Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực biến chuyển nhanh chóng, khó dự báo, nâng cao năng lực chủ động chiến lược, tăng cường phối hợp liên ngành và chuyển hóa thành quả đối ngoại thành nguồn lực phát triển đang trở thành những yêu cầu quan trọng đối với công tác quản lý, điều hành đất nước. Hội thảo khoa học quốc gia “Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới” đã làm rõ nhiều định hướng và giải pháp nhằm đưa đường lối đối ngoại của Đảng đi vào thực tiễn, phục vụ hiệu quả sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo khoa học quốc gia “Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”
Đổi mới tư duy, nâng tầm hiệu quả đối ngoại
Ngày 26/10/2026, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”, với sự tham dự của hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương, các nhà ngoại giao, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn, đòi hỏi phải giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc, củng cố độc lập, tự chủ và mở rộng không gian phát triển. Những biến động địa chính trị, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, sự thay đổi của chuỗi cung ứng và tốc độ phát triển của khoa học, công nghệ đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực dự báo, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ đối ngoại.
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh yêu cầu triển khai đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước. Đại hội XIV của Đảng xác định đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, không chỉ của ngành Ngoại giao mà của cả hệ thống chính trị.
Điểm đáng chú ý là yêu cầu đổi mới không dừng ở mở rộng quan hệ hay gia tăng các hoạt động hợp tác, mà hướng tới nâng cao giá trị chiến lược và hiệu quả thực chất của đối ngoại. Theo đó, công tác đối ngoại cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển và bảo vệ Tổ quốc; gắn kết chặt chẽ với quốc phòng, an ninh, kinh tế – xã hội, khoa học – công nghệ, văn hóa và con người.
Định hướng này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của đối ngoại trong quản trị phát triển quốc gia. Hiệu quả đối ngoại không chỉ thể hiện qua những thỏa thuận được ký kết, các cơ chế hợp tác được thiết lập hay vị thế quốc tế được nâng cao, mà còn phải được đánh giá bằng khả năng tạo dựng môi trường thuận lợi, mở rộng cơ hội phát triển và nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.
Tại hội thảo, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh ba yêu cầu chiến lược: nâng cao vai trò và chất lượng đóng góp quốc tế của Việt Nam; nâng cao hiệu quả chiến lược của đối ngoại; đồng thời tăng cường năng lực chủ động chiến lược và hành động thống nhất của cả hệ thống. Đây là những định hướng có ý nghĩa thiết thực đối với việc đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và phối hợp triển khai nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Gắn kết đối ngoại với mục tiêu phát triển
Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm là chuyển hóa nguồn lực quốc tế thành năng lực nội sinh, tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế và xã hội.
Tại phiên toàn thể, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh yêu cầu đánh giá chất lượng hợp tác thông qua khả năng tiếp nhận, làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu thực chất hơn đối với việc lựa chọn đối tác, xác định lĩnh vực ưu tiên và tổ chức thực hiện các chương trình hợp tác quốc tế.
Trong điều kiện nguồn lực phát triển có giới hạn, việc mở rộng quan hệ cần đi đôi với lựa chọn những đối tác, dự án và lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Các cơ hội hợp tác về công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi số và phát triển xanh cần được gắn với nhu cầu cụ thể của nền kinh tế, doanh nghiệp và địa phương.
Điều đó cũng đòi hỏi các cơ quan quản lý không chỉ quan tâm đến quá trình thiết lập quan hệ, mà phải chú trọng toàn bộ chu trình từ xác định nhu cầu, đàm phán, ký kết, triển khai đến đánh giá kết quả. Những cam kết quốc tế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành chương trình, dự án cụ thể, có đầu mối chịu trách nhiệm, nguồn lực bảo đảm và tiêu chí đánh giá rõ ràng.
Ở góc độ bảo vệ Tổ quốc, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Trường Thắng nhấn mạnh yêu cầu chủ động hơn trong nghiên cứu, dự báo tình hình, góp phần bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa và giữ vững thế chủ động chiến lược. Đại diện Bộ Công an cũng đề cập yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại và bảo đảm an ninh quốc gia.
Các ý kiến cho thấy đối ngoại, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế không phải những lĩnh vực vận hành tách biệt, mà cần được phối hợp trong một tổng thể thống nhất. Năng lực dự báo tốt, cơ chế chia sẻ thông tin hiệu quả và sự phối hợp kịp thời giữa các cơ quan sẽ góp phần hạn chế rủi ro, bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao chất lượng quyết sách.
Từ định hướng đến hành động đồng bộ
Bốn phiên chuyên đề của hội thảo tập trung vào các vấn đề trọng tâm: phát huy vị thế và chủ động kiến tạo môi trường quốc tế thuận lợi; nâng cao hiệu quả quan hệ đối tác, tăng cường tự chủ và quản trị rủi ro; đổi mới hoạt động đối ngoại phục vụ phát triển; phát huy sức mạnh tổng hợp của các chủ thể và hoàn thiện cơ chế phối hợp.
Với hơn 30 tham luận và ý kiến đóng góp, hội thảo đã cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc xác định những ưu tiên chiến lược trong thời gian tới. Đáng chú ý, các thảo luận đều hướng tới yêu cầu đưa định hướng lớn vào thực tiễn thông qua nhiệm vụ cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh yêu cầu nâng cao giá trị chiến lược thực chất của các quan hệ đối tác; chuyển hóa thành quả đối ngoại thành năng lực phát triển của đất nước; củng cố khả năng độc lập, tự chủ và lựa chọn chiến lược; nâng cao chất lượng đóng góp, khả năng tham gia định hình các tiến trình quốc tế; đồng thời tăng cường phối hợp, dự báo và hành động thống nhất trong toàn hệ thống.
Từ góc độ thực tiễn quản lý, những yêu cầu này đặt ra một số nhiệm vụ quan trọng: tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành; nâng cao chất lượng thông tin phục vụ hoạch định chính sách; gắn hoạt động đối ngoại với chiến lược phát triển của từng ngành, lĩnh vực và địa phương; đồng thời xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả dựa trên hiệu quả thực tế thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hoạt động hay thỏa thuận được triển khai.
Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới vì thế không chỉ là sự phát triển về tư duy và tầm nhìn, mà còn là yêu cầu đổi mới năng lực quản trị và tổ chức thực hiện. Khi chủ trương được cụ thể hóa thành chương trình hành động có trọng tâm, khi các nguồn lực quốc tế được chuyển hóa thành năng lực nội sinh và khi sức mạnh của các chủ thể được kết nối hiệu quả, đối ngoại sẽ phát huy tốt hơn vai trò tiên phong trong kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định, mở rộng cơ hội phát triển và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
