PGS.TS. Đặng Văn Thanh – Phó Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế và ngân sách của Quốc hội khóa XI, Chuyên gia cao cấp Quốc hội khóa XII nước CHXHCN Việt Nam, hai khóa là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam, (VUSTA), Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra của Đảng ủy Liên hiệp hội, hai khóa là Phó chủ tịch ( 1999-2009) và ba khóa là Chủ tịch Hiệp hội Kế toán & Kiểm toán Việt Nam (2009-2024), hiện là Chủ nhiệm Khoa Kế toán, trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ Hà Nội, Chủ tịch CLB các nhà công thương Việt Nam – là một trong những nhà quản lý, nhà khoa học tâm huyết, mẫu mực trong lĩnh vực Tài chính - Kế toán – Kiểm toán của đất nước.
PGS.TS. Đặng Văn Thanh – người trí thức tâm huyết và mẫu mực của ngành kế toán.
PGS.TS. Đặng Văn Thanh sinh ra và lớn lên ở vùng đất hạ lưu sông Hồng thuộc tỉnh Hà Nam (nay là Ninh Bình). Tên làng của PGS là Đức Thông, được ông cha đặt cách đây hai trăm năm với hàm ý: Đức Thông là Đức độ và Thông minh. Đây là miền quê nghèo, hiếu học, dân cư sinh sống bằng nghề chài lưới trên sông và gieo trồng trên bãi. Khi sông Hồng chưa được trị thủy, hàng năm vùng quê ven sông Hồng hứng chịu những trận lũ lụt, có năm nước ngập lút mái tranh. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, Bố tham gia cách mạng, mẹ tần tảo chăm nuôi các con, bữa đói, bữa no, càng thôi thúc trong ông ý chí phấn đấu nỗ lực, chịu khó học hành để thành người, có kiến thức đáp đền công lao phụng dưỡng, chăm lo của cha mẹ, mang chí lớn xây dựng quê hương, đất nước. Trường học đều xa nhà, chân trần, áo mỏng, có khi phải đi bộ cả chục cây số qua cánh đồng và đường đất. Ông vẫn chăm chỉ đến Trường, hoặc ở trọ nhà dân, say mê học tập. Tốt nghiệp cấp 3, ông được gọi đi học nước ngoài, nhưng không đủ sức khỏe (thiếu cân), nên vào học ngành Kế toán Trường Cán bộ Tài chính Kế toán Ngân hàng Trung Ương (nay là Học viện Tài chính). Và cơ duyên đển với hành trình sự nghiệp tài chính bắt đầu từ đây.
Những năm tháng học tập trong mái nhà tranh, dưới hầm hào vùng làng quê, núi rừng nơi sơ tán, ông luôn là một trong những sinh viên ưu tú. Ngay năm thứ hai học đại học, đã được chọn và mời đi báo cáo thành tích và kinh nghiệm học tập tại Hội nghị sinh viên điển hình tiên tiến của Trường. Tốt nghiệp, ông được phân công làm giảng viên và chỉ hai năm sau đã đạt danh hiệu giảng viên dạy giỏi. Vì ham muốn được bồi bổ kiến thức và tăng thêm hiểu biết, từ nơi sơ tán cách xa Hà Nội hơn 60 cây số, Ông vẫn đạp xe về Hà Nội tham dự các Khóa học, các Khóa huấn luyện do Bộ Tài chính, do các Tổ chức nước ngoài tổ chức. Năm 1973 Ông đã hoàn thành khóa huấn luyện và được cấp chứng chỉ Kế toán cao cấp. Năm học 1976 - 1977,Ông được Trường và Bộ Tài chính cử đi tham dự khóa ôn luyện và thi tuyển Nghiên cứu sinh. Đạt kết quả cao và trúng tuyển, Năm học 1977-1978 Ông vào học tại Trường Đại học Ngoại ngữ Hà nội bắt đầu chương trình nghiên cứu sinh và nghiên cứu tại Đại học Kinh tế Các Mác Hungary. Ông đã sớm hoàn thành và bảo vệ thành công Luận án Phó Tiến sĩ kinh tế (nay là Tiến sĩ) tại Viện hàn lâm Khoa học Hungary. Với thành tích và kết quả nghiên cứu và rèn luyện, ông được chi bộ Nghiên cứu sinh và Đảng bộ Đại sứ quán nước CHXHCN Việt Nam tại Hungary chuẩn y kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam và tặng Bằng khen. Về nước Ông được phân công công tác tại Bộ Tài chính làm nhiệm vụ hoạch định chính sách, chế độ kế toán. Ông được giao chủ trì và tham gia vào việc xây dựng Pháp lệnh kế toán và thống kê (văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam về kế toán), ban hành mới Điều lệ tổ chức kế toán nhà nước và Điều lệ Kế toán Trưởng Doanh nghiệp. Cũng trong thời gian đó, với tư cách là Phó Vụ trưởng, ông được cử sang Campuchia làm chuyên gia giúp nước bạn xây dựng chính sách. chế độ tài chính - kế toán và tổ chức hệ thống tài chính - kế toán nhà nước Campuchia sau giải phóng. Cùng với các đồng nghiệp Việt Nam và nước bạn, ông đã thành công trong việc tạo dựng cơ chế quản lý tài chính và thiết lập hệ thống kế toán cho đất nưóc Campuchia vừa hồi sinh, trực tiếp đào tạo cho nước bạn một đội ngũ cán bộ ban đầu làm công tác quản lý kinh tế, tài chính, kế toán.
Theo yêu cầu của công cuộc cải cách và đổi mới nền kinh tế, PGS.TS. Đặng Văn Thanh đã được Bộ trưởng Bộ Tài chính giao nhiều nhiệm vụ. Có thời gian, chỉ trong hơn 10 năm, 4 lần chuyển công tác. Khi hình thành hệ thống ngân hàng hai cấp, đang là lãnh đạo Vụ chế độ kế toán, Ông được tham gia thành lập và vận hành Hệ thống Kho bạc nhà nước, nhận chuyển giao chức năng quản lý quỹ Ngân sách nhà nước từ Ngân hàng về Bộ Tài chính. Trách nhiệm của Ông là xây dựng và vận hành hệ thống kế toán ngân quỹ quốc gia, một trong 3 chức năng quan trọng của Kho bạc nhà nước.Lần đầu tiên từ khi lập nước, Bộ Tài chính đã có đầy đủ, thường xuyên kịp thời thông tin về thu chi quỹ tài chính nhà nước để có những quyết sách trong điều hành và quản lý Ngân sách nhà nước, về ngân quỹ quốc gia.. Khi Hệ thống Kho bạc nhà nước đã dần đi vào ổn định Ông lại được điều trở về với cương vị Vụ trưởng Vụ Chế độ Kế toán tham gia xây dựng ngành kiểm toán, trước hết là kiểm toán độc lập, sau đó là kiểm toán nhà nước, Đồng thời, được giao nhiệm vụ cải cách hệ thống kế toán Việt Nam theo yêu cầu của nền kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập. Khi hệ thống kế toán cải cách đã được vận hành, Ông được giao làm Vụ trưởng Vụ chính sách Tài chính, trực tiếp làm nhiệm vụ hoạch định chính sách tài chính theo yêu cầu của nền kinh tế chuyển đổi, nền kinh tế thị trường hội nhập và tham gia các hiệp định, các điều ước quốc tế. Đến năm 2001, ông được Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm làm Tổng giám đốc Kho bạc nhà nước Việt Nam. Cuối 2002 theo yêu cầu của nhà nước, Ông tham gia hoạt động Quốc hội, trúng cử Đại biểu Quốc hội tại Khu vực bầu cử Thành phố Cần thơ và trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XI (2002-2007) Ông được bầu là Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội.
Năm 1994, từ Kho bạc nhà nước Ông trở lại làm công việc hoạch định chế độ kế toán, kiểm toán dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cố Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt và lãnh đạo Bộ Tài chính, vượt qua mọi áp lực cả trong và ngoài nước, với sự tham gia tích cực của đội ngũ chuyên gia kế toán, của kế toán trưởng trong cả nước, Ông đã trí tuệ, bản lĩnh và linh hoạt thiết lập Hệ thống kế toán cải cách cho Việt Nam trên cơ sở tiếp cận, vận dụng một cách chọn lọc thông lệ, nguyên tắc và kinh nghiệm quốc tế phù hợp với đặc điểm, trình độ của Việt Nam. Sau hơn 30 năm, trải qua nhiểu biến động, nhiều chỉnh sửa, bổ sung, hệ thống kế toán cảỉ cách vãn còn nguyên giá trị khoa học đến ngày nay.
Để đáp ứng yêu cầu của Kinh tế thị trường , hội nhập, tổ chức nghề nghiệp kế toán và kiểm toán Việt Nam đã được thành lập và đi vào hoạt động . (năm 1994). Ông đã tham gia sáng lập và liên tuc 2 nhiệm kỳ là Phó chủ tịch và 3 nhiêm kỳ (1999-2024) là chủ tịch Hiệp hội. Được sự cho phép của Chính phủ và sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, sự hỗ trợ của dự án EURO-TAPVIET Ông đã xúc tiến các thủ tục cần thiết để Hội kế toán Việt Nam (nay là Hiệp hội kế toán và kiểm toán Việt Nam) trỏ thành thành viên chính thức thứ 7 của Hiệp hội kế toán các nước ASEAN (AFA), thành viên chính thức thứ 130 của Liên đoàn kế toán thế giói (IFAC). Với năng lực, trách nhiệm và tình yêu nghề nghiệp Ông đã được công nhận là Ủy viên Ban chấp hành IFAC nhiều khóa và thành viên Hội đồng Hiệp hội Kế toán ASEAN 12 khóa liên tục (từ 1998 đến 2024. Ông được tín nhiệm cử làm phó chủ tịch, rồi chủ tịch Hiệp Hội khóa 13 và 14 (2002-2005). Đã tổ chức thành công Đại hội AFA lần thứ 14 tại Việt Nam và cùng các tổ chức thành viên ra tuyên bố Hà nội về tạo lập thị trường kế toán thống nhất trong khu vực ASEAN. Ông đã có những đóng góp giá trị về phát triển tổ chức nghề nghiệp trong các nước ASEAN, đưa kế toán Việt Nam ra khu vực, nâng cao uy tín vị thế Tổ chức nghề nghiệp kế toán Việt Nam, tăng cường quan hệ đối ngoại nhân dân được đồng nghiệp các nước nể trọng.
PGS.TS. Đặng Văn Thanh nguyên là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Ngân sách Quốc hội khóa XI
Với Kho bạc nhà nước Việt Nam, cơ quan quản lý ngân quỹ quốc gia Ông đã tham gia từ đầu, xây dựng bộ máy, xây dựng cơ chế vận hành và điều hành, trực tiếp biên tập, huấn luyện và tổ chức hệ thống kế toán Kho bạc nhà nước trong cả nước đảm bảo và cung cấp thông tin tin cậy về ngân quỹ nhà nước phục vụ các quyết sách của Quốc hội, của Chính phủ. Đồng thời , góp phần phác thảo định hướng, thiết lập cơ sở và điều kiện quan trong để vận hành cơ quan ngân quỹ quốc gia, tổng kế toán nhà nước và chức năng của ngân hàng Chính phủ, Đã tham gia thiết lập quan hệ hợp tác giữa Kho bạc nhà nước Việt Nam với Ngân khó quốc gia Cộng hòa Pháp, được ban bè đánh giá cao về phẩm chất nghề nghiệp, quan hệ ứng xử và trọng thị.
Năm 2002, PGS.TS. Đặng Văn Thanh được phân công tham gia Quốc Hội và được cử trị Cần Thơ bầu làm Đại biểu Quốc Hội. Tại kỳ hopk thứ nhất Quốc hội Khóa XI Ông được bầu là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách. Năm 2007, đến tuổi nghỉ hưu, nhưng ông được yêu cầu tiếp tục làm việc với chức danh là Chuyên gia Cao cấp của Quốc Hội. Ông đã tham gia đề án xây dựng Trung tâm Bồi dưỡng Đại biểu dân cử và đề án thành lập Viện nghiên cứu lập pháp của Quốc hội (2009). Sau đó ông tiếp tục là thành viên HĐKH của Quốc hội, HĐ biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lập Pháp. Ông được mời tham gia và được bầu giữ cương vị lãnh đạo nhiều tổ chức nghề nghiệp như: Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT VN ( 2010 – 2015, 2015 – 2020); Chủ tịch Liên đoàn Kế toán các nước ASEAN ( 2004 – 2005); Chủ nhiệm CLB Kế toán trưởng toàn quốc( 1995 – 2000, 2005 – 2009); Chủ tịch Hiệp Hội kế toán và Kiểm toán Việt Nam (2009 – 2014, 2014 – 2019, 2019-2024); Chủ tịch CLB các nhà công thương Việt Nam; Phó Chủ tịch Hội kinh tế môi trường; CT Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam. Ông đã từng là Chủ nhiệm khoa Quản trị kinh doanh, khoa Tài chính kế toán Trường ĐH Dân lập Phương Đông từ những năm đầu thành lập ( 1996 - 2002); là giảng viên thỉnh giảng và kiêm giảng viên của nhiều trường ĐH như: Học viện Tài chính, ĐH Kinh tế Quốc dân, Viện ĐH Mở Hà Nội, ĐH Kinh tế, ĐHQG Hà Nội, …Đến nay, học trò của ông lên đến hàng chục nghìn người, đều đã trưởng thành và đang công tác trên hầu khắp các lĩnh vực, các Bộ, ngành, các tỉnh, thành phố trên cả nước. Với sự nghiệp đào tạo, TS. Đặng Văn Thanh đã hướng dẫn rất nhiều học viên Cao học, hàng chục nghiên cứu sinh bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ Kinh tế, hàng trăm học viên cao học đã bảo vệ thành công đề án Thạc sĩ .
Đặc biệt, ông còn là TBT Tạp chí Kế toán và Kiểm toán từ ngày đầu tiên (1996) đến 2022; TBT Tạp chí Quản lý ngân quỹ Quốc gia (1992 -1996 và 2001 – 2003); Phó TBT Tạp chí Kinh tế Môi trường, Thành viên HĐBT Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp của Quốc Hội (2003 -2011), Tạp chí Kiểm toán của Kiểm toán NN, Tạp chí Tài chính…Bên cạnh đó, PGS.TS. Đặng Văn Thanh cũng chính là Chủ tịch đầu tiên của HĐQT Công ty Liên doanh kiểm toán VACO – DELOIT-TOUMATCHOU – Công ty liên doanh đầu tiên trong lĩnh vực dịch vụ kiểm toán của Việt Nam với nước ngoài ( 1994 -1998).
PGS.TS. Đặng Văn Thanh và các thành viên Đoàn Chủ tịch điều hành Đại hội Đại biểu nhiệm kỳ VII (2024 - 2029) Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam và Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập (1994 -2024).
Với sự nghiệp quản lý kinh tế, có thể nói, PGS. TS. Đặng Văn Thanh luôn hoàn thành tốt mọi vai trò, trọng trách dù ở bất cứ cương vị nào và trở thành một trong số ít chuyên gia cao cấp hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực Tài chính, Ngân sách, Kế toán và Kiểm toán. Ông là người chủ trì xây dựng chiến lược tài chính Việt Nam (2001 – 2010), tham gia xây dựng các chính sách tài chính NN, tài chính DN, chính sách huy động vốn, chính sách khuyến khích đầu tư. Ông cũng là người chịu trách nhiệm và chủ trì cải tiến chế độ kế toán Việt Nam (1984 – 1989), cải cách kế toán Việt Nam (1994-1995), tham gia Xây dựng kiểm toán độc lập (1991), kiểm toán NN (1994), kiểm toán nội bộ(1997) ở Việt Nam. Sau đó, với cương vị là người tham gia tổ công tác Xây dựng Kho bạc NN và từ 1/4/1990 được giao nhiệm vụ Phó Cục trưởng, Phó TGĐ, ông đã hoàn thành xuất sắc việc xây dựng và vận hành hệ thống kế toán trong toàn hệ thống Kho Bạc NN, đảm bảo cung cấp thông tin ngân quỹ NN đầy đủ kịp thời phục vụ chỉ đạo và điều hành ngân sách , ngân quỹ nhà nước . Khi hoạt động kho bạc tạm ổn định, ông lại được Bộ trưởng Tài chính điều về Bộ đảm nhiệm cương vị Vụ trưởng Vụ chế độ Kế toán và Kiểm tra kế toán, gánh trọng trách cải cách hệ thống kế toán Việt Nam theo yêu cầu kinh tế thị trường dưới sự chỉ đạo của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và Bộ trưởng Bộ Tài chính. Tại đây, ông đã tận tâm, khéo léo, tập hợp, khích lệ sự nhiệt thành, trí tuệ của đội ngũ cán bộ làm tài chính, kế toán trong cả nước nên công cuộc cải cách kế toán đã mang lại thành công bước đầu, rất căn bản, hệ thống kế toán mới đã được ban hành áp dụng thống nhất trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển hệ thông kế toán Việt Nam đến ngày nay. PGS.TS. Đặng Văn Thanh cũng là một trong những người đóng góp cho sự hình thành hệ thống kiểm toán của Việt Nam, bao gồm kiểm toán độc lập, kiểm toán Nhà nước, và kiểm toán nội bộ. Hệ thống kế toán và kiểm toán mới của Việt Nam đã được Chính phủ tặng Bằng khen, được cấp bản quyền tác giả và được các tổ chức quốc tế ghi nhận, đánh giá cao, trở thành một trong các điều kiện kiên quyết quan trọng để Việt Nam vững vàng hội nhập kinh tế quốc tế.
Trong vai trò Vụ trưởng Vụ chính sách tài chính (1998-2001), ông đã tham gia hoạch định nhiều chính sách tài chính cho đất nước những năm đầu đổi mới, đặc biệt là chiến lược tài chính Việt Nam giai đoạn 2000 – 2010, chính sách tài chính quốc gia, ngân sách Nhà nước, chính sách tài chính doanh nghiệp…Đóng góp tích cực vào công tác xây dựng, thẩm tra các dự án Luật và quyết định những vấn đề lớn của đất nước, chủ nhiệm nhiều đề án, đề tài nghiên cứu khoa học, viết nhiều sách chuyên khảo, chuyên đề cho Quốc hội, giáo khoa, giáo trình của các trường Đại học. Ông luôn chăm lo và quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ cho nghề nghiệp, cho đất nước. Trong thời gian coog tác tại Bộ Tài chính Ông được giao nhiệm vụ giám đốc hoặc tham gia điều hành nhiều dự án hợp tác quốc tế như Chương trình EURO TapViet, dự án CIDA, dự án nâng cao năng lực hoạch đính chính sách tài chính, dự án nâng cao năng lực đại biểu dân cử..Với nhiệt huyết , trách nhiệm và tranh thủ tối đã sự hỗ trợ của các chuyên gia Ông đã sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho đất nước. Ông quan tâm đào tạo và phát triển năng lực người làm công tác tài chính kế toán, nhiều cán bộ của Bộ Tài chính, các Trường Đại học , trong đó trước hết là cán bộ Vụ chế độ kế toán, Vụ chính sách tài chính, Kho bạc nhà nước đã được đào tạo trưởng thành các chuyên gia tài chính kế toán , các nhà kiểm toán , trong đó không ít người đã trở thành Tiến sĩ, Phó giáo sư, Giáo sư, được gia nhiệm vụ đảm trách những vị trí cao trong Bộ máy quản lý của nhà nước, của các Bộ , ngành tại các doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục ...
Với những đóng góp, cống hiến đáng trân trọng xuyên suốt chặng đường dài gần 40 năm đã qua cho ngành tài chính, kế toán cũng như sự nghiệp quản lý, giáo dục đào tạo đầy vinh quang, PGS.TS. Đặng Văn Thanh đã vinh dự được Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các Bộ, ban ngành trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như : Huân chương độc lập hạng Ba; Huân chương Lao động hạng Nhì; hạng Ba; Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước; Chiến sĩ thi đua ngành Tài chính; Bằng khen của Chính phủ, Bộ Tài chính, Kiểm toán nhà nước, Đảng ủy Khối Kinh tế Trung ương; của Liên hiệp các Hội KH & KT Việt Nam. Năm 2015, ông được vinh danh là nhà trí thức tiêu biểu toàn quốc, Được Bộ Giáo dục và đào tạo khen về thành tích hướng dẫn sinh viên đạt giải thưởng nghiên cứu khoa học. Được tặng nhiều Huy chương, kỷ niệm chương Vì sự nghiệp và các giải thưởng báo chí của Báo người đại biểu nhân dân, Hội Nhà báo Việt Nam (giải C- 2007) và giải A, giải B báo chí toàn quốc viết về ngành Tài chính (2013, 2017)…Năm 2007, Tổng thống CH Pháp tặng Huân chương Quốc công là sự thừa nhận tài năng, phẩm chất nghề nghiệp và sự đóng góp của nhà quản lý Đặng Văn Thanh với nền kinh tế tài chính, kế toán, kiểm toán Việt Nam và sự phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị Việt – Pháp.
