Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, đã ký Quyết định số 147/QĐ-BCĐCTMTQG ngày 4/10/2026 ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo. Đây được xem là bước cụ thể hóa yêu cầu tổ chức thực hiện Chương trình theo hướng thống nhất, có trọng tâm, trọng điểm, gắn trách nhiệm quản lý với kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả.
Theo Chương trình công tác, Ban Chỉ đạo Trung ương sẽ tập trung theo dõi, đôn đốc, điều phối và kiểm tra việc triển khai trong năm 2026; đồng thời kịp thời tổng hợp, xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao không dừng ở khâu ban hành chính sách mà được chuyển hóa thành kết quả cụ thể tại các bộ, ngành và địa phương.
Tăng cường điều phối, rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện
Một trong những yêu cầu nổi bật được đặt ra là nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương, đồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của từng thành viên, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương.
Phòng, chống ma túy là lĩnh vực có tính liên ngành cao, liên quan đồng thời đến bảo đảm an ninh, trật tự, y tế, giáo dục, lao động, an sinh xã hội và quản lý địa bàn. Vì vậy, hiệu quả của Chương trình phụ thuộc đáng kể vào khả năng phối hợp giữa các cơ quan, tránh tình trạng nhiệm vụ bị phân tán hoặc thiếu sự kết nối trong quá trình triển khai.
Chương trình công tác yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành từ Trung ương đến địa phương; đồng thời thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo, giao ban, kiểm tra và giám sát theo Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương.
Đáng chú ý, năm 2026 sẽ triển khai thực hiện điểm tại các tỉnh Điện Biên, Nghệ An và Tây Ninh. Đây có thể là cơ sở thực tiễn để đánh giá cách thức tổ chức, nhận diện những điểm nghẽn và rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng các mô hình, giải pháp phù hợp.
Hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi
Cùng với công tác điều phối, yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Các bộ, cơ quan Trung ương được yêu cầu khẩn trương rà soát cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hướng dẫn thuộc phạm vi quản lý; kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới theo thẩm quyền.
Thực tiễn quản lý cho thấy, một chương trình có quy mô lớn chỉ có thể vận hành hiệu quả khi hệ thống quy định đủ rõ, thống nhất và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Do đó, việc thường xuyên rà soát những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện có ý nghĩa quan trọng, giúp chính sách được điều chỉnh kịp thời thay vì để vướng mắc kéo dài.
Song song với hoàn thiện thể chế là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu tiếp tục kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp và cơ quan giúp việc; đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo, tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ, qua đó nâng cao năng lực quản lý và tổ chức thực hiện Chương trình ở từng cấp.
Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả chính sách, bởi cùng một cơ chế nhưng năng lực tổ chức thực hiện khác nhau có thể dẫn tới kết quả khác nhau giữa các địa phương.
Quản lý chặt chẽ nguồn lực, phấn đấu giải ngân 100%
Một nội dung đáng chú ý trong Chương trình công tác năm 2026 là yêu cầu tập trung phân bổ, giao kế hoạch vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên đúng quy định; đồng thời phấn đấu hoàn thành giải ngân 100% kế hoạch vốn ngân sách trong năm 2026, bảo đảm đúng mục tiêu, tiến độ và hiệu quả.
Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 có tổng vốn thực hiện tối thiểu 22.450,194 tỷ đồng. Trước đó, Quyết định số 05/2026/QĐ-TTg quy định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn ngân sách Trung ương cho Chương trình, trong đó ưu tiên các địa bàn trọng điểm, phức tạp về ma túy, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Vấn đề đặt ra không chỉ là giải ngân nhanh mà phải sử dụng đúng mục tiêu và tạo ra hiệu quả thực chất. Vì vậy, Chương trình công tác yêu cầu tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đẩy mạnh lồng ghép nguồn vốn với các chương trình, dự án và nguồn vốn hợp pháp khác.
Đối với những nhiệm vụ, dự án chậm triển khai, không còn đối tượng thụ hưởng hoặc không có khả năng thực hiện, cần thường xuyên rà soát để điều chỉnh, điều chuyển vốn theo quy định. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng nguồn lực bị phân tán, chậm phát huy hiệu quả, đồng thời góp phần phòng, chống thất thoát, lãng phí và tiêu cực trong đầu tư.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý chương trình
Một điểm mới có ý nghĩa lâu dài là yêu cầu xây dựng, hoàn thiện và vận hành đồng bộ hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, theo dõi, giám sát và đánh giá Chương trình.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, cơ quan Trung ương với địa phương sẽ góp phần nâng cao chất lượng thống kê, báo cáo, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý có thể theo dõi tiến độ và kết quả thực hiện một cách đầy đủ hơn.
Trong quản lý chương trình mục tiêu quốc gia, dữ liệu không chỉ phục vụ báo cáo mà còn là công cụ hỗ trợ ra quyết định. Khi thông tin được cập nhật đầy đủ, thống nhất và kịp thời, cơ quan điều hành có điều kiện phát hiện sớm những địa bàn, nhiệm vụ hoặc dự án có nguy cơ chậm tiến độ để đưa ra giải pháp phù hợp.
Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng giám sát, đánh giá và tăng tính minh bạch trong sử dụng nguồn lực công.
Kiểm tra thực chất, nhân rộng mô hình hiệu quả
Chương trình công tác năm 2026 cũng đặt trọng tâm vào hoạt động kiểm tra liên ngành. Các đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo Trung ương sẽ tập trung xem xét việc ban hành cơ chế, chính sách; phân bổ và giải ngân vốn; thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung thành phần của Chương trình cũng như các kết luận, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo.
Điểm quan trọng là kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện tồn tại mà còn phải kịp thời tháo gỡ khó khăn, tổng hợp kiến nghị của địa phương để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cùng với đó, những mô hình, cách làm hay, sáng tạo và hiệu quả sẽ được biểu dương, nhân rộng. Cách làm này tạo động lực để các địa phương chủ động tìm kiếm giải pháp phù hợp với đặc điểm địa bàn, thay vì triển khai chương trình theo cách thức đồng nhất, máy móc.
Từ góc độ quản lý nhà nước, việc ban hành Chương trình công tác năm 2026 cho thấy yêu cầu đang chuyển mạnh từ xây dựng chính sách sang tổ chức thực hiện và đo lường kết quả. Từ hoàn thiện thể chế, kiện toàn bộ máy, bố trí nguồn lực đến xây dựng cơ sở dữ liệu, kiểm tra và đánh giá đều hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả thực chất của Chương trình.
Kết quả thực hiện năm 2026 sẽ đồng thời là cơ sở để Ban Chỉ đạo Trung ương đánh giá tình hình, xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm và xây dựng Chương trình công tác năm 2027 phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Với cách tiếp cận đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, gắn trách nhiệm quản lý với nguồn lực, dữ liệu, kiểm tra và kết quả đầu ra, Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 được kỳ vọng tạo chuyển biến rõ nét hơn trong công tác phòng ngừa, đấu tranh và giảm tác hại của ma túy, hướng tới xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh và bền vững.
