Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển của các quốc gia và địa phương. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà đã trở thành động lực tăng trưởng mới, quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững. Với Ninh Bình, việc quán triệt và triển khai đồng bộ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo nên những chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức quản trị và tổ chức thực hiện, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, mở ra dư địa phát triển mới cho địa phương.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ; lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình và các đại biểu tham quan gian hàng công nghệ số của các doanh nghiệp được trưng bày, giới thiệu tại Diễn đàn quốc gia số Việt Nam năm 2026 diễn ra tại tỉnh Ninh Bình
Xác định động lực tăng trưởng mới
Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, trong kỷ nguyên kinh tế số, nguồn tài nguyên quý giá nhất không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà chính là tri thức, công nghệ và dữ liệu. Địa phương nào biết khai thác sức mạnh của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh, nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng trước những biến động của nền kinh tế toàn cầu.
Đối với Ninh Bình - vùng đất đang hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với bản sắc đô thị di sản thiên niên kỷ, việc lựa chọn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm khâu đột phá chiến lược không chỉ là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển mà còn là lời giải cho bài toán phát triển nhanh nhưng vẫn bảo tồn được giá trị văn hóa, tài nguyên và môi trường. Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh đã chủ động cụ thể hóa bằng nhiều chủ trương, nghị quyết và chương trình hành động đồng bộ. Trong đó nổi bật là việc ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU về chiến lược đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; thông qua Đề án Chuyển đổi số tỉnh giai đoạn 2026-2030; xây dựng Chiến lược phát triển dữ liệu, các chương trình nâng cao chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương và nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.
Điều đáng ghi nhận là cách tiếp cận của Ninh Bình không dừng lại ở việc ban hành văn bản mà tập trung xây dựng một hệ thống thể chế đủ mạnh để dẫn dắt quá trình chuyển đổi. Hàng loạt cơ chế về hỗ trợ tài chính cho hoạt động khoa học và công nghệ, phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, xây dựng khung kiến trúc số của tỉnh... đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện để khoa học và công nghệ thực sự đi vào cuộc sống. Nếu như trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được xem là lĩnh vực chuyên môn thì nay đã trở thành một trong những trụ cột của chiến lược phát triển. Vai trò của ngành Khoa học và Công nghệ cũng chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, tham mưu cơ chế, chính sách và dẫn dắt quá trình đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn tỉnh. Chính sự chuyển biến về nhận thức đó đã tạo nền tảng quan trọng để các chủ trương nhanh chóng đi vào cuộc sống.
Khơi thông nguồn lực từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Một trong những dấu ấn nổi bật là hoạt động nghiên cứu khoa học ngày càng gắn chặt với yêu cầu phát triển thực tiễn. Trong năm 2025, ngành Khoa học và Công nghệ quản lý và tổ chức thực hiện hơn 100 nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp; năm 2026 tiếp tục tham mưu phê duyệt danh mục 69 nhiệm vụ cấp tỉnh, tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội như nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, môi trường, phát triển công nghệ và quản lý nhà nước. Điểm đáng chú ý là các nhiệm vụ nghiên cứu vừa hướng tới việc tạo ra các sản phẩm khoa học vừa tập trung giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch bền vững, cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
Song hành với hoạt động nghiên cứu, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh cũng đang từng bước được hình thành. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, kết nối cung - cầu công nghệ, phát triển sàn giao dịch khoa học và công nghệ được triển khai đồng bộ. Chỉ trong 05 tháng đầu năm 2026, Sàn giao dịch khoa học và công nghệ của tỉnh đã kết nối thành công 29 giao dịch với tổng giá trị khoảng 850 triệu đồng; toàn tỉnh hiện có 21 doanh nghiệp khoa học và công nghệ và 03 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được công nhận. Đặc biệt, đổi mới sáng tạo ở Ninh Bình không chỉ diễn ra trong doanh nghiệp mà còn được lan tỏa đến cơ sở. Nhiều mô hình đổi mới sáng tạo gắn với đặc trưng của từng địa phương đã được xây dựng như phát triển du lịch sinh thái làng nghề hoa, cây cảnh; phát triển chuỗi sản phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn; phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống. Những mô hình này cho thấy đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ công nghệ cao mà có thể xuất phát từ việc ứng dụng tri thức và công nghệ để nâng cao giá trị của những lợi thế sẵn có, tạo thêm sinh kế cho người dân và phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.
Chuyển đổi số tạo bước đột phá trong quản trị và phát triển
Nếu khoa học và đổi mới sáng tạo tạo ra nguồn lực phát triển thì chuyển đổi số chính là chất xúc tác giúp nguồn lực đó phát huy hiệu quả. Những năm gần đây, chuyển đổi số đã trở thành điểm sáng nổi bật của Ninh Bình với cách làm bài bản, đồng bộ và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Tỉnh đã đầu tư nâng cấp hạ tầng số, phát triển các nền tảng dùng chung, xây dựng cơ sở dữ liệu và bảo đảm kết nối thông suốt giữa các cơ quan nhà nước. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được kết nối đầy đủ với Cổng Dịch vụ công quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến và số hóa hồ sơ đều đạt mức cao. Theo đánh giá trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Ninh Bình đạt 95,6/100 điểm, thuộc nhóm xuất sắc về chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Kết quả đó cho thấy sự thay đổi căn bản về phương thức phục vụ. Chính quyền số đang từng bước thay thế tư duy quản lý truyền thống bằng quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả điều hành.
Công ty TNHH YOKOWO Việt Nam (Khu công nghiệp Đồng Văn II, Ninh Bình) đã ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp
Bên cạnh đầu tư hạ tầng và thể chế, Ninh Bình đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực số. Các hội nghị, hội thảo và lớp tập huấn về chuyển đổi số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo đã được tổ chức cho cán bộ, công chức, Tổ công nghệ số cộng đồng và doanh nghiệp. Đây là bước chuẩn bị quan trọng bởi chuyển đổi số sẽ không thể thành công nếu thiếu đội ngũ cán bộ có tư duy số, kỹ năng số và năng lực đổi mới sáng tạo.
Với những định hướng đúng đắn cùng quyết tâm chính trị cao, Ninh Bình đang từng bước khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực xuyên suốt của quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng. Khi tri thức trở thành nguồn lực, công nghệ trở thành công cụ và đổi mới sáng tạo trở thành văn hóa phát triển, Ninh Bình sẽ có thêm nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một tỉnh phát triển nhanh và bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
Như Thiệp
