Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt của phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Ninh Bình đang từng bước cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng bằng những chương trình, giải pháp và hành động thiết thực. Từ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số đến hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất và đời sống. Qua đó, khoa học và công nghệ ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo tiền đề để Ninh Bình phát triển nhanh và bền vững.
Hội nghị Triển khai Mô hình chuyển đổi số cấp xã và triển khai thử nghiệm Trung tâm điều hành thông minh (IOC), Ứng dụng công dân số tỉnh Ninh Bình (NinhBinh-S)
Nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững
Khoa học và công nghệ không chỉ được coi là thước đo trình độ phát triển của mỗi quốc gia, mỗi địa phương mà còn là động lực quan trọng tạo nên những đột phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và các chủ trương của Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tỉnh Ninh Bình đã tập trung huy động các nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trên mọi lĩnh vực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tiếp tục khẳng định vai trò của khoa học và công nghệ là nền tảng, động lực quan trọng đối với sự phát triển nhanh, bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.
Tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU về chiến lược đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án Chuyển đổi số tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026-2030; Khung kiến trúc số của tỉnh cùng các kế hoạch về phát triển dữ liệu, khởi nghiệp sáng tạo, sản phẩm công nghệ chiến lược và nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương.
Đáng chú ý, năm 2026 được tỉnh xác định là thời điểm chuyển trọng tâm từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, giám sát, đo lường và đánh giá kết quả đầu ra. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu mới đối với hoạt động khoa học và công nghệ: mọi chủ trương, cơ chế và nhiệm vụ phải được lượng hóa bằng sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực tế và mức độ đóng góp đối với sự phát triển của tỉnh. Chính trong tiến trình đó, vai trò của ngành Khoa học và Công nghệ Ninh Bình đang được mở rộng. Ngành không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý chuyên môn mà còn trở thành đầu mối tham mưu chiến lược, phối hợp với các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp và tổ chức khoa học, công nghệ để hình thành môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi số.
Trung tâm điều hành thông minh (IOC) tỉnh Ninh Bình
Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, đưa khoa học và công nghệ vào cuộc sống
Một trong những thước đo rõ nhất cho sự chuyển biến của ngành là định hướng nghiên cứu khoa học ngày càng bám sát yêu cầu thực tiễn. Ninh Bình ngày càng chú trọng lựa chọn những vấn đề gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm tài nguyên, không gian văn hóa và lợi thế của địa phương. Năm 2025, ngành Khoa học và Công nghệ quản lý, tổ chức thực hiện hơn 100 nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp. Năm 2026, tỉnh phê duyệt danh mục 69 nhiệm vụ cấp tỉnh, gồm 21 đề tài khoa học xã hội và nhân văn, 09 dự án khoa học và công nghệ, 39 đề tài nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ. Các nhiệm vụ tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, môi trường, khoa học xã hội, phát triển công nghệ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Với một địa phương có thế mạnh về nông nghiệp, du lịch, di sản, công nghiệp chế biến và dịch vụ như Ninh Bình, dư địa ứng dụng khoa học và công nghệ còn rất lớn. Đó là công nghệ giống và canh tác trong nông nghiệp; truy xuất nguồn gốc, bảo quản và chế biến nông sản; công nghệ môi trường; số hóa di sản; quản lý điểm đến du lịch thông minh; phát triển sản phẩm văn hóa số; các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn…
Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình tham gia Techfest Hải Phòng 2026 với hoạt động trưng bày, giới thiệu và quảng bá các sản phẩm, giải pháp tiêu biểu của tỉnh đến gần hơn với khách hàng, đối tác và thị trường
Vai trò dẫn dắt của ngành còn được thể hiện qua hoạt động thẩm định và quản lý công nghệ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã thẩm định, cho ý kiến về công nghệ đối với 89 dự án đầu tư. Công việc này không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà có ý nghĩa sàng lọc công nghệ, hạn chế nguy cơ tiếp nhận thiết bị lạc hậu, tiêu hao năng lượng hoặc gây tác động tiêu cực đến môi trường. Bên cạnh đó, công tác tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng tiếp tục góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập; Sở đã tiếp nhận, giải quyết 225 hồ sơ đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu; tiếp nhận 14 hồ sơ công bố hợp chuẩn, hợp quy; tổ chức kiểm tra 46 cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng hóa trong dịp Tết.
Từ thực tiễn trên có thể thấy, một nền kinh tế hiện đại không chỉ cần nhiều sản phẩm mà phải có sản phẩm đạt chuẩn, công nghệ an toàn, hoạt động đo lường chính xác và quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ. Vì vậy, quản lý khoa học và công nghệ trong giai đoạn mới phải đồng thời thực hiện hai yêu cầu: thúc đẩy đổi mới và bảo đảm kỷ luật, tiêu chuẩn của thị trường.
Cùng với hoạt động nghiên cứu, Ninh Bình đang từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường học và cộng đồng. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, kết nối cung - cầu công nghệ và phát triển sàn giao dịch khoa học và công nghệ được triển khai đồng bộ. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, sàn giao dịch khoa học và công nghệ của tỉnh đã kết nối thành công 29 giao dịch với tổng giá trị khoảng 850 triệu đồng; toàn tỉnh hiện có 21 doanh nghiệp khoa học và công nghệ và 03 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được công nhận. Đáng chú ý, đổi mới sáng tạo không chỉ diễn ra trong doanh nghiệp mà đang lan tỏa tới các địa phương, tiêu biểu như những mô hình phát triển du lịch sinh thái gắn với làng nghề, xây dựng chuỗi sản phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn hay phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Bên cạnh đó, qua thực tiễn phát triển ở Ninh Bình cho thấy, ở đâu khoa học và công nghệ được quan tâm đầu tư, ở đó xuất hiện những mô hình sản xuất hiệu quả hơn, phương thức quản lý hiện đại hơn và năng lực cạnh tranh được nâng lên rõ rệt. Điều đó khẳng định khoa học và công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ phát triển mà đã trở thành nền tảng và động lực quan trọng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại địa phương.
Trong thời gian tới, với việc tiếp tục triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, cùng quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, khoa học và công nghệ sẽ trở thành động lực mới thúc đẩy phát triển. Đây cũng là nền tảng để Ninh Bình nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành địa phương phát triển nhanh, bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
Như Thiệp
