Thanh Hóa: Phát huy vai trò của cấp địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng

Từ thực tiễn GPMB đến những cách làm hiệu quả ở cơ sở

Giải phóng mặt bằng luôn được xem là khâu khó nhất trong quá trình triển khai các dự án đầu tư xây dựng, bởi liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và tổ chức. Chính vì vậy, tỉnh Thanh Hóa xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đòi hỏi sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt từ tỉnh đến cơ sở.

Bám sát nội dung kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 23/02/2026 của UBND tỉnh và các văn bản chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, của Sở Nông nghiệp và Môi trường về công tác GPMB để thực hiện các dự án có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh năm 2026, các địa phương trong tỉnh đã vào cuộc tích cực, đồng bộ và huy động mọi nguồn lực cho nhiệm vụ này, nhằm đạt kết quả cao nhất theo mục tiêu, kế hoạch đã đề ra.

Đơn cử như, năm 2026 phường Nam Sầm Sơn được tỉnh giao giải phóng mặt bằng 8,06ha, với 5 dự án như, Dự án tuyến đường trục cảnh quan Thanh Hoá - Sầm Sơn, thành phố Sầm Sơn; Dự án nâng cấp, cải tạo đường 4B (đoạn từ Quốc lộ 47 đến đường Quảng Minh 1); Dự án Khu dân cư, tái định cư Minh Hùng, thành phố Sầm Sơn; Dự án xuất tuyến 110kV sau TBA 220kV Sầm Sơn (Xã Quảng Hùng, Quảng Minh) và Dự án TBA 220KV Sầm Sơn và đường dây đầu nối 220KV Thanh Hóa- Sầm Sơn. Đến nay đã GPMB các dự án đạt 85%, trong đó có 3 dự án đã hoàn thành kế hoạch bàn giao cho nhà đầu tư thực hiện dự án, còn lại hai dự án dự kiến hết năm 2026 sẽ hoàn thành công tác GPMB theo kế hoạch 41 của UBND tỉnh giao cho phường thực hiện.

Đáng chú ý, Dự án tuyến đường trục cảnh quan Thanh Hoá - Sầm Sơn (đoạn từ Quốc lộ 10 đến đường 4C), đang bước vào giai đoạn cao điểm giải phóng mặt bằng, đây là một trong những dự án hạ tầng quan trọng của tỉnh Thanh Hóa, có ý nghĩa lớn trong kết nối đô thị, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy du lịch - dịch vụ khu vực Sầm Sơn nói chung và Thanh Hóa nói riêng. Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa, phường Nam Sầm Sơn triển khai quyết liệt công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) theo kế hoạch 41 của UBND tỉnh Thanh Hóa.

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Nam Sầm Sơn, Dự án tuyến đường trục cảnh quan Thanh Hoá - Sầm Sơn đi qua địa phận phường khoảng hơn 2km, bao gồm phần đất nông nghiệp đã hoàn thành bồi thường, hỗ trợ cho người dân, còn lại phần đất ở của các hộ dân. Do vậy quy trình để thu hồi đất ở khó khăn hơn đất nông nghiệp, trong khi một số hộ dân lại băn khoăn về đơn giá đền bù đất ở gây khó khăn cho tiến độ GPMB. Trước yêu cầu của tiến độ dự án, lãnh đạo phường đã huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị trực tiếp xuống địa bàn, cùng các tổ công tác kiên trì tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân. Nhiều ngày liên tiếp, cán bộ cơ sở có mặt tại từng hộ dân để giải thích chính sách, tháo gỡ vướng mắc, tạo đồng thuận trong thực hiện dự án. Hiện phường đã bố trí mặt bằng tái định cư cho các hộ dân có đất ở bị thu hồi thuộc diện được nhận tái định cư, trong đó nhiều trường hợp đã được phê duyệt phương án bố trí tái định cư và hoàn thành bốc thăm nhận đất, qua đó tạo niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân. Theo kế hoạch dự án sẽ hoàn thành bồi thường GPMB toàn tuyến qua địa phận phường Nam Sầm Sơn vào năm 2027.

Theo anh Hoàng Danh Định trú tại TDP Thanh Minh, phường Nam Sầm Sơn chia sẻ, “Gia đình anh có 360 m2 đất ở nằm trong diện phải GPMB để bàn giao đất cho dự án, xác định việc bàn giao mặt bằng là trách nhiệm của người dân đối với dự án giao thông có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của địa phương, gia đình tôi đã đồng thuận nhất trí nhận tiền đền bù và đất tái định cư. Tôi mong tuyến đường sớm hoàn thành để người dân đi lại thuận tiện, đường sá rộng rãi, thông thoáng, cảnh quan sáng đẹp hơn. Giao thông thuận lợi cũng sẽ tạo điều kiện để hoạt động buôn bán và kinh tế địa phương phát triển, giúp đời sống người dân được nâng cao”.

Tương tự, tại xã Trung Chính, công tác GPMB đang có chuyển biến tích cực nhờ sự chủ động của chính quyền cơ sở, sự đồng thuận của người dân và các chiến dịch cao điểm đẩy nhanh tiến độ dự án. Hiện xã có 13 dự án đang thực hiện GPMB với tổng diện tích 155,34 ha, tỷ lệ bàn giao mặt bằng đạt khoảng 64,32%. Trong đó, 11 dự án thuộc Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 23/2/2026 của UBND tỉnh có tổng diện tích GPMB 70,44 ha, đã bàn giao 61,94 ha, đạt 87,93%; 2 dự án ngoài kế hoạch có tổng diện tích 40,95 ha, đã bàn giao 9,71 ha, đạt 23,71%.

Bên cạnh đó, xã đã GPMB xong 3 khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao, gồm Thanh Liêm, Phú Quý, Bi Kiều và GPMB xong Khu dân cư Tân Thọ 1, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án trọng điểm và bố trí dân cư trên địa bàn. Đáng chú ý, dự án Cụm công nghiệp Cầu Quan có diện tích 47,2 ha, đến ngày 15/7 đã chi trả và bàn giao 45,8 ha, đạt 98%. Đây là kết quả nổi bật trong bối cảnh địa bàn có nhiều biến động, nhiều thửa đất phức tạp về nguồn gốc và khó khăn trong kiểm kê.

Đối với xã Như Thanh, năm 2026 tỉnh giao thực hiện GPMB 9,03 ha thuộc 5 dự án, gồm 3 dự án đầu tư công và 2 dự án do doanh nghiệp đầu tư. Xác định công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, Đảng ủy, HĐND và UBND xã Như Thanh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ xã tới tổ dân cư thôn. Trong quá trình triển khai, xã đã thành lập Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng, tổ tuyên truyền vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng; duy trì chế độ giao ban định kỳ để kiểm điểm tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đến nay, địa phương đã thực hiện GPMB hơn 17 ha, vượt đáng kể diện tích được giao theo kế hoạch, cho thấy sự chủ động, quyết liệt trong triển khai công tác GPMB, tạo mặt bằng phục vụ tiến độ các dự án trên địa bàn.

Những kết quả đạt được tại nhiều địa phương trong tỉnh đang cho thấy hiệu quả của cách làm quyết liệt, đồng bộ và sát thực tiễn. Đây cũng là minh chứng cho thấy ở đâu cấp ủy Đảng, chính quyền quyết liệt vào cuộc, công tác tuyên truyền, vận động được thực hiện bài bản và minh bạch thì ở đó những nhiệm vụ khó như giải phóng mặt bằng hoàn toàn có thể hoàn thành đúng tiến độ, tạo động lực thúc đẩy phát triển hạ tầng và kinh tế - xã hội của địa phương.

Công tác giải phóng mặt bằng toàn tỉnh đạt kết quả tích cực

Nhờ sự chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, công tác GPMB trong thời gian qua, đặc biệt từ đầu năm đến ngày 20/8, đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực và đạt những kết quả đáng chú ý.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, thực hiện Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 23/02/2026 của UBND tỉnh (điều chỉnh tại Quyết định số 2611/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 của UBND tỉnh), năm 2026, trên địa bàn toàn tỉnh thực hiện GPMB 2.228,98 ha, tương ứng với 613 dự án trên địa bàn 133 xã, phường, trong đó 436 dự án đầu tư công, diện tích 1.013,68 ha, đồng thời cũng ghi nhận 177 dự án đầu tư trực tiếp của doanh nghiệp với diện tích 1.215,30 ha. Như vậy, tính từ ngày 01/01/2026 đến ngày 20/8/2026, toàn tỉnh đã GPMB được 1.460,66 ha, đạt 65,53% so với kế hoạch (tăng 247,81 ha và 22,02% so với kết quả đến ngày 15/7/2026). Ngoài ra, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã giải phóng mặt bằng thêm được 142,34 ha so với chỉ tiêu trong kế hoạch, trong đó 49,44 ha dự án đầu tư công và 92,90 ha dự án đầu tư của doanh nghiệp.

Kết quả trên cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong công tác giải phóng mặt bằng, tạo nền tảng quan trọng để các dự án hạ tầng, đặc biệt là các dự án trọng điểm tăng tốc triển khai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nhận diện những “điểm nghẽn” trong GPMB cần được tháo gỡ

Song bên cạnh những kết quả đạt được, công tác GPMB vẫn còn một số khó khăn nhất định. Ghi nhận đánh giá của một số địa phương cho thấy, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ về thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phân cấp cho UBND cấp xã, phường. Tuy nhiên, năng lực, kinh nghiệm của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; việc bàn giao hồ sơ từ các Ban quản lý dự án cấp huyện trước đây chưa đầy đủ, khiến địa phương lúng túng trong quá trình triển khai.

Mặt khác, tiến độ GPMB chậm tại một số dự án, đặc biệt là dự án trọng điểm xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Đó là liên quan đến giá bồi thường chưa thực sự phù hợp với kỳ vọng của người dân; việc xác định nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng đất và loại đất phục vụ bồi thường mất nhiều thời gian do hồ sơ đất đai hình thành qua nhiều thời kỳ, thiếu đồng bộ, phát sinh tranh chấp. Một bộ phận người dân chưa đồng thuận vì cho rằng đơn giá bồi thường về đất, cây trồng và vật kiến trúc trên đất còn thấp, việc hỗ trợ đối với đất vườn, ao có nguồn gốc sử dụng trước năm 1980 cũng còn một số vướng mắc. Bên cạnh đó, nhiều địa phương thiếu quỹ đất tái định cư hoặc hạ tầng khu tái định cư chưa hoàn thiện, dẫn đến việc bố trí tái định cư kéo dài.

Ngoài ra, nhiều dự án cũng chưa đủ cơ sở pháp lý để triển khai do chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư, danh mục thu hồi đất đã hết hiệu lực hoặc phải điều chỉnh hồ sơ. Không ít dự án đã hoàn thành các bước thu hồi đất nhưng chưa được bố trí nguồn vốn để chi trả bồi thường, hỗ trợ. Đối với các dự án do doanh nghiệp tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, việc người dân yêu cầu mức giá quá cao cũng ảnh hưởng đến tiến độ. Trong khi đó, đối với các dự án Nhà nước thu hồi đất, nhiều hộ dân lại so sánh mức bồi thường với giá thỏa thuận của doanh nghiệp nên chưa đồng thuận với phương án bồi thường, có những địa phương người dân lại so sánh giá bồi thường, hỗ trợ của tỉnh Thanh Hóa thấp hơn so với các tỉnh, thành khác.

Ví như, Dự án Khu dân cư Đồng Mả Cố Dưới, thôn Phong Lạc 3, xã Thọ Long, phải mất khoảng 3 năm để tiến hành công tác GPMB, do phát sinh kiến nghị của người dân kéo dài liên quan đến đơn giá bồi thường, hỗ trợ. Sau khi xã Thọ Long mới được thành lập đã tiếp nhận hồ sơ, nhiệm vụ từ các xã cũ từ ngày 1/7/2025, địa phương tiếp tục tập trung tháo gỡ những trường hợp còn vướng mắc, kiến nghị. Trong tổng số 144 hộ thuộc diện GPMB, còn 38 hộ chưa đồng thuận nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Địa phương buộc phải ban hành các quyết định cưỡng chế đối với các trường hợp này; sau khi hoàn tất các thủ tục, phê duyệt phương án tổ chức cưỡng chế, các hộ dân đã đồng thuận nhận tiền và bàn giao mặt bằng cho dự án. Nhờ đó, địa phương không phải tổ chức cưỡng chế trên thực địa.

Tương tự đối với Dự án tuyến đường bộ ven biển đoạn Tiên Trang - Khu kinh tế Nghi Sơn (đoạn đi qua phường Ngọc Sơn), đến nay công tác GPMB đang gặp khó đối với phần diện tích còn lại chưa GPMB liên quan đến số hộ dân có nguồn gốc sử dụng đất được giao, do mua bán trái thẩm quyền từ xã Hải Ninh cũ trước đây (giai đoạn 2006-2007), nay là phường Ngọc Sơn. Do vậy các hộ dân đã có đơn gửi Tòa án đề nghị xem xét, giải quyết. Hiện phường đang chờ phán quyết của Tòa án để có cơ sở thống nhất phương án xử lý, bồi thường, hỗ trợ cho người dân, sớm bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.

Chia sẻ về công tác GPMB tại địa phương, đồng chí Lê Đình Phương - Phó Chủ tịch UBND Phường Ngọc Sơn cho biết: “Xác định GPMB là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội từ phường đến tổ dân phố đã tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt đã đạt được những kết quả tích cực. Đến nay công tác GPMB của phường đạt 98% kế hoạch với 5 dự án, vượt đáng kể diện tích được giao theo kế hoạch 41 của UBND tỉnh.

Tuy nhiên, công tác thu hồi đất, bồi thường, GPMB vẫn còn những khó khăn, vướng mắc. Chúng tôi thấu hiểu chia sẻ những lo lắng, tâm tư, nguyện vọng của người dân. Việc một số hộ gia đình không có GCNQSD đất hoặc không nằm trong phương án giao đất theo quy định không hoàn toàn là lỗi của người dân. Trong quá trình rà soát, xác định nguồn gốc đất chúng tôi nhận thấy có những thiếu sót do lịch sử để lại. Vì vậy, quan điểm của lãnh đạo phường là phải làm sao để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho bà con, vận dụng tối đa các quy định của Trung ương, của Tỉnh để giải quyết dứt điểm từng trường hợp, đúng quy định pháp luật, từ đó tạo sự đồng thuận cao nhất”.

Từ thực tế triển khai cho thấy, tuy nhiên những khó khăn này đang từng bước được tháo gỡ thông qua sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo tỉnh, sự phối hợp giữa các sở ngành và đặc biệt là sự chủ động tích cực của các địa phương trong việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh các thủ tục. Do vậy, các địa phương trong tỉnh mong muốn các sở, ngành tiếp tục quan tâm hướng dẫn, tháo gỡ các vướng mắc trong công tác bồi thường GPMB để sớm giúp dòng dự án được triển khai thông suốt, qua đó tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GRDP của tỉnh.

Tập trung hoàn thành các công việc được giao

Năm 2026 mở đầu cho giai đoạn thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030. Trong bối cảnh tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt, vừa tạo sức lan tỏa cho nền kinh tế, vừa kích hoạt các nguồn lực đầu tư xã hội.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Thanh Hóa xác định nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng cuối năm vẫn rất nặng nề. Vì vậy, tỉnh tiếp tục coi giải phóng mặt bằng là khâu đột phá để bảo đảm tiến độ các công trình, đặc biệt là các dự án trọng điểm.

Vừa qua, UBND tỉnh tổ chức Hội nghị về giải ngân vốn đầu tư công, giải phóng mặt bằng, thu tiền sử dụng đất những tháng đầu năm; triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026. Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái thẳng thắn chỉ rõ: Kết quả chung của toàn tỉnh vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Tiến độ giải ngân còn thấp; công tác giải phóng mặt bằng, nhất là đối với các dự án đầu tư công còn nhiều điểm nghẽn; tiến độ đấu giá quyền sử dụng đất và tạo nguồn thu ở nhiều địa phương còn chậm. Đây là những tồn tại trực tiếp ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư, tạo nguồn lực phát triển và việc hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Nhấn mạnh thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc rất lớn, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu cả hệ thống chính trị phải xác định giải ngân vốn đầu tư công, giải phóng mặt bằng và thu tiền sử dụng đất là những nhiệm vụ chính trị trọng tâm; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm cao nhất, hành động quyết liệt nhất để tạo chuyển biến rõ nét ngay trong những tháng cuối năm.

Đồng chí yêu cầu cấp ủy, chính quyền các cấp, nhất là người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp kiểm tra, trực tiếp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và chịu trách nhiệm trước Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh về kết quả thực hiện tại địa phương, đơn vị mình.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tác phong, lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu các sở, ngành, địa phương. Mỗi cán bộ phải tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm phương châm “6 rõ”; phát huy tinh thần “7 dám”, nói đi đôi với làm, làm đến cùng công việc được giao; không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm, không để tồn đọng kéo dài những khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền giải quyết.

Có thể nhận thấy, trong bối cảnh tỉnh Thanh Hóa đang triển khai nhiều dự án, chỉnh trang đô thị và hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn, những kết quả đạt được từ cơ sở đang khẳng định hiệu quả của cách làm quyết liệt, đồng bộ, tăng đối thoại tạo đồng thuận. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tỉnh tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình trọng điểm, góp phần xây dựng tỉnh Thanh Hóa ngày càng văn minh, hiện đại./.