Để mang lại hiệu quả kinh tế trong khai thác hải sản, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai hợp lý các cơ chế, chính sách của Trung ương, tỉnh về phát triển hoạt động đánh bắt xa bờ; khuyến khích, hỗ trợ người dân đóng mới tàu cá, đầu tư mua sắm, sửa sang phương tiện, ngư lưới cụ, thiết bị thông tin liên lạc... để nâng cao năng lực sản xuất.
Nhờ định hướng phù hợp và những giải pháp căn cơ, giá trị khai thác và nuôi trồng thủy sản trên địa bàn Thanh Hóa luôn có sự tăng trưởng, năm sau cao hơn năm trước. Theo thống kê của Chi Cục Biển đảo và Thuỷ sản Thanh Hóa, trong quý 1/2026 sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản ước đạt 53.922,54 tấn, đạt 24,4% kế hoạch, tăng 2% so với cùng kỳ. Trong đó, sản lượng khai thác ổn định đạt 32.224,54 tấn, đạt 22,8% kế hoạch, tăng 0,83% so với cùng kỳ (khai thác biển 31.087,54 tấn; khai thác nội địa 1.137 tấn). Sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt 20.698 tấn, đạt 25,9% kế hoạch, tăng 3,8% cùng kỳ (sản lượng nuôi nước mặn đạt 6.117 tấn; nước lợ 2.746 tấn; nước ngọt đạt 11.835 tấn).
Tổng số tàu cá trong toàn tỉnh tính đến 31/3/2026 là 6.217 chiếc, trong đó tàu cá có chiều dài từ 12m-<15m 782 chiếc; tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên 985 chiếc, với 8 cảng cá, có 3 cảng cá loại II là Hòa Lộc, Lạch Hới và Lạch Bạng; 4 khu neo đậu phục vụ cho tàu cá cập cảng, neo đậu tránh trú bão, với tổng sức chứa trên 2.000 tàu cá; hàng chục nghìn lao động nghề cá... Đặc biệt, nhiều tàu cá được trang bị các loại máy điện tử hàng hải hiện đại như máy định vị, máy dò cá, máy thông tin liên lạc; công nghệ và phương tiện khai thác, bảo quản ngày càng tiên tiến, thuận lợi cho việc bám biển dài ngày tìm kiếm ngư trường mới. Nhờ đó, sản lượng hải sản tăng, đời sống của người lao động hoạt động trong lĩnh vực được nâng lên rõ rệt.
Ông Lê Văn Hậu, chủ tàu cá ở xã Vạn Lộc chia sẻ: “Trước đây, người dân phát triển nghề đánh bắt hải sản theo phương pháp thủ công, truyền thống nên hiệu quả kinh tế chưa cao. Sau khi được hỗ trợ, hướng dẫn lắp đặt hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại vào hoạt động khai thác, thời gian hoạt động trên biển dài hơn. Nhờ đó, sản lượng hải sản tăng lên, hiệu quả kinh tế và thu nhập của ngư dân cũng được nâng cao”.
Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản được duy trì. Do đẩy mạnh tuyên truyền và tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, mà nhận thức của ngư dân trong tỉnh về chống khai thác IUU đã có những chuyển biến tích cực. Việc thực hiện các quy định liên quan đến giám sát hành trình, khai báo thông tin trước khi cập cảng, ghi chép nhật ký khai thác... đã dần trở thành nền nếp trong hoạt động khai thác thủy sản.
Tuy vậy, theo đánh giá của ngành chuyên môn, nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang có xu hướng suy giảm do tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động khai thác quá mức. Do đó, để bù đắp sản lượng hải sản trong điều kiện khai thác được dự báo ngày càng khó khăn, tỉnh đã chỉ đạo các địa phương khuyến khích người dân mở rộng diện tích nuôi trồng ở cả 3 loại hình: nước mặn, nước lợ và nước ngọt. Theo đó, các địa phương đã chủ động chuyển dịch cơ cấu sản xuất, khuyến khích người dân đẩy mạnh hoạt động nuôi trồng thủy sản (NTTS), khai thác hiệu quả diện tích mặt nước khu vực cửa lạch, đảo, hồ thủy điện, thủy lợi, đồng thời áp dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.
Vì vậy, nuôi trồng thủy sản tiếp tục phát triển ổn định về diện tích, đẩy mạnh phát triển nuôi thâm canh một số đối tượng có lợi thế, như: tôm thẻ chân trắng, cua, ngao trong nuôi nước mặn, lợ và thâm canh cá chép, trắm đen, trắm cỏ, cá rô phi trong nuôi nước ngọt...Ước tính đến hết tháng 3/2026 diện tích toàn tỉnh thả giống nuôi vụ xuân hè 16.250/19.200ha, đạt 84,64% kế hoạch (diện tích nuôi nước mặn 1.000ha và 3.654 ô lồng nuôi cá biển; diện tích nuôi nước lợ 3.250ha; nuôi nước ngọt trên diện tích 12.000ha và 2.086 ô lồng nuôi cá nước ngọt); số lượng cá nước ngọt sản xuất ước đạt 410 triệu cá bột; Di ương giống tôm ước đạt 325 triệu con. Trong đó, các xã có diện tích và sản lượng thủy sản nuôi trồng lớn, như: xã Tân Tiến, Vạn Lộc, Hoằng Châu, Nghi Sơn…Nghề nuôi trồng thuỷ sản đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của Nhân dân vùng nông thôn và tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.
Ghi nhận tại một số địa phương trong tỉnh, mô hình nuôi trồng thủy sản công nghệ cao đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Việc ứng dụng hệ thống nuôi thâm canh, siêu thâm canh, sử dụng chế phẩm sinh học, hệ thống lọc nước tuần hoàn, máy cho ăn tự động và các thiết bị quan trắc môi trường đã góp phần giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao năng suất và giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích.
Đơn cử tại xã Hoằng Châu, người dân cũng đang từng bước chuyển đổi từ phương thức nuôi truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản. Một số mô hình nuôi tôm trong nhà màng, nuôi theo quy trình VietGAP đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống cho người dân.
Hiện toàn xã có hơn 1.000ha diện tích nuôi trồng thủy sản, trong đó khoảng 2/3 diện tích nằm ngoại đê và 1/3 diện tích trong nội đê. Những năm gần đây, địa phương chú trọng chuyển đổi phương thức sản xuất, từng bước đưa khoa học kỹ thuật vào nuôi trồng với khoảng 200ha ứng dụng công nghệ cao và gần 80ha nuôi trong nhà màng có mái che, góp phần nâng cao năng suất, hạn chế rủi ro do thời tiết và dịch bệnh.
Các đối tượng nuôi chủ lực hiện nay gồm tôm sú nuôi quảng canh, tôm thẻ chân trắng nuôi công nghệ cao và cua. Bình quân mỗi năm, sản lượng thủy sản của địa phương đạt trên 3.000 tấn, mang lại giá trị doanh thu khoảng 3 tỷ đồng/ha, trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dân. Ngoài ra xã còn duy trì hoạt động khai thác hải sản với 41 phương tiện thường xuyên vươn khơi.
Toàn xã hiện có gần 700 hộ tham gia nuôi trồng thủy sản với quy mô từ 0,5ha đến 40ha, tập trung chủ yếu tại thôn Châu Triều. Để đồng hành cùng người dân phát triển nghề nuôi trồng thuỷ sản, xã đã tạo điều kiện cho các hộ dân thuê đất, thường xuyên tổ chức các hội nghị tập huấn, tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật lựa chọn con giống, thức ăn và quy trình chăm sóc. Đồng thời, xã cũng đẩy mạnh công tác quảng bá, hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và hướng tới phát triển nghề nuôi trồng thủy sản theo hướng ổn định, bền vững.
Theo đồng chí Lê Bá Quyết, Trưởng phòng kinh tế xã Hoằng Châu cho biết: “Nghề nuôi trồng thủy hải sản ở xã Hoằng Châu từ lâu đã được địa phương xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò trọng tâm trong phát triển kinh tế và nâng cao đời sống cho người dân. Với lợi thế tự nhiên về diện tích mặt nước cùng kinh nghiệm sản xuất lâu năm của người dân, nghề nuôi trồng thủy hải sản ở Hoằng Châu ngày càng phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và ứng dụng công nghệ cao. Trong thời gian tới, xã Hoằng Châu tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất; tăng cường quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; từng bước xây dựng ngành thủy sản phát triển ổn định, hiệu quả và bền vững”.
Hiện nay, Chi cục Biển đảo và Thủy sản tỉnh Thanh Hóa đang tích cực phối hợp với các địa phương trong tỉnh tập trung thu hút đầu tư để tiếp tục nâng cấp và hoàn thiện hạ tầng cho các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, đảm bảo các điều kiện nuôi thâm canh và ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tích tụ đất đai đầu tư nuôi trồng thủy sản, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, nuôi trồng theo quy trình VietGAP, GlobalGAP.
Song hành với đó, tỉnh Thanh Hóa đặc biệt chú trọng, quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm kiểm soát, hạn chế vi phạm khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển bền vững ngành thủy sản nói chung. Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng trong tỉnh đã tăng cường phương tiện, lực lượng mở các đợt cao điểm về tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển và phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, xác minh và làm việc với các chủ tàu cá/người nhà chủ tàu có hành vi vi phạm và tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU.
Có thể thấy, với sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp chính quyền và sự chủ động, sáng tạo của người dân, ngành thủy sản đang từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng. Việc phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản xuất, mà còn bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu./.
