VNHN - Đông Giang là một huyện thuộc tỉnh Quảng Nam. Nơi đây sở hữu một hệ sinh thái thiên nhiên vô cùng độc đáo. Bên cạnh đó, những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của đồng bào Cơ tu đã tạo nên địa điểm du lịch độc nhất vô nhị mà bất cứ ai cũng muốn dừng chân khám phá.
Cộng đồng làng Bhơhôồng I, thuộc xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, bây giờ mỗi tháng có đến hàng trăm du khách ghé thăm. Thế giới đằng sau cánh cổng làng, sau những chặng đường cheo leo, ngược dốc là những ngôi nhà gươl, nhà sàn truyền thống lấp ló bóng dáng những thiếu nữ trong những chiếc váy thổ cẩm tự làm. Từ chổ không có thu nhập ngoài nghề làm nương, rẫy những cô gái Cơtu của làng giờ đã thành những người thợ dệt, thợ đan gùi, xà-lét, những tấm vải hay những vật dụng trong gia đình, để tặng hoặc bán cho du khách.
“Cổng trời Đông Giang” thuộc địa bàn 2 xã Mà Cooih và Kà Dăng (huyện Đông Giang).
Người Cơ Tu có nghệ thuật hát lý rất đặc sắc. Đội ngũ trí thức, già làng, trưởng bản, các nghệ nhân dân gian đã sử dụng nghệ thuật này trong đời sống và mang lại hiệu quả tích cực. Một già làng người Cơ tu cho rằng: Muốn tuyên truyền một chính sách mới hay khuyên bà con không nên đốt rừng làm rẫy, chỉ có cách ngồi hát lý, nói lý cùng bà con, hoặc cùng họ ngồi bên bếp lửa uống rượu tà vạt, nghe già làng kể chuyện sử thi… là đem lại hiệu quả cao nhất. Đi sâu vào đời sống đồng bào, hiểu rõ văn hóa của đồng bào thì nói đồng bào mới nghe.
Lễ mừng nhà Gươl, một lễ hội quan trọng bậc nhất của đồng bào dân tộc Cơ Tu.
Sau một thời gian dài tưởng chừng như mai một, đến nay nhà gươl cùng nhiều nét văn hóa truyền thống Cơ Tu, như nhà mồ điêu khắc gỗ, điệu múa Tung tung da dá… đã và đang từng bước được khôi phục lại. Gươl là thiết chế văn hóa làng xã cơ bản của người Cơ Tu, là chốn linh thiêng kết nối xuyên suốt mọi hoạt động văn hóa cộng đồng. Nơi đây vừa giống như một bảo tàng lưu giữ nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, vừa diễn ra các sinh hoạt tập thể, các lễ hội truyền thống của dân làng. Trong gươl treo nhiều chiêng, trống, chum, chóe, gùi, nỏ, bầu nước… Giữa sân gươl là cây cột lễ với đường nét chạm trổ công phu và những hoa văn trang trí giống hoa văn trên trang phục thổ cẩm của người Cơ Tu.
Đông Giang sở hữu rất nhiều cảnh tượng thiên nhiên độc đáo được biến đổi theo từng múi giờ trong cùng một ngày.
Đồng bào đã giã gạo, dệt vải, nhảy múa, uống rượu quanh gươl từ đời này qua đời khác, và tất nhiên đấy cũng là nơi tiếp đón nồng hậu bao người khách phương xa đến thăm thôn làng. Làng Bhơ Hôồng là khu làng du lịch sinh thái - văn hóa cộng đồng được đánh giá cao, là niềm tự hào của nhân dân ở đây lâu nay, bên cạnh những địa danh, điểm du lịch nổi tiếng, hấp dẫn trên tuyến đường tây Quảng Nam như làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống Đhơ Rôồng - xã Tà Lu, Khu du lịch sinh thái Hang Gợp - xã Mà Cooih (huyện Đông Giang); thác nước G’răng, làng nghề dệt thổ cẩm Za Ra, xã Tà Bhing (huyện Nam Giang); cụm địa đạo A Nông - xã A Nông, Làng gốm C’noonh - xã Axan, Nhà làng truyền thống Cơ Tu huyện Tây Giang.
Những cô gái dân tộc Cơ Tu mang vẻ đẹp của núi rừng Đông Giang.
Với những giá trị về bản sắc văn hóa lễ hội truyền thống độc đáo của cộng đồng người Cơtu hiện có như: khôi phục và tái hiện lại toàn bộ các giá trị truyền thống làng cổ Cơtu, làng nghề truyền thống, trang phục, trang sức, cung cách sinh hoạt thường nhật; các lễ thức như: Lễ hội Mừng lúa mới, lễ cưới hỏi, lễ bỏ mã…với những vũ điệu Tân tung - da dá hòa cùng với tiếng khèn, Aben và tiếng cồng, tiếng chiêng theo nhịp trống; tạo nên một âm hưởng vang vọng trong không gian của núi rừng đại ngàn hùng vĩ. Khác với Mộc Châu hay Cầu Đất, đồi chè ở Đông Giang chưa được nhiều khách du lịch biết đến. Nhưng với những ai thích khám phá vùng ngoại ô yên bình thì nơi đây chẳng còn xa lạ.
Đông Giang còn níu chân du khách bởi những nét văn hóa khi đến thăm các làng truyền thống của đồng bào Cơ tu và quý khách sẽ trải nghiệm dệt thổ cẩm cùng người dân bản địa nơi đây.
Chẳng ai ngờ giữa Quảng Nam đầy nắng gió, khô cằn lại xuất hiện một đồi chè xanh ngát lọt thỏm giữa những cánh rừng nguyên sơ bạt ngàn thế này. Mặc dù không trải dài tít tận chân trời như đồi chè Mộc Châu hay Cầu Đất nhưng đồi chè của Đông Giang vẫn đủ làm mềm lòng bất kì một lữ khách khó tính nào. Tại Đông Giang, quý khách có thể chiêm ngưỡng những vẻ đẹp huyền bí, hoang sơ do thiên nhiên ưu đãi và còn có một môi trường du lịch sinh thái khá lý tưởng, với diện tích rừng chiếm 60% diện tích đất tự nhiên, trong đó có một phần diện tích nằm trong khu vực bảo tồn thiên nhiên Bà Nà núi Chúa (thuộc địa phận xã Tư), khu bảo tồn loài sinh vật cảnh Sao La và vườn Quốc gia Bạch Mã; suối nước nóng (thuộc địa phận xã Sông Kôn); hang động (thuộc địa phận xã Mà Cooih) nơi đây đã diễn ra trận đánh Gợp của quân và dân huyện Đông Giang tiêu diệt gọn một trung đội biệt kích Mỹ; hiện nay là nơi trú ngụ và sinh sản của các loài dơi.
Với hồ nước rộng, êm sóng, du khách có thể chèo thuyền để thưởng ngoạn cảnh sắc.
Khí hậu Đông Giang tương đối ôn hòa mát mẻ thích hợp với loại hình dịch vụ du lịch dã ngoại như: tắm suối, lên đồi hái chè và du thuyền thưởng ngoạn trên các lòng hồ của các công trình thủy điện lớn. Từ ngàn năm qua, người Cơ Tu đã được sinh ra, sống và dựa vào núi rừng Trường Sơn hùng vĩ, cho đến bây giờ, họ vẫn giữ được những bản sắc riêng hết sức độc đáo trong văn hóa và đời sống thường ngày.
Tại Đông Giang quý khách có thể thưởng thức các món đặc sản của người dân nơi đây.
Những bản làng Cơ Tu nằm dựa vào lưng núi, qua những cây cầu treo những ngôi nhà Moong quây quần bên nhau, người dân ở đây hồn nhiên và đơn giản, những đứa trẻ với đôi mắt trong veo, luôn háo hức với người lạ. Cần xây dựng các làng du lịch dựa vào cộng đồng và phát huy các tiềm năng du lịch sinh thái, văn hóa tại các địa phương phía tây Quảng Nam nhằm bảo tồn, phát huy và kết nối các giá trị truyền thống độc đáo của các dân tộc anh em.
Bất kì ai tới đây cũng có thể mang đặc sản ớt ARiêu được muối với độ cay nồng vừa phải rất quyến rũ về làm quà.
Đồng thời cũng làm phong phú thêm các sản phẩm du lịch của miền đất di sản, giảm tải cho phố cổ Hội An và khu di tích Mỹ Sơn. Suốt chặng đường khám phá của du khách trên tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại, những di tích lịch sử của một thời khói lửa hào hùng hay các làng cổ Cơ Tu hoang sơ đều mang những nét hấp dẫn, ấn tượng riêng. Dự án phát triển du lịch cộng đồng Cơ Tu tại xã Tà Bhing (Nam Giang) do Tổ chức Cứu trợ phát triển quốc tế (FIDR) của Nhật Bản hỗ trợ, phối hợp chính quyền địa phương từ cuối năm 2012, đã bước đầu giúp tạo thu nhập cho người dân, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc.
Những con đường tại Đông Giang.
Tính đến tháng 10 năm nay, xã Tà Bhing đã đón khoảng 65 đoàn khách, chủ yếu đi về trong ngày. Trong thời gian một ngày, du khách được trải nghiệm các hoạt động văn hóa cộng đồng Cơ Tu, như thưởng thức các món ăn truyền thống, xem múa hát, thử dệt vải thổ cẩm, trải nghiệm cuộc sống với người dân. Theo chị Kim Lan, Tổ trưởng tổ dệt làng Za Ra, mặc dù doanh thu từ du lịch và dịch vụ chưa cao, nhưng thành công của mô hình này là đã khơi dậy niềm tự hào của người dân về các giá trị văn hóa của dân tộc mình, nhất là với thế hệ trẻ. Còn ở làng Đhơ Rôồng (Đông Giang), sản phẩm thổ cẩm dệt tay kết hạt cườm đặc trưng của người Cơ Tu là thế mạnh được chú trọng.
Cảnh sắc thiên nhiên đẹp tuyệt vời của đồi chè Đông Giang.
Từ khi làng mở cửa chào đón khách du lịch cộng đồng, các khung dệt của chị em có cơ hội hoạt động trở lại, tạo thêm thu nhập mỗi tháng từ 350 đến 400 nghìn đồng, tuy không nhiều nhưng có ý nghĩa lớn với người phụ nữ Cơ Tu. Thổ cẩm của người Cơ Tu có mầu sắc chủ đạo là đen hoặc xanh dương, điểm sọc dọc ngang mầu đỏ, mầu hồng, với các hạt cườm tạo hình núi rừng, mái nhà, hoa ablơm, lá a tút, cây tà vạt cây nêu… những sự vật gần gũi thân thuộc với đồng bào miền sơn cước. Nhưng để thu hút khách hơn, chị em đã có sáng kiến nhờ các nghệ nhân ở Hội An tư vấn thêm để cải tiến về kiểu dáng, hoa văn, câu chữ sao cho bắt mắt, hiện đại.
