18/11/2026 lúc 01:47 (GMT+7)
Breaking News

Khoa học khai mở – Kiến tạo phồn vinh

Khoa học và công nghệ đang trở thành động lực quan trọng định hình năng lực cạnh tranh, vị thế và triển vọng phát triển của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh những đột phá công nghệ diễn ra với tốc độ chưa từng có, Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 không chỉ là điểm hội tụ của các nhà khoa học hàng đầu thế giới mà còn mở ra không gian kết nối tri thức, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo. Qua đó, góp phần khẳng định vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong mạng lưới khoa học và công nghệ toàn cầu.

Từ kết nối khoa học đến kiến tạo giá trị phát triển

Diễn ra từ ngày 2 đến 8/12/2026 tại Hà Nội, Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 mang chủ đề “Khoa học khai mở – Kiến tạo phồn vinh”. Với tám hoạt động chính, chương trình hướng tới kết nối các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ quốc tế, cùng trao đổi về những vấn đề có ý nghĩa thiết yếu đối với tương lai nhân loại, từ trí tuệ nhân tạo (AI), chăm sóc sức khỏe đến công nghệ đại dương và phát triển bền vững.

Điểm đáng chú ý của VinFuture năm nay là cách tiếp cận khoa học không bó hẹp trong khuôn khổ nghiên cứu hàn lâm, mà hướng tới sự liên kết giữa phát hiện khoa học, ứng dụng công nghệ, hoạt động sản xuất, kinh doanh và giải quyết các vấn đề xã hội. Đây cũng là xu hướng tất yếu của đổi mới sáng tạo hiện đại: giá trị của một công trình không chỉ được đánh giá qua tính mới về mặt học thuật mà còn ở khả năng tạo ra những thay đổi tích cực, có thể đo lường trong đời sống.

Tâm điểm của tuần lễ là Lễ trao Giải thưởng VinFuture 2026, diễn ra tối 4/12 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), nhằm tôn vinh những công trình khoa học và công nghệ xuất sắc có tiềm năng mang lại lợi ích thiết thực cho hàng triệu người trên thế giới. Tiếp nối là chương trình Giao lưu cùng Chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2026 ngày 5/12, tạo cơ hội để cộng đồng khoa học và các tài năng trẻ Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với những nhà khoa học có thành tựu nổi bật.

Thông qua các phiên trao đổi về hành trình nghiên cứu, nền tảng khoa học và giá trị ứng dụng của những công trình đột phá, hoạt động này góp phần đưa tri thức tiên tiến đến gần hơn với giới nghiên cứu trong nước, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác học thuật và chuyển giao kinh nghiệm.

Tám hoạt động, một hệ sinh thái kết nối tri thức

Không chỉ tập trung vào hoạt động trao giải, VinFuture 2026 được thiết kế như một chuỗi kết nối đa chiều, kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, đối thoại chính sách, giáo dục, doanh nghiệp và nghệ thuật.

Mở đầu là Hội thảo Quốc tế thường niên lần thứ ba về Đổi mới Sáng tạo Mở, tập trung phân tích tác động của AI đối với nghiên cứu, sản xuất và quản trị; đồng thời thảo luận những mô hình đổi mới sáng tạo giúp quốc gia và tổ chức thích ứng với làn sóng công nghệ mới. Đây là chủ đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tạo ra tri thức, tổ chức hoạt động kinh tế và vận hành các hệ thống quản lý.

Ngày 5/12, Diễn đàn Lãnh đạo về Đổi mới giáo dục đại học 2026 với chủ đề “Tái định nghĩa năng lực cử nhân đại học” sẽ kết nối lãnh đạo các trường đại học, học viện với doanh nghiệp trong và ngoài nước. Trọng tâm thảo luận là đổi mới mô hình đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường nghiên cứu khoa học và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn.

Đáng chú ý, chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai VinFuture được tổ chức tại 12 viện nghiên cứu và trường đại học trên cả nước. Đây là hoạt động có ý nghĩa lâu dài bởi không chỉ tạo cơ hội tiếp cận những xu hướng nghiên cứu tiên phong mà còn góp phần hình thành mạng lưới kết nối giữa các nhà khoa học quốc tế với giảng viên, nghiên cứu viên và sinh viên Việt Nam.

Ngày 7/12, chương trình Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai sẽ giới thiệu những hướng phát triển công nghệ mới và hành trình đưa thành tựu khoa học vào ứng dụng thực tiễn. Khép lại tuần lễ vào ngày 8/12 là hai tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và Chuyển đổi số trong chăm sóc sức khỏe” và “Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh”.

Bên cạnh đó, triển lãm nghệ thuật “Tỏa VI – Từ thử nghiệm đến hiện thực”, khai mạc ngày 2/12 tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Vincom (VCCA), giới thiệu tác phẩm của chín nghệ sĩ Việt Nam, gợi mở sự giao thoa giữa khoa học và nghệ thuật. Sự kết hợp này cho thấy đổi mới sáng tạo không chỉ xuất phát từ phòng thí nghiệm hay các trung tâm công nghệ mà còn được nuôi dưỡng bởi tư duy liên ngành, trí tưởng tượng và khả năng khám phá những cách tiếp cận mới.

Đổi mới sáng tạo mở - chìa khóa nâng cao năng lực hội nhập

Một trong những thông điệp đáng chú ý từ VinFuture 2026 là vai trò của đổi mới sáng tạo mở trong việc kết nối nguồn lực khoa học và công nghệ toàn cầu. Trong môi trường cạnh tranh hiện nay, không một tổ chức hay quốc gia nào có thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào nguồn lực nghiên cứu khép kín. Việc chia sẻ tri thức, hợp tác nghiên cứu, kết nối doanh nghiệp với trường đại học và các trung tâm khoa học quốc tế đang trở thành phương thức quan trọng để rút ngắn khoảng cách công nghệ.

Đối với Việt Nam, đây là hướng đi có ý nghĩa chiến lược. Nền kinh tế đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và hàm lượng công nghệ trong các ngành sản xuất. Muốn đạt được mục tiêu đó, khoa học và công nghệ cần thực sự trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ.

Việc đưa các nhà khoa học quốc tế đến giao lưu tại các trường đại học, viện nghiên cứu trong nước có thể tạo ra những cơ hội hợp tác thiết thực: cùng triển khai đề tài nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao, chia sẻ dữ liệu khoa học và tiếp cận các công nghệ tiên tiến. Quan trọng hơn, những cuộc gặp gỡ này góp phần hình thành môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích tư duy phản biện, tinh thần sáng tạo và khát vọng chinh phục những giới hạn tri thức mới trong thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, kết nối quốc tế chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực nội sinh. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; đồng thời tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu có khả năng thương mại hóa, ứng dụng rộng rãi vào sản xuất và đời sống.

Đưa khoa học đến gần hơn với cuộc sống

Những chủ đề được lựa chọn tại VinFuture 2026 phản ánh khá rõ các vấn đề lớn mà thế giới đang đối mặt. AI và chuyển đổi số trong y tế mở ra triển vọng nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và quản lý sức khỏe. Công nghệ đại dương và hàng hải thông minh đặt ra những hướng tiếp cận mới trong quản lý tài nguyên biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển kinh tế biển bền vững.

Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu lớn về nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Với quy mô dân số lớn, quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ và lợi thế về kinh tế biển, Việt Nam có nhiều điều kiện để tiếp nhận, phát triển và ứng dụng các thành tựu khoa học phù hợp với đặc điểm của mình.

Theo thống kê của Quỹ VinFuture, sau năm mùa giải, chương trình đã tiếp nhận tổng cộng 7.951 đề cử từ gần 120 quốc gia và vùng lãnh thổ; 48 nhà khoa học được vinh danh với 20 công trình có tác động sâu rộng. Riêng mùa giải 2026 ghi nhận 1.819 đề cử đến từ 79 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những con số này cho thấy sức lan tỏa quốc tế của giải thưởng cũng như khả năng kết nối ngày càng rộng mở của một sáng kiến khoa học được khởi xướng tại Việt Nam.

Có thể thấy, ý nghĩa của Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture không chỉ nằm ở việc tôn vinh những thành tựu xuất sắc, mà còn ở khả năng tạo dựng một không gian để tri thức được chia sẻ, ý tưởng được khơi mở và các mối quan hệ hợp tác được hình thành. Khi khoa học gắn kết chặt chẽ hơn với giáo dục, doanh nghiệp và những nhu cầu thiết thực của xã hội, đổi mới sáng tạo sẽ có thêm điều kiện để trở thành động lực phát triển thực chất.

Với Việt Nam, việc chủ động tham gia vào mạng lưới tri thức toàn cầu, đồng thời phát huy năng lực nghiên cứu trong nước, chính là con đường quan trọng để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ. Từ những cuộc đối thoại khoa học hôm nay đến các sản phẩm, công nghệ và giải pháp của ngày mai, hành trình kiến tạo phồn vinh cần được bắt đầu bằng tư duy mở, tinh thần hợp tác và khát vọng đổi mới không ngừng.

Thanh Khê