Sinh ra trên mảnh đất Hà Tĩnh giàu truyền thống hiếu học và yêu nước, Hà Huy Tập sớm bộc lộ tư chất của một trí thức có hoài bão. Những năm tháng học tập tại Trường Quốc học Huế không chỉ trang bị cho ông tri thức, mà còn hun đúc một tinh thần trách nhiệm đối với đất nước.
Tốt nghiệp với thành tích xuất sắc, ông bước vào nghề dạy học, một lựa chọn tưởng như bình dị. Nhưng với Hà Huy Tập, bục giảng không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là nơi gieo mầm ý thức dân tộc. Ở Nha Trang, ông mở lớp dạy chữ Quốc ngữ cho người nghèo, dùng chính đồng lương ít ỏi của mình để mua giấy bút giúp dân học chữ.
Chính từ những hành động ấy, một con đường khác dần mở ra. Thực dân Pháp không thể chấp nhận một người thầy đang âm thầm đánh thức lòng dân. Ông bị trục xuất, nhưng cũng từ đây, người trí thức ấy chính thức bước sang một hành trình mới, hành trình của một con người cách mạng.
Dấn thân vì lý tưởng cao đẹp
Từ Vinh đến Quỳ Châu, rồi vào Nam Kỳ, ra nước ngoài, mỗi chặng đường của Hà Huy Tập đều gắn với hoạt động cách mạng ngày càng sâu rộng. Không chỉ hoạt động thực tiễn, ông còn không ngừng học tập, nghiên cứu lý luận.
Những năm ở Liên Xô là bước ngoặt quan trọng. Được tiếp cận một cách hệ thống với chủ nghĩa Mác - Lênin, Hà Huy Tập không chỉ tiếp thu mà còn vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam. Các công trình như Lịch sử Tân Việt cách mạng Đảng, Sơ thảo lịch sử phong trào Cộng sản ở Đông Dương… không đơn thuần là tài liệu nghiên cứu, mà còn là những tổng kết thực tiễn có giá trị định hướng lâu dài.
Trong bối cảnh phong trào cách mạng bị khủng bố trắng, tổ chức Đảng đứng trước nguy cơ bị tan rã, Hà Huy Tập cùng các đồng chí đã kiên trì khôi phục hệ thống tổ chức từ những nền tảng mong manh nhất. Tại Ma Cao, với vai trò quan trọng trong Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng, ông trực tiếp chỉ đạo, tổ chức, kết nối các lực lượng, đưa phong trào dần trở lại quỹ đạo.
Dấu ấn tại Đại hội Đảng lần thứ nhất
Đại hội Đảng lần thứ nhất năm 1935 tại Ma Cao không chỉ là một sự kiện, mà là bước ngoặt lịch sử. Thành công của Đại hội đánh dấu sự phục hồi hệ thống tổ chức Đảng sau những năm tháng bị đàn áp khốc liệt.
Ít ai biết rằng, phía sau thành công ấy là những tháng ngày làm việc gần như không nghỉ của Hà Huy Tập. Ông trực tiếp soạn thảo các văn kiện quan trọng, chuẩn bị nội dung, định hình phương hướng cho Đại hội. Từng báo cáo, từng chỉ thị đều mang dấu ấn của một tư duy mạch lạc, một tầm nhìn chiến lược.
Đại hội không chỉ củng cố tổ chức, mà còn khơi dậy niềm tin trong cán bộ, đảng viên và quần chúng. Và trong thành công ấy, vai trò của Hà Huy Tập là một mắt xích quan trọng, góp phần tạo nên bước chuyển của cách mạng Việt Nam.
Một Tổng Bí thư bản lĩnh và tầm nhìn
Giai đoạn 1936–1939, khi phong trào dân chủ dâng cao, Hà Huy Tập đảm nhận cương vị Tổng Bí thư của Đảng. Đây là thời kỳ đòi hỏi sự linh hoạt, nhạy bén trong lãnh đạo – vừa tranh thủ điều kiện hợp pháp, vừa giữ vững mục tiêu cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào quần chúng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Đội ngũ đảng viên được rèn luyện, trưởng thành nhanh chóng. Những hoạt động đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ đã tạo nên một cao trào rộng khắp, góp phần chuẩn bị lực lượng cho những giai đoạn cách mạng tiếp theo.
Không chỉ là nhà lãnh đạo, Hà Huy Tập còn là một nhà lý luận sắc sảo. Các bài viết của ông thể hiện rõ lập trường kiên định, tinh thần đấu tranh mạnh mẽ trước những quan điểm sai trái, đồng thời góp phần định hướng tư tưởng cho Đảng trong những thời điểm khó khăn.
Cuộc đời và nhiều bài học lớn
Ở tuổi 30 giữ cương vị Tổng Bí thư đó là minh chứng cho tài năng và bản lĩnh của Hà Huy Tập. Nhưng điều còn lại sau tất cả không chỉ là những chức danh, mà là những giá trị ông để lại cho cách mạng Viẹt Nam.
Đó là bài học về một trí thức không dừng lại ở nhận thức, mà dấn thân hành động. Là bài học về tinh thần yêu nước, yêu dân học tập không ngừng, về ý chí vượt qua thử thách. Và trên hết, là bài học về sự kiên định với lý tưởng – một khi đã lựa chọn, thì đi đến cùng.
Cuộc đời Hà Huy Tập khép lại, nhưng dấu ấn của ông vẫn còn đó, trong lịch sử Đảng Cộng sản Viẹt Nam, trong hành trình đấu tranh của dân tộc, và trong những thế hệ tiếp nối hôm nay, đến mãi mai sau.
Trưởng ban Tuyên giáo – Dân vận Tỉnh uỷ Hà Văn Hùng chủ trì họp báo trước thềm kỷ niệm
Quê hương Cẩm Xuyên thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt, hướng tới ngày kỷ niệm 120 năm ngày sinh Tổng bí thư Hà Huy Tập. (Ảnh tư liệu)
Hà Huy Tập (1906–1941) là nhà lãnh đạo cách mạng xuất sắc, Tổng Bí thư thứ ba của Đảng Cộng sản Đông Dương (7/1936-3/1938). Ông sinh ngày 24/4/1906, tại làng Kim Nặc nay là xã Cẩm Hưng tỉnh Hà Tĩnh. Ông nổi bật với vai trò khôi phục tổ chức Đảng sau khủng bố và đóng góp to lớn cho phong trào dân chủ 1936-1939. Ông hy sinh ngày 28/8/1941 tại Hóc Môn, TP.HCM.
Anh Bình - Trọng Thắng
