Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hoa Kỳ và Canada từ ngày 20-25/9/2026, kết hợp tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada, diễn ra trong một thời điểm có nhiều biến chuyển của môi trường địa chính trị, kinh tế và công nghệ toàn cầu. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở các hoạt động đối ngoại cấp cao, mà ở những thông điệp về một Việt Nam chủ động hội nhập, mở rộng không gian phát triển, tăng cường hợp tác với các trung tâm kinh tế - công nghệ và tham gia sâu hơn vào việc xử lý những vấn đề chung của thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81. Ảnh: TTXVN
Từ diễn đàn đa phương đến khẳng định vị thế của Việt Nam
Chuyến công tác lần này có một cấu trúc đặc biệt khi kết nối ba không gian đối ngoại quan trọng: Liên Hợp Quốc – Hoa Kỳ – Canada. Đây cũng là chuyến công tác đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên Hợp Quốc, Hoa Kỳ và Canada sau Đại hội XIV của Đảng, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, một trong những nội dung xuyên suốt là truyền tải ở cấp cao nhất thông điệp về mục tiêu, phương hướng phát triển và con đường đi lên của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Ở góc độ đối ngoại, điều này cho thấy hoạt động hội nhập của Việt Nam ngày càng được đặt trong một cách tiếp cận tổng thể hơn. Đối ngoại không chỉ nhằm duy trì quan hệ hữu nghị, mở rộng quan hệ song phương hay tham gia các cơ chế đa phương, mà ngày càng gắn chặt với yêu cầu tạo lập môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển đất nước.
Việc Việt Nam tiếp tục đề cao vai trò của Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng cũng mang ý nghĩa đáng chú ý. Tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, chủ đề được đặt ra là “Khôi phục lòng tin, kiến tạo chuyển đổi: Một Liên Hợp Quốc hành động vì tất cả mọi người”. Việt Nam tham gia diễn đàn này trong tư cách một quốc gia đang tìm cách mở rộng đóng góp vào các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế, từ phát triển bền vững, biến đổi khí hậu đến quản trị các công nghệ mới.
Đây là điểm có ý nghĩa trong tư duy hội nhập. Khi các vấn đề xuyên biên giới ngày càng tác động trực tiếp tới năng lực phát triển của từng quốc gia, việc tham gia định hình các nguyên tắc, chuẩn mực và cơ chế hợp tác quốc tế trở thành một phần của chính sách phát triển.
Từ góc độ đó, thông điệp về một Việt Nam chủ động và có trách nhiệm không nên chỉ được nhìn nhận như một thông điệp ngoại giao. Nó còn phản ánh nhu cầu nâng cao năng lực quốc gia trong một môi trường mà kinh tế, công nghệ, an ninh, khí hậu và chuỗi cung ứng ngày càng liên kết chặt chẽ.
Hoa Kỳ: mở rộng hợp tác từ thương mại sang vốn, công nghệ và chuỗi giá trị
Nếu không gian Liên Hợp Quốc thể hiện chiều kích đa phương thì các hoạt động tại Hoa Kỳ cho thấy rõ hơn chiều kích kinh tế của chuyến công tác.
Trong những hoạt động tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã làm việc với nhiều doanh nghiệp, định chế tài chính và quỹ đầu tư của Hoa Kỳ. Tại tọa đàm với các doanh nghiệp lớn, cộng đồng doanh nghiệp hai nước trao đổi về những lĩnh vực hợp tác mới; trong khi tại tọa đàm với các định chế tài chính và quỹ đầu tư, nội dung được mở rộng sang xu hướng tài chính toàn cầu, dòng vốn tư nhân, thị trường mới nổi và những cơ hội đối với Việt Nam.
Đáng chú ý, cấu trúc các cuộc tiếp xúc cho thấy hợp tác kinh tế Việt Nam – Hoa Kỳ đang được đặt trong phạm vi rộng hơn quan hệ thương mại hàng hóa. Thương mại tiếp tục là nền tảng quan trọng, song yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là nâng cao chất lượng dòng vốn, tiếp cận công nghệ, phát triển nhân lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao.
Theo thông tin của Báo Điện tử Chính phủ, thương mại hai chiều Việt Nam – Hoa Kỳ trong 8 tháng năm 2026 đạt 137,42 tỷ USD, cho thấy quy mô quan hệ kinh tế đã ở mức rất lớn.
Tuy nhiên, quy mô thương mại lớn đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng thị trường sang nâng cao giá trị gia tăng. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được điều chỉnh, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, tiêu chuẩn, năng suất, xuất xứ, khả năng chống chịu và năng lực đổi mới.
Vì vậy, việc lãnh đạo cấp cao Việt Nam dành thời gian trao đổi trực tiếp với các định chế tài chính, quỹ đầu tư và tập đoàn công nghệ, dược phẩm, tài chính tại Hoa Kỳ có thể được nhìn nhận như một phần của quá trình mở rộng “hệ sinh thái đối tác” phục vụ phát triển.
Điểm đáng chú ý là thông điệp Việt Nam không chỉ kêu gọi đầu tư, mà hướng tới hình thành những quan hệ hợp tác dài hạn. Điều này thể hiện qua nội dung trao đổi về nguồn vốn dài hạn, công nghệ, tri thức và các mô hình hợp tác mới. Đây cũng là yêu cầu phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.
Ở chiều ngược lại, để biến sự quan tâm của các nhà đầu tư thành những dự án cụ thể, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện môi trường thể chế, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo chính sách, phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực nghiên cứu – đổi mới sáng tạo.
Nói cách khác, ngoại giao kinh tế có thể mở cánh cửa, nhưng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế mới quyết định khả năng bước qua cánh cửa đó.
Canada và bài toán mở rộng không gian chiến lược
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada mang một dấu mốc riêng khi đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới Canada sau 50 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Trong cuộc hội đàm ngày 24/9, Thủ tướng Canada Mark Carney đánh giá chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng và cho rằng đây là động lực để quan hệ song phương bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng, thực chất hơn.
Tại Quốc hội Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu chính sách về quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam – Canada trong bối cảnh thế giới biến động. Nội dung này đặt quan hệ song phương trong một không gian rộng hơn, gắn với khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và những thay đổi của kinh tế thế giới.
Canada có ý nghĩa đối với Việt Nam không chỉ ở quy mô thị trường mà còn ở khả năng kết nối với các lĩnh vực như giáo dục, khoa học – công nghệ, năng lượng, khoáng sản, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trong khi đó, Hiệp định CPTPP tạo ra một nền tảng thể chế quan trọng để hai nước mở rộng thương mại và đầu tư.
Theo thông tin chính thức, thương mại Việt Nam – Canada tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đồng thời những thay đổi trong chính sách thương mại và chuỗi cung ứng đang mở ra dư địa để hai bên tăng cường liên kết sản xuất, đầu tư và khai thác hiệu quả hơn CPTPP.
Điều đáng chú ý ở đây là cách tiếp cận “đa dạng hóa” đang ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong hội nhập kinh tế. Trong một thế giới mà những biến động tại một thị trường hoặc một chuỗi cung ứng có thể nhanh chóng lan truyền sang các nền kinh tế khác, việc xây dựng mạng lưới đối tác rộng, cân bằng và bổ trợ lẫn nhau giúp gia tăng khả năng thích ứng.
Từ góc nhìn đó, Hoa Kỳ và Canada không chỉ là hai thị trường cụ thể. Quan trọng hơn, đây là những điểm kết nối với các nguồn lực về vốn, công nghệ, tri thức, thị trường và mạng lưới kinh doanh quốc tế.
Từ thông điệp đối ngoại đến yêu cầu hiện thực hóa trong nước
Một trong những điểm có thể rút ra từ chuyến công tác là sự gắn kết ngày càng rõ giữa đối ngoại và phát triển nội lực.
Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, chuyến công tác đã tạo điều kiện để Việt Nam trao đổi ở cấp cao về thành tựu của quá trình Đổi mới, đường lối phát triển và đường lối đối ngoại, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu, phương hướng phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Nhưng thông điệp đối ngoại chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh trong nước.
Đối với Việt Nam, yêu cầu đó trước hết nằm ở cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị. Một môi trường đầu tư có khả năng dự báo, thủ tục hành chính thuận lợi, hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực đáp ứng các ngành công nghệ cao sẽ quyết định khả năng thu hút những dòng vốn mà nền kinh tế đang hướng tới.
Thứ hai là năng lực khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong các cuộc trao đổi tại Hoa Kỳ, công nghệ, tài chính số, y tế, dược phẩm và các ngành kinh tế mới nổi xuất hiện như những không gian hợp tác đáng chú ý. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm và làm việc với Tập đoàn Pfizer, đồng thời tiếp lãnh đạo các doanh nghiệp tài chính và công nghệ, cho thấy phạm vi hợp tác ngày càng đa dạng.
Thứ ba là chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế chuyển mạnh sang công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và các ngành công nghiệp mới, lợi thế về chi phí lao động không còn đủ để tạo ra sức cạnh tranh dài hạn. Việt Nam cần chuyển mạnh sang lợi thế về năng suất, kỹ năng, sáng tạo và khả năng tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao.
Cuối cùng là khả năng biến các cam kết và nhận thức chung thành chương trình, dự án cụ thể. Một chuyến công tác cấp cao có thể tạo ra động lực chính trị và mở rộng mạng lưới quan hệ; nhưng hiệu quả dài hạn phụ thuộc vào năng lực triển khai của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.
Một thông điệp xuyên suốt: chủ động hội nhập để mở rộng không gian phát triển
Nhìn tổng thể, chuyến công tác Hoa Kỳ và Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có thể được nhìn nhận qua ba tầng ý nghĩa.
Thứ nhất, đó là sự tiếp nối của đường lối đối ngoại chủ động, tích cực và đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Việt Nam tiếp tục coi trọng Liên Hợp Quốc, đồng thời phát triển quan hệ với các đối tác quan trọng ở cả phương Tây và khu vực.
Thứ hai, đối ngoại ngày càng gắn trực tiếp với kinh tế và phát triển. Các cuộc tiếp xúc với doanh nghiệp, quỹ đầu tư và định chế tài chính cho thấy mục tiêu tìm kiếm nguồn lực bên ngoài đang được đặt song hành với yêu cầu phát triển nội lực.
Thứ ba, thông điệp quan trọng nhất có lẽ nằm ở yêu cầu chuyển hóa vị thế đối ngoại thành năng lực phát triển thực chất. Một Việt Nam chủ động trên trường quốc tế cần đồng thời là một Việt Nam có nền kinh tế năng động, thể chế hiệu quả, doanh nghiệp có sức cạnh tranh và nguồn nhân lực đủ khả năng tham gia vào những chuỗi giá trị mới.
Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động về địa chính trị, thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng, mở rộng không gian phát triển không đơn thuần là mở thêm thị trường. Đó còn là mở rộng mạng lưới đối tác, nguồn vốn, công nghệ, tri thức và cơ hội tham gia vào quá trình định hình các chuẩn mực mới.
Chuyến công tác từ Liên Hợp Quốc đến Hoa Kỳ và Canada vì thế mang một thông điệp có tính xuyên suốt: Việt Nam muốn chủ động tham gia vào những dòng chảy lớn của thế giới, đồng thời tạo dựng điều kiện để những dòng chảy đó phục vụ tốt hơn cho mục tiêu phát triển đất nước.
Từ thông điệp ấy, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là tiếp tục củng cố nội lực, nâng cao năng lực thích ứng, phát huy hiệu quả mạng lưới đối tác và biến các cơ hội đối ngoại thành những kết quả cụ thể trong đầu tư, thương mại, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Khi đối ngoại và nội lực bổ trợ cho nhau, hội nhập quốc tế sẽ không chỉ là quá trình mở cửa nền kinh tế mà trở thành một động lực quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển trong kỷ nguyên mới.
ThS Phạm Quốc Vương
_________________________________________
Tài liệu tham khảo
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), “Thông điệp từ chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hoa Kỳ và Canada”.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), “Thông điệp về tầm nhìn, quyết tâm và khát vọng vươn lên mạnh mẽ”.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), Chuyên đề “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 81, làm việc tại Hoa Kỳ, thăm Canada”.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Tọa đàm với lãnh đạo định chế tài chính, quỹ đầu tư Hoa Kỳ”.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Canada Mark Carney”.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam sẵn sàng cùng Canada xây dựng quan hệ Đối tác Chiến lược có chiều sâu”.
