Kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn do lạm phát kéo dài, xung đột địa chính trị, biến động chuỗi cung ứng và suy giảm nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn, hoạt động sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam đang chịu không ít áp lực. Giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu thiết lập mặt bằng mới khiến người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu, sức mua phục hồi chậm, tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại và tăng trưởng kinh tế. Thị trường nội địa ngày càng khẳng định vai trò là “bệ đỡ” quan trọng giúp duy trì sản xuất, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và ổn định nền kinh tế.
Với quy mô gần 100 triệu dân cùng tầng lớp trung lưu không ngừng gia tăng, thị trường trong nước được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển và trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Không chỉ góp phần kích thích tiêu dùng, mở rộng đầu ra cho sản phẩm trong nước, thị trường nội địa còn tạo áp lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng hàng hóa và tăng sức cạnh tranh.
Kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, thị trường nội địa ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Dù áp lực lạm phát và mặt bằng giá mới khiến người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu, sức mua trong nước vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực và trở thành chỗ dựa quan trọng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thực tế cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tại nhiều địa phương tiếp tục tăng khá, phản ánh nhu cầu tiêu dùng trong nước vẫn giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa và duy trì nhịp tăng trưởng của nền kinh tế. Riêng tại TPHCM, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 4/2026 ước đạt hơn 161.000 tỷ đồng, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 4 tháng đầu năm đạt hơn 639.000 tỷ đồng, mức cao nhất trong vòng một năm trở lại đây. Những con số này cho thấy tiêu dùng nội địa vẫn đang đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP, nhất là trong bối cảnh nhiều ngành hàng xuất khẩu gặp khó khăn do thị trường quốc tế suy giảm.
Việc phát huy thị trường nội địa còn giúp nền kinh tế nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm, đơn hàng xuất khẩu biến động và chuỗi cung ứng quốc tế liên tục đối mặt rủi ro, thị trường trong nước trở thành “vùng đệm” quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất và ổn định việc làm. Trong dài hạn, việc khai thác hiệu quả sức mua trong nước còn góp phần củng cố nội lực kinh tế, tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và có khả năng thích ứng tốt hơn trước biến động toàn cầu.
Thực tế cũng cho thấy sức mua trong nước đang chịu nhiều áp lực do giá cả hàng hóa và chi phí sinh hoạt liên tục gia tăng. Giá thực phẩm, điện, gas, nhiên liệu và dịch vụ ăn uống đồng loạt tăng khiến nhiều hộ gia đình phải thay đổi thói quen chi tiêu, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và cắt giảm những khoản mua sắm không cần thiết. Theo số liệu của cơ quan thống kê TPHCM, chỉ số giá tiêu dùng tháng 4/2026 tăng mạnh ở nhiều nhóm hàng, đặc biệt là nhóm nhà ở, điện nước và chất đốt. Các chuyên gia cho rằng sự gia tăng chi phí nguyên liệu, vận chuyển cùng tác động từ biến động giá quốc tế đã kéo mặt bằng giá tiêu dùng tăng đáng kể, khiến người dân ngày càng thận trọng hơn trong quản lý ngân sách gia đình.
Xu hướng tiêu dùng dè dặt đang tác động rõ nét đến nhiều ngành hàng, đặc biệt là nhóm hàng tiêu dùng nhanh và dịch vụ ăn uống. Theo khảo sát của NielsenIQ, tỷ lệ người tiêu dùng có xu hướng cẩn trọng hơn trong chi tiêu đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Người dân ưu tiên sản phẩm thiết yếu, hạn chế chi cho thời trang, chăm sóc cá nhân hoặc ăn uống bên ngoài. Điều này buộc doanh nghiệp phải chủ động thích ứng bằng cách thay đổi chiến lược kinh doanh, tăng cường khai thác thị trường nội địa để bù đắp sự sụt giảm từ xuất khẩu. Các siêu thị, trung tâm thương mại liên tục triển khai chương trình giảm giá sâu cho hàng nghìn mặt hàng thiết yếu, áp dụng nhiều hình thức ưu đãi như mua một tặng một, combo tiết kiệm hoặc giảm giá theo khung ngày cố định. Saigon Co.op, WinMart cùng nhiều hệ thống bán lẻ lớn đều tăng cường phối hợp với nhà cung cấp để đưa ra mức giá cạnh tranh hơn, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao. Những động thái này không chỉ góp phần kích thích sức mua mà còn cho thấy sự chủ động của doanh nghiệp trong việc khai thác tiềm năng của thị trường trong nước.
Các nền tảng số giúp doanh nghiệp giảm chi phí trung gian, mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng và nâng cao khả năng thích ứng với thay đổi của thị trường. Trong bối cảnh xu hướng mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến, thương mại điện tử đang trở thành kênh tiêu thụ quan trọng, tạo cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị phần và gia tăng sức cạnh tranh. Đồng thời, yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về chất lượng, nguồn gốc và độ an toàn của sản phẩm cũng thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng hàng hóa và xây dựng thương hiệu Việt vững mạnh hơn trên chính thị trường nội địa. Nhiều chuyên gia nhận định, khi tiêu dùng nội địa được khơi thông hiệu quả, tác động tích cực sẽ không chỉ dừng ở lĩnh vực bán lẻ mà còn lan tỏa đến sản xuất, logistics, du lịch, nông nghiệp và nhiều ngành kinh tế khác. Chính vì vậy, các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và kích cầu tiêu dùng đang được đẩy mạnh tại nhiều địa phương. Các chương trình khuyến mại quy mô lớn, đưa hàng Việt về nông thôn, miền núi và khu công nghiệp tiếp tục được triển khai nhằm mở rộng khả năng tiếp cận hàng hóa cho người dân, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng mạng lưới phân phối và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong nước.
Song song với các giải pháp kích cầu, việc ổn định thị trường và kiểm soát giá cả cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ sức mua của người dân. Tại TPHCM, chính quyền thành phố đã yêu cầu các sở, ngành theo dõi sát giá xăng dầu, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý hoặc bán không đúng giá niêm yết. Bên cạnh đó, công tác chống hàng giả, hàng kém chất lượng cũng được tăng cường nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và duy trì niềm tin đối với thị trường nội địa. Nhiều chuyên gia cho rằng để kích thích tiêu dùng bền vững, cần có thêm các chính sách hỗ trợ nâng cao thu nhập và giảm áp lực chi phí cho người dân cũng như doanh nghiệp. Theo TS Phạm Viết Thuận, việc nghiên cứu giảm thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa nhu yếu phẩm, kéo dài chính sách giảm thuế với xăng dầu và rà soát cắt giảm một số loại phí, lệ phí sẽ góp phần giảm áp lực lạm phát, tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh. Khi việc làm và thu nhập của người lao động được bảo đảm, người dân sẽ yên tâm hơn trong chi tiêu, từ đó thúc đẩy nhu cầu mua sắm và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Dù tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế, thị trường nội địa vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Sức mua phục hồi chưa đồng đều khi một bộ phận người dân vẫn duy trì tâm lý tiết kiệm và thắt chặt chi tiêu do lo ngại chi phí sinh hoạt tăng cao. Nhiều ngành hàng, đặc biệt là nhóm tiêu dùng nhanh, thời trang và dịch vụ ăn uống, chưa đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng. Trong khi đó, sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt khi hàng nhập khẩu tạo áp lực lớn cả về giá cả lẫn chất lượng sản phẩm, buộc doanh nghiệp Việt phải liên tục đổi mới để giữ thị phần ngay trên sân nhà.
Không chỉ chịu áp lực cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn về vốn, công nghệ và năng lực chuyển đổi số. Hạ tầng logistics, kho bãi và hệ thống phân phối tại một số khu vực còn thiếu đồng bộ, làm gia tăng chi phí lưu thông hàng hóa và ảnh hưởng đến khả năng mở rộng thị trường. Từ thực tiễn đó có thể thấy, phát triển thị trường nội địa không chỉ là giải pháp tình thế trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mà cần được xác định là chiến lược lâu dài của nền kinh tế. Thị trường trong nước không đơn thuần là nơi tiêu thụ hàng hóa mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố nội lực quốc gia. Việc phát huy hiệu quả sức mua trong nước sẽ góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và có khả năng thích ứng tốt hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.
Trong dài hạn, doanh nghiệp cần phát triển hài hòa cả thị trường nội địa và xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro, tận dụng tốt lợi thế của từng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Khi thị trường trong nước được khai thác hiệu quả, sản xuất được thúc đẩy, việc làm được tạo thêm và thu nhập người dân được cải thiện, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để duy trì tăng trưởng ổn định và bền vững. Việc phát huy hiệu quả sức mua trong nước không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, vượt qua khó khăn mà còn góp phần củng cố nội lực và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế. Với các giải pháp kích cầu đồng bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt, thị trường nội địa được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh, ổn định và bền vững trong giai đoạn tới.
Nguyễn Công Anh
