Việt Nam bứt phá trên bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh số toàn cầu. Ảnh minh họa - VNHN
Ngày 11/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026 do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), Thụy Sĩ thực hiện. Sự kiện có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, đại diện các bộ, ngành, địa phương, tổ chức nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Giáo sư Arturo Bris, Giám đốc Trung tâm Năng lực cạnh tranh thế giới thuộc IMD, cùng các chuyên gia quốc tế tham gia trực tuyến.
Theo kết quả công bố, Việt Nam đứng thứ 37 trong số 70 quốc gia và nền kinh tế được đánh giá, nằm trong nhóm 50 nền kinh tế dẫn đầu. Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam xếp thứ 3 trong 6 quốc gia có mặt trong bảng xếp hạng, sau Singapore và Malaysia.
Đặc biệt, ở các chỉ số thành phần, Việt Nam đạt thứ hạng khá nổi bật: thứ 13 về ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, thứ 21 ở nhóm hiệu quả. Đây là những chỉ dấu đáng chú ý, cho thấy khả năng tiếp cận, khai thác và ứng dụng công nghệ số của Việt Nam đang từng bước được cải thiện, tạo nền tảng cho quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng số hóa.
Khẳng định vị thế trong cuộc đua cạnh tranh số toàn cầu
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội, năng lực cạnh tranh của một quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng thích ứng và làm chủ công nghệ. Lợi thế không còn chỉ được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên, quy mô vốn hay nguồn lao động, mà còn nằm ở chất lượng thể chế, năng lực đổi mới sáng tạo, trình độ nhân lực và khả năng chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế.
Bảng xếp hạng WDAIR năm 2026 có ý nghĩa quan trọng bởi đây là năm đầu tiên IMD mở rộng phạm vi đánh giá năng lực cạnh tranh số sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, phản ánh rõ hơn tác động ngày càng lớn của AI đối với năng lực phát triển của các nền kinh tế. Với 70 quốc gia và nền kinh tế tham gia, bảng xếp hạng kết hợp dữ liệu thống kê với kết quả khảo sát theo phương pháp đánh giá của IMD, cung cấp cơ sở tham chiếu quốc tế để các quốc gia nhận diện vị trí, điểm mạnh và những lĩnh vực cần cải thiện.
Việc Việt Nam đạt thứ hạng 37 ngay trong lần đầu chính thức tham gia là tín hiệu tích cực, thể hiện sự chủ động hội nhập và những kết quả bước đầu của quá trình phát triển hạ tầng số, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức quản trị. Đặc biệt, thứ hạng thứ 13 về ứng dụng AI cho thấy Việt Nam có những lợi thế nhất định trong việc đưa công nghệ mới vào thực tiễn.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận kết quả này một cách toàn diện. Thứ hạng quốc tế phản ánh vị trí tương đối của Việt Nam so với các nền kinh tế được khảo sát, không đồng nghĩa với việc mọi lĩnh vực của nền kinh tế số đã phát triển đồng đều hoặc năng lực tự chủ công nghệ đã đạt yêu cầu. Khoảng cách giữa khả năng ứng dụng công nghệ và năng lực nghiên cứu, phát triển, sáng tạo công nghệ vẫn là vấn đề cần tiếp tục quan tâm.
Phát biểu tại lễ công bố, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận những nỗ lực của Bộ Khoa học và Công nghệ, các cơ quan liên quan và sự phối hợp chuyên môn của IMD. Đồng thời, Phó Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam không được chủ quan, thỏa mãn với kết quả bước đầu; giá trị thực chất của thứ hạng phải được thể hiện qua năng suất lao động cao hơn, doanh nghiệp phát triển mạnh hơn, dịch vụ công hiệu quả hơn và chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện.
Động lực thực hiện mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số
Kết quả WDAIR 2026 có ý nghĩa thiết thực trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Đáng chú ý, mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số đặt ra yêu cầu rất cụ thể đối với các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp. Với vị trí thứ 37 thế giới và thứ 3 Đông Nam Á tại WDAIR 2026, Việt Nam đã có kết quả bước đầu tích cực so với những định hướng này. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao vị thế, điều quan trọng là phải tạo ra những chuyển biến thực chất, liên tục và có chiều sâu.
Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế số, xã hội số và trí tuệ nhân tạo. Công nghệ thay đổi nhanh chóng đòi hỏi cơ chế quản lý phải vừa bảo đảm tính ổn định, an toàn, vừa có khả năng thích ứng với những mô hình kinh doanh và phương thức sáng tạo mới. Việc xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, thúc đẩy chia sẻ và khai thác dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, an ninh mạng và quyền lợi của người sử dụng sẽ là nền tảng để công nghệ phát triển đúng hướng.
Cùng với thể chế, hạ tầng số cần được đầu tư đồng bộ, hiện đại và có khả năng kết nối rộng khắp. Hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, nền tảng số và các hệ thống bảo đảm an toàn thông tin không chỉ phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước mà còn quyết định khả năng tham gia thị trường số của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Một yêu cầu có tính quyết định khác là phát triển nguồn nhân lực số. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, tự động hóa quy trình và nâng cao hiệu quả công việc, nhưng để khai thác công nghệ một cách bền vững, Việt Nam cần đội ngũ chuyên gia có trình độ nghiên cứu, thiết kế, phát triển và làm chủ các giải pháp công nghệ. Giáo dục, đào tạo nghề, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng số cho người lao động cần được triển khai thường xuyên, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường.
Chuyển thứ hạng thành năng suất và giá trị phát triển
Trong hành trình chuyển đổi số, doanh nghiệp là một trong những chủ thể trực tiếp quyết định khả năng chuyển hóa công nghệ thành giá trị kinh tế. Việc ứng dụng AI, tự động hóa và các nền tảng quản trị số cần được thúc đẩy mạnh hơn trong hoạt động sản xuất, logistics, thương mại, tài chính, nông nghiệp và dịch vụ. Qua đó, doanh nghiệp có thể giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với khu vực công, chuyển đổi số cần hướng tới xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở số lượng dịch vụ công trực tuyến hay tỷ lệ hồ sơ được xử lý trên môi trường mạng, mà phải được đo bằng mức độ thuận tiện, thời gian giải quyết công việc, chi phí xã hội được tiết giảm và sự hài lòng của người dân.
Đặc biệt, việc ứng dụng AI phải đi đôi với trách nhiệm, an toàn và khả năng kiểm soát. Những vấn đề như bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin sai lệch, thiên lệch thuật toán, sở hữu trí tuệ và nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài cần được quan tâm đúng mức. Phát triển AI không đơn thuần là cuộc đua về tốc độ ứng dụng, mà còn là quá trình xây dựng năng lực quản trị, bảo đảm công nghệ phục vụ lợi ích cộng đồng và mục tiêu phát triển bền vững.
Trên cơ sở kết quả WDAIR 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh số. Trọng tâm là chuyển hóa kết quả đánh giá thành căn cứ phục vụ hoạch định chính sách, tăng cường phối hợp giữa các chủ thể và duy trì việc theo dõi, đánh giá thường xuyên để thúc đẩy cải thiện thực chất.
Có thể khẳng định, vị trí thứ 37 thế giới và thứ 3 Đông Nam Á là dấu mốc đáng ghi nhận trong hành trình phát triển số của Việt Nam. Song, giá trị lớn nhất của kết quả này không nằm ở con số thứ hạng, mà ở khả năng tạo thêm động lực cải cách, khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi thể chế được hoàn thiện, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, nhân lực được nâng cao và doanh nghiệp thực sự làm chủ công nghệ, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực tăng trưởng có chiều sâu, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trong kỷ nguyên kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.
