14 năm ở Nga – nền tảng hình thành tư duy đào tạo piano của PGS. Nguyễn Huy Phương
Hành trình chuyên môn của PGS.TS Nguyễn Huy Phương gắn liền với quãng thời gian 14 năm học tập, nghiên cứu và làm việc tại Nga – một trong những cái nôi đào tạo về piano hàn lâm lớn của thế giới. Thầy Phương sang Nga từ khi mới 15 tuổi, và quãng thời gian ấy kéo dài cho đến khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Học viện Âm nhạc Gnessin (Moscow).
Đó là giai đoạn định hình không chỉ kỹ thuật biểu diễn, mà còn cả tư duy âm nhạc và cách nhìn về đào tạo piano. Trong truyền thống sư phạm của trường phái Nga, việc đào tạo một nghệ sĩ piano luôn được xây dựng trên nền tảng rất chặt chẽ: từ kỹ thuật cơ bản, phân tích tác phẩm, hiểu phong cách của từng nhà soạn nhạc cho đến khả năng biểu đạt cá nhân trên sân khấu.
Quá trình đào tạo ấy đòi hỏi sự kiên trì và tính kỷ luật cao. Một tác phẩm không chỉ được luyện tập về mặt kỹ thuật, mà còn được nghiên cứu sâu về cấu trúc âm nhạc, bối cảnh lịch sử và tư tưởng nghệ thuật của nhà soạn nhạc. Người học phải rèn luyện khả năng tập trung, sức bền tâm lý và thói quen làm việc nghiêm túc trong nhiều năm.
Chính môi trường đào tạo ấy đã ảnh hưởng sâu sắc đến cách nhìn của Nguyễn Huy Phương về việc dạy và học piano. Theo thầy, một nghệ sĩ không thể được hình thành bằng những bước đi vội vàng, mà cần một nền tảng được xây dựng từng giai đoạn, với sự tích lũy bền bỉ cả về kỹ thuật lẫn tư duy âm nhạc.
Sau khi trở về Việt Nam, những kinh nghiệm tích lũy trong hệ thống đào tạo của Nga trở thành nền tảng quan trọng trong phương pháp giảng dạy của thầy. Tuy nhiên, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc, Nguyễn Huy Phương lựa chọn cách điều chỉnh và kết hợp nhiều phương pháp quốc tế, để phù hợp hơn với tâm lý và điều kiện học tập của học sinh Việt Nam.
Chính từ sự kết hợp giữa nền tảng hàn lâm ấy với thực tiễn giảng dạy trong nước, PGS. Nguyễn Huy Phương từng bước hình thành một cách tiếp cận riêng trong đào tạo piano – nơi người thầy không chỉ truyền đạt kỹ thuật, mà còn giúp học sinh xây dựng tư duy âm nhạc và con đường phát triển lâu dài.
Con đường học thuật - Người Thầy kiên trì và khiêm nhường
Tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Huy Phương luôn được cán bộ, giảng viên, nghệ sĩ và sinh viên, học viên quý mến không chỉ bởi tác phong giản dị, hòa nhã, gần gũi mà còn bởi tư duy chiến lược, năng lực tổ chức và phẩm chất gương mẫu. Thầy luôn quan tâm xây dựng môi trường học thuật năng động, thúc đẩy chuyển dổi số, khuyến khích nghiên cứu ứng dụng và nâng cao chất lượng đào tạo gắn với nhu cầu phát triển của xã hội, đất nước. Với phương pháp làm việc khoa học, quyết đoán, nhưng linh hoạt, thầy đã góp phần đưa Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam từng bước phát triển thành cơ sở hàng đầu cả nước, không ngừng mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và hội nhập quốc tế. Tư duy quản trị của thầy không chỉ dựa vào hệ thống quy chế mà còn thấm đẫm tinh thần đổi mới và nhân văn, lấy người học làm trung tâm, lấy đội ngũ giảng viên làm động lực, lấy thực tiễn làm định hướng.
Thầy Phương không chỉ nỗ lực đóng góp cho việc giảng dạy, đào tạo thí sinh tham gia các cuộc thi, anh còn dành tâm sức cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Rất nhiều chương trình giảng dạy do thầy xây dựng mang tính ứng dụng cao, được áp dụng trong các cơ sở giảng dạy, đào tạo âm nhạc của cả nước.
Trong phương pháp giảng dạy của mình, PGS.TS Nguyễn Huy Phương luôn nhấn mạnh rằng: đào tạo piano hàn lâm phải được xây dựng trên nền tảng bài bản, kiên trì và chắc chắn. Người học cần được rèn luyện từng bước, chậm nhưng vững, từ kỹ thuật cơ bản đến tư duy âm nhạc và bản lĩnh biểu diễn. Theo thầy, khi bước ra các sân khấu và cuộc thi quốc tế – nơi yêu cầu học thuật rất cao – mọi nền tảng sẽ bộc lộ rất rõ. Nếu người học không được đào tạo chắc ngay từ đầu, những điểm yếu sẽ lộ ra ngay trên sân khấu. Vì vậy, phương pháp đào tạo phải hướng tới sự bền vững lâu dài, giúp học sinh không chỉ đạt thành tích trước mắt mà còn có đủ bản lĩnh và sức bền để đứng vững trong môi trường âm nhạc quốc tế.
Hơn 20 năm làm công tác giảng dạy và quản lý tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Huy Phương đã đào tạo nhiều lứa học sinh, sinh viên, thạc sĩ, tham gia nhiều công trình khoa học, viết báo, xây dựng chương trình, giáo trình. Trong các thế hệ học sinh, sinh viên do thầy đào tạo, có nhiều em đã tốt nghiệp thủ khoa, là sinh viên xuất sắc và đạt giải thưởng quốc tế, được cử đi học tập tại Nga, Mỹ, Bỉ, Thụy Điển...
Hàng năm, PGS.TS Nguyễn Huy Phương đều tham gia vào những chương trình biểu diễn trong và ngoài nước với vai trò soloist cùng dàn nhạc và nghệ sĩ piano trong các nhóm hòa tấu thính phòng. Có thể kể đến những chương trình biểu diễn cùng các chỉ huy như: Xavier Rist (Pháp), Bernhard Epstein (Đức), David Gomez Ramirez (Tây Ban Nha), Honna Tetsuji (Nhật Bản), NSND. Nguyễn Thiếu Hoa…
Toàn quốc năm 2026
Bên cạnh hoạt động biểu diễn, thầy còn thường xuyên được mời tham gia các hội đồng khoa học và hội đồng chuyên môn quốc tế trong lĩnh vực đào tạo piano, tham dự các chương trình học thuật và trao đổi chuyên môn tại nhiều quốc gia như Nga, Ý, Đức…. Việc tham gia các diễn đàn và hội đồng học thuật này giúp thầy liên tục cập nhật những xu hướng mới trong đào tạo âm nhạc và piano hàn lâm của thế giới, đồng thời mang những kinh nghiệm và tư duy đó trở lại trong các lớp học của mình. Chính vì vậy, trong phương pháp giảng dạy của PGS.TS Nguyễn Huy Phương luôn có sự linh hoạt trong cách tiếp cận, đổi mới trong tư duy đào tạo, giúp học sinh không chỉ vững vàng về kỹ thuật mà còn thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của môi trường âm nhạc quốc tế.
Theo thầy Phương, thành công lớn nhất mà mình có được chính là kết quả học tập, rèn luyện của các em học sinh, sinh viên. Mỗi khi các em gặt hái được những giải thưởng từ các cuộc thi, thầy lại cảm thấy sung sướng và hạnh phúc. Đây không chỉ là niềm vui của riêng thầy mà còn là niềm tự hào của tập thể lãnh đạo, giảng viên, sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và của đất nước.
Người thầy đứng sau những tài năng piano vươn ra thế giới
PGS.TS Nguyễn Huy Phương rất vui và tự hào về các thế hệ học trò của mình. Trong đó thầy Phương đặc biệt ấn tượng với anh em Nguyễn Trung Đức và Nguyễn Đức Kiên. Cả hai bộc lộ năng khiếu từ khá sớm. Nổi bật hơn là em Nguyễn Đức Kiên (sinh năm 2008). Từ năm 6 tuổi, Kiên đã được gia đình đầu tư học piano và được đích thân thầy hướng dẫn. Ngay từ những năm đầu, thầy Phương luôn áp dụng phương pháp đào tạo piano hàn lâm theo hướng xây dựng nền tảng kỹ thuật và tư duy âm nhạc thật chắc chắn, bởi theo thầy, một nền tảng vững từ sớm sẽ quyết định khả năng đi xa của học sinh khi bước ra các sân khấu quốc tế.
Em Nguyễn Đức Kiên đã giành các giải thưởng như: Giải Nhất cuộc thi quốc tế Mozart lần thứ 6 tại Bangkok, Thái Lan (2016); Giải Nhất cuộc thi Chopin quốc tế lần thứ 3 và 5 tại Bangkok, Thái Lan (2016, 2019); Giải Vàng cuộc thi Piano quốc tế Châu Á tại Seoul, Hàn Quốc (2018); Giải Bạc cuộc thi Piano quốc tế ICA (2019)…; Đức Kiên vào chung kết cuộc thi Piano quốc tế Rachmaninoff cho lứa tuổi trẻ tổ chức tại Nga (năm 2023) - đây là cuộc thi rất khó về chuyên môn, có sự cạnh tranh gay gắt từ hơn 120 thí sinh đến từ các cường quốc âm nhạc thế giới như Nhật, Mỹ, Pháp, Trung Quốc, Hàn Quốc; Năm 2025, em lạp kỳ tích đạt giải Nhất Cuộc thi Piano Quốc tế lần thứ sáu tại Fujairah, Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Huy Phương đã cùng 13 học trò xuất sắc nhất của mình tổ chức thành công buổi hòa nhạc Harmony of Generations diễn ra ngày 21/6/2024 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Đây là chương trình đặc biệt quy tụ nhiều thế hệ học sinh, sinh viên, cựu sinh viên xuất sắc đã và đang học trong lớp chuyên ngành và hòa tấu piano của thầy.
Hôm nay, nhiều người rất trân quý bảng thành tích của lớp học trò thầy Phương, có thể thấy một lộ trình đào tạo rất bài bản. Trong cách đào tạo của mình, PGS.TS Nguyễn Huy Phương luôn nhấn mạnh việc học phải chậm nhưng chắc, từng bước xây dựng nền tảng kỹ thuật, kỷ luật luyện tập và tư duy âm nhạc vững vàng ngay từ những năm đầu: Bắt đầu từ "vạch xuất phát" sớm nhất, thầy đồng hành với các em nhỏ từ khi mới 5, 6, 7 tuổi. Như thành tích của Minh Vũ (7 tuổi) vừa giành huy chương vàng tại Cuộc thi piano quốc tế Fujairah (UAE) lần thứ 7, tháng 2-2026 là minh chứng cho việc đặt nền móng kỹ thuật và kỷ luật từ độ tuổi "vàng". Ở độ tuổi mà việc giữ tập trung và làm chủ sân khấu đã là một thách thức lớn, thành tích ấy cho thấy sự khởi đầu sớm của một lộ trình được xây dựng bài bản, nghiêm túc và đúng hướng.
Với đào tạo tài năng trẻ nghệ thuật, PGS.TS Nguyễn Huy Phương đặc biệt chú trọng xây dựng bản lĩnh tâm lý và tư duy âm nhạc dài hạn. Theo thầy, nếu chỉ giỏi kỹ thuật, học trò dễ hụt hơi trước áp lực quốc tế. Sự vững vàng của Nguyễn Hà Uyên, Vũ Hoàng Cương, Phan Ánh Minh tại các sân chơi âm nhạc từ Seoul (Hàn Quốc), Bangkok (Thái Lan) đến Vienna (Áo), Paris (Pháp) đã khẳng định triết lý đào tạo này.
Và thầy Phương luôn tự hào về điều đó! Thầy giản dị cho rằng hạnh phúc lớn nhất của một người thầy là được nhìn thấy học trò chinh phục những đỉnh cao mới.
Trong nhiều năm giảng dạy, PGS.TS Nguyễn Huy Phương thường nhắc đến một quan điểm mà thầy coi như triết lý đào tạo của mình: “Trong đào tạo piano, điều quan trọng không phải là đi nhanh, mà là đi chắc. Nền tảng được xây dựng đúng phương pháp từ đầu sẽ giúp người nghệ sĩ đứng vững trên bất kỳ sân khấu nào của thế giới.”. Những “đỉnh cao” ấy không chỉ được đo bằng huy chương mà còn bằng sự trưởng thành trong tư duy, khả năng tự lập trên con đường nghệ thuật và thái độ nghiêm túc với nghề. Từ triết lý ấy, nhiều thế hệ học trò đã từng bước bước ra thế giới với tâm thế tự tin và chuẩn mực. Thầy cũng chia sẻ thêm rằng: sự gắn kết giữa gia đình - nhà trường - người thầy là "kiềng ba chân" quyết định sự thành công trong sự quan tâm đúng mực từ gia đình và sự kiên trì rèn giũa của người thầy giúp học trò vượt qua những giai đoạn áp lực nhất.
Đồng nghiệp, những người bạn và học viên, hoc trò đang công tác, học tập khi được hỏi về PGS.TS Nguyễn Huy Phương, họ đều chung cảm nhận: Thầy là một là nhà giáo mẫu mực luôn tận tụy, giỏi chuyên môn, tràn đầy nhiệt huyết, hết lòng với học trò. Thầy còn là người lãnh đạo, thủ trưởng đáng kính trọng.
PGS.TS Nguyễn Huy Phương không ngừng phấn đấu theo các tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn, nghiệp vụ của nhà giáo, tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo, giáo trình, bài giảng. Các bài giảng của thầy đều được giảng dạy theo phương pháp đổi mới, sinh động chú trọng khả năng tư duy độc lập và rèn luyện kỹ năng làm việc theo nhóm của người học.
Những năm tháng gắn bó với Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Huy Phương đã nỗ lực đi lên bằng chính đôi chân và năng lực của mình, thầy đã tiếp nối thành quả của các thế hệ thầy cô đi trước và đang cùng với đồng nghiệp, cán bộ, giảng viên, nghệ sĩ tiếp tục góp sức mình vào nâng cao chất lượng đào tạo nghệ sĩ và sự phát triển của Học viện, khẳng định niềm tin yêu với các cấp lãnh đạo và sự mến mộ của các thế hệ học viên, học trò đang theo học.
Trò chuyện với thầy, nụ cười tươi, vui vẻ trong từng câu chuyện, cũng đủ để chúng tôi cảm nhận tình yêu nghề tha thiết trong trái tim PGS.TS Nguyễn Huy Phương - Bí thư Đảng ủy Trường Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam hôm nay. Chúc thầy năm mới sức khỏe, thành công hơn nữa với con đường đã chọn, như “duyên định” trong đời.
