình sản xuất, có phương án điều tiết nhân sự để đảm bảo vận hành sản xuất an toàn.
Bên cạnh việc khắc phục khó khăn để duy trì hoạt động trong điều kiện hạn chế đảm bảo phòng chống dịch, cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam cũng đã thể hiện tinh thần vì cộng đồng, thể hiện trách nhiệm xã hội, hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về việc tập trung ưu tiên mọi nguồn lực cho công tác phòng chống dịch, nhiệt tình hưởng ứng và tham gia phong trào thi đua đặc biệt “Cả nước đoàn kết, chung sức, đồng lòng thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch COVID-19” do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát động.
Tính đến ngày 23/9/2021, Quỹ Vắc-xin phòng chống Covid-19 đã tiếp nhận 8.665 tỷ đồng, trong đó phần đóng góp, ủng hộ của cộng đồng doanh nghiệp là không nhỏ, nhiều doanh nghiệp đã tham gia ủng hộ Quỹ với số tiền lên đến hàng nghìn tỷ đồng, góp phần chia sẻ gánh nặng với Ngân sách Nhà nước, hướng tới hoàn thành mục tiêu bao phủ vắc-xin cho 75 triệu dân đến cuối năm 2021.
Doanh nhân Trần Thế Tất, khu du lịch T & T Măng Đen chia sẻ với phóng viên.
Rất nhiều chính sách đã được các cơ quan Nhà nước ban hành kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát đến nay nhằm mục đích hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua và phục hồi sau dịch bệnh. Trong bối cảnh gặp nhiều khó khăn, dù ngân sách nhà nước rất eo hẹp, nhưng Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chịu tác động do dịch Covid-19 để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các gói hỗ trợ lớn bao gồm: Chính sách tiền tệ, trọng tâm là cơ cấu lại nợ, miễn, giảm lãi suất, hỗ trợ tín dụng, có quy mô, chính sách hỗ trợ bảo đảm an sinh xã hội; chính sách tài khóa, trọng tâm là gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trả lương cho người lao động. Tuy nhiên, từ chính sách đến hành động thực tiễn, khoảng cách vẫn còn rất lớn, chưa phát huy hiệu quả một cách kịp thời để cứu doanh nghiệp.
Trước tình hình khó khăn của doanh nghiệp và người dân, gần đây Nhà nước đã có một loạt các điều chỉnh chính sách quan trọng. Đáng chú ý trong các văn bản chính sách mới ban hành gần đây là Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 09/9/2021 của Chính phủ về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong bối cảnh dịch COVID-19. Cộng đồng kinh doanh đang kỳ vọng vào những giải pháp cụ thể được nêu trong Nghị quyết về sự tiếp tục đồng hành của Chính phủ với các thành phần của nền kinh tế trong việc giải quyết khó khăn, vướng mắc để tập trung nguồn lực khôi phục, phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần bảo đảm an sinh, việc làm cho người lao động.
Biểu tượng xương rồng như vươn lên giữa cát sa mạc của Trường Hải auto.
Nghị quyết đã xác định khu vực doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh luôn có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; đã có nhiều đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách nhà nước, kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội; là mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất, chuỗi giá trị và là một trong những lực lượng nòng cốt trong việc tạo ra của cải, vật chất xã hội.
Tại Nghị quyết 105, Chính phủ đánh giá trong bối cảnh dịch Covid-19 tác động hết sức tiêu cực tới hoạt động sản xuất, kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh vẫn phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, quyết tâm, nỗ lực thích ứng với hoàn cảnh khó khăn để duy trì sản xuất, kinh doanh và việc làm cho người lao động; đồng thời, nêu cao tinh thần trách nhiệm, chia sẻ, đồng hành cùng các cấp, các ngành trong phòng, chống dịch bệnh, hỗ trợ người dân, cộng đồng, tổ chức cứu trợ, vận chuyển và thực hiện các hoạt động thiện nguyện.
Chính phủ ghi nhận, đánh giá cao sự chung sức, đồng lòng, chia sẻ, tham gia tích cực, trách nhiệm và những nghĩa cử cao đẹp của cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh với Đảng, Nhà nước và Nhân dân bằng những đóng góp thiết thực, hiệu quả về nhiều mặt trong công tác phòng, chống dịch bệnh và phát triển kinh tế - xã hội. Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng thấu hiểu và chia sẻ với những khó khăn, thách thức mà cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh đang phải đối mặt.
Đại hội hiệp hội du lịch tỉnh Kon Tum.
Căn cứ quan điểm, mục tiêu và tình hình thực tiễn nêu theo Nghị quyết 105, Chính phủ quyết nghị các nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau: (1)Thực hiện quyết liệt, hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh phục hồi, duy trì và phát triển sản xuất, kinh doanh gắn với bảo đảm an toàn phòng, chống dịch. (2) Đảm bảo ổn định sản xuất, lưu thông hàng hoá thông suốt, hiệu quả, an toàn, khắc phục gián đoạn chuỗi cung ứng. (3) Hỗ trợ cắt giảm chi phí, tháo gỡ khó khăn về tài chính, dòng tiền cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh. (4) Tạo điều kiện thuận lợi về lao động, chuyên gia
Bối cảnh và tình hình dịch bệnh đã khác giai đoạn trước đây. Tại cuộc họp ngày 29/8/2021, Thủ tướng đã xác định quan điểm "Phải sống chung lâu dài với dịch bệnh, không thể khống chế tuyệt đối, phải thích ứng và có cách làm phù hợp". Đây là quan điểm mới, phù hợp với quan điểm của Tổ chức Y tế thế giới và nhiều quốc gia trong phòng chống đại dịch, mở cửa nền kinh tế trong điều kiện bình thường mới. Sau ngày 01 tháng 10 năm 2021, hy vọng sẽ có nhiều quyết sách đưa ra để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đến ngày 13 tháng 10 năm 2021 là ngày doanh nhân Việt Nam, sinh khí mới sẽ tràn ngập khắp nơi, các doanh nhân vượt qua bão dịch sẽ lại lao vào những trận chiến đấu mới. Mỗi bước đi của doanh nghiệp luôn có sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, luôn lắng nghe và điều chỉnh chính sách để phù hợp với hoàn cảnh thực tế đang diễn ra một cách sinh động và phong phú./.
