Ở nền kinh tế hiện đại, thương hiệu được xem là tài sản vô hình mang giá trị đặc biệt, quyết định sức bật và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Giúp tạo dựng niềm tin nơi người tiêu dùng, thương hiệu còn giúp doanh nghiệp định hình sự khác biệt cho sản phẩm, mở rộng thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt. Khi chất lượng hàng hóa giữa các nhà sản xuất dần tiệm cận nhau, thương hiệu trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp chinh phục khách hàng và duy trì lợi thế dài hạn.
Nâng tầm thương hiệu Việt bằng đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn cầu
Đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, xây dựng thương hiệu càng mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trên sân chơi quốc tế, cạnh tranh không chỉ dừng lại ở giá thành sản phẩm mà còn được quyết định bởi uy tín, chất lượng, khả năng đổi mới và bản sắc riêng của mỗi doanh nghiệp. Một thương hiệu mạnh sẽ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường lớn, nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Thực tế cho thấy nhiều thương hiệu Việt đã từng bước khẳng định chỗ đứng trong nước và vươn ra thế giới. Tuy nhiên, vẫn còn không ít doanh nghiệp chưa dành sự quan tâm tương xứng cho chiến lược thương hiệu, chưa đầu tư bài bản về công nghệ, quản trị hay xây dựng hình ảnh dài hạn. Khoảng trống này cần sớm được lấp đầy nếu doanh nghiệp muốn gia tăng sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Giá trị thương hiệu trước hết là đòn bẩy quan trọng giúp gia tăng giá trị doanh nghiệp trong nền kinh tế cạnh tranh cao. Một thương hiệu mạnh đi đôi với nâng cao mức độ nhận diện trên thị trường mà còn tạo dựng lòng trung thành của khách hàng, từ đó mở rộng hệ sinh thái kinh doanh và duy trì sức hút lâu dài đối với người tiêu dùng. Khi thương hiệu đã chiếm được niềm tin xã hội, doanh nghiệp có điều kiện giữ mức giá tốt hơn, giảm áp lực chi phí tiếp thị trong dài hạn và tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường. Xa hơn, giá trị thương hiệu còn trở thành yếu tố quan trọng trong gọi vốn, thu hút đối tác, mở rộng hợp tác đầu tư và nâng cao triển vọng phát triển bền vững.
Sau hơn hai thập niên triển khai Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam, nhiều doanh nghiệp trong nước đã có bước trưởng thành rõ rệt, từng bước gây dựng uy tín trong nước và quốc tế. Những kết quả tích cực liên tiếp được ghi nhận cho thấy tiềm năng bứt phá của thương hiệu Việt trong giai đoạn hội nhập sâu rộng. Năm 2023, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt gần 500 tỷ USD, tăng 15,6% so với năm 2022 và xếp thứ 33 thế giới theo đánh giá của Brand Finance. Đến giai đoạn 2020-2025, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì mạnh mẽ khi tổng giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt gần 520 tỷ USD, đứng thứ 32 trong số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ, tương ứng mức tăng trưởng 63%. Đây là những con số phản ánh rõ sự đi lên của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và sức lan tỏa ngày càng lớn của hình ảnh quốc gia trên thị trường toàn cầu.
Dẫu vậy, phía sau những gam màu sáng vẫn còn không ít thách thức cần nhìn nhận thẳng thắn. Nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó khăn về nguồn lực tài chính, năng lực quản trị thương hiệu, kinh nghiệm thâm nhập thị trường quốc tế cũng như khả năng bảo hộ sở hữu trí tuệ. Một số thương hiệu chưa xây dựng được định vị rõ ràng, thiếu tính nhất quán trong chiến lược phát triển, chưa tạo được dấu ấn riêng trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các tập đoàn đa quốc gia. Cho thấy thành tựu đạt được chưa đồng nghĩa với nền tảng nội lực đã thật sự vững chắc và đồng đều.
Báo cáo của Brand Finance cho thấy Viettel tiếp tục giữ vị trí thương hiệu giá trị nhất Việt Nam suốt 10 năm liên tiếp với mức định giá gần 7,4 tỷ USD, tiếp theo là Vinamilk với hơn 2,6 tỷ USD và Vietcombank gần 2,4 tỷ USD. Tuy nhiên, tổng giá trị Top 100 thương hiệu Việt Nam năm 2025 lại giảm 14% so với năm 2024, chỉ còn 38,4 tỷ USD. Sự sụt giảm này phản ánh một thực tế rằng sức mạnh thương hiệu của doanh nghiệp Việt chưa có độ đồng đều cần thiết; vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa nhóm doanh nghiệp dẫn đầu với phần còn lại của thị trường.
Theo nhận định của bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại thuộc Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu tập trung vào gia công, làm thuê, trong khi năng lực thiết kế sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng trên thị trường quốc tế còn hạn chế. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng gặp nhiều trở ngại trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về kinh tế xanh, kinh tế số và trách nhiệm xã hội. Nhận thức chưa đầy đủ về bảo hộ sở hữu trí tuệ còn dẫn đến tình trạng mất thương hiệu ngay tại thị trường trong nước, gây thiệt hại không nhỏ cho quá trình phát triển lâu dài. Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng khát vọng xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp Việt là có thật, nhưng năng lực triển khai còn nhiều hạn chế. Chuyên gia thương hiệu Lại Tiến Mạnh từ Mibrand Vietnam cho rằng nhiều doanh nghiệp thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn, thiếu ý tưởng và năng lực sáng tạo – những yếu tố cốt lõi để kiến tạo thương hiệu bền vững. Bởi thương hiệu là tài sản vô hình, không thể đo đếm trực tiếp, nên việc tổ chức, định hướng và vận hành theo một chiến lược nhất quán đòi hỏi trình độ quản trị rất cao, trong khi đây lại là điểm yếu phổ biến của không ít doanh nghiệp hiện nay.
Mặt khác, vẫn còn doanh nghiệp tiếp cận truyền thông thương hiệu dưới góc nhìn ngắn hạn, kỳ vọng chi phí quảng cáo sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành doanh thu tức thì. Cách tính toán này có thể phù hợp ở khía cạnh kinh doanh trước mắt, nhưng chưa phản ánh đầy đủ bản chất của xây dựng thương hiệu. Đầu tư cho thương hiệu thường không mang lại kết quả ngay lập tức mà cần thời gian tích lũy trong nhận thức người tiêu dùng, từng bước hình thành hình ảnh tích cực và niềm tin thị trường, từ đó mới chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững.
Bởi vậy, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở việc tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tăng trưởng và giá trị thương hiệu Việt Nam. Muốn vươn lên ở những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần thoát khỏi vị thế gia công giá trị thấp, tiến tới làm chủ công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chủ động thiết kế sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng. Chỉ khi đó, hàng hóa và dịch vụ Việt Nam mới có thể tự tin định vị ở phân khúc cao hơn trên bản đồ kinh tế thế giới. Bản chất của thương hiệu không nằm ở khẩu hiệu hay những chiến dịch truyền thông ngắn hạn, mà được hình thành từ chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm thực tế mà khách hàng nhận được. Khi người tiêu dùng hài lòng và tin tưởng, thương hiệu sẽ từng bước được bồi đắp bằng uy tín, tạo nên sức cạnh tranh bền vững trên thị trường. Ngược lại, nếu chất lượng không tương xứng, mọi nỗ lực quảng bá dù tốn kém đến đâu cũng khó tạo ra giá trị lâu dài.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chú trọng đầu tư công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao năng suất lao động. Cùng với đó là khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về môi trường, phát triển xanh, sản xuất bền vững và trách nhiệm xã hội. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, đạo đức kinh doanh và tác động môi trường, thương hiệu chỉ có thể được bảo chứng bằng chất lượng thực chất và cách hành xử có trách nhiệm. Những doanh nghiệp được công nhận Thương hiệu quốc gia năm 2024 cho thấy xu hướng phát triển rõ nét dựa trên ba trụ cột quan trọng: chất lượng, đổi mới sáng tạo và năng lực tiên phong.
Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Trần Đình Tài, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen, cho rằng thương hiệu giống như “sức khỏe” của doanh nghiệp, nếu không được đầu tư và chăm sóc thường xuyên sẽ suy giảm, kéo theo sự mai một uy tín trên thị trường. Cốt lõi của xây dựng thương hiệu là tạo dựng niềm tin, bởi khi khách hàng đã tin tưởng, họ không chỉ lựa chọn sản phẩm mà còn gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Chính vì thế, trong suốt 25 năm phát triển, Hoa Sen không theo đuổi cách truyền thông ồn ào nhằm tạo hiệu ứng tức thời, mà tập trung xây dựng các chương trình cộng đồng có chiều sâu, mang giá trị thiết thực, hướng đến cảm xúc và sự kết nối với người tiêu dùng. Việc nhiều năm liên tiếp đạt danh hiệu Thương hiệu quốc gia đã giúp Hoa Sen tạo dựng sự yêu mến và mức độ nhận diện rộng rãi tại thị trường trong nước, đồng thời từng bước mở rộng hiện diện ra quốc tế. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy nỗ lực của doanh nghiệp sẽ khó phát huy tối đa nếu thiếu môi trường hỗ trợ đồng bộ. Vì vậy, nâng tầm thương hiệu Việt không chỉ là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà cần có sự đồng hành mạnh mẽ từ phía Nhà nước.
Hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh là những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn cho thương hiệu. Song song với đó, việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ chuyển đổi số, kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường xuất khẩu sẽ giúp thương hiệu Việt gia tăng hiện diện trên phạm vi toàn cầu. Các chương trình quốc gia về thương hiệu cần tiếp tục được triển khai thực chất hơn, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, hướng tới hiệu quả cụ thể thay vì hình thức.
Theo kiến nghị của ông Trần Đình Tài, Việt Nam cần tổ chức nhiều hơn các sự kiện, hội chợ và triển lãm quy mô quốc tế ngay trong nước để thu hút đối tác toàn cầu đến tìm hiểu, giao thương và hợp tác. Khi có những nền tảng kết nối đủ mạnh, doanh nghiệp sẽ không phải tự đi một mình, mà có thể liên kết với nhau tạo thành lực đẩy cộng hưởng, qua đó nâng cao sức lan tỏa của thương hiệu Việt trên thị trường thế giới. Một hướng đi giàu tiềm năng khác là sử dụng văn hóa như một đòn bẩy phát triển thương hiệu quốc gia. Theo chuyên gia Lại Tiến Mạnh, Việt Nam sở hữu nền tảng văn hóa phong phú, giàu bản sắc, đây là lợi thế đặc biệt mà không phải quốc gia nào cũng có. Những hình ảnh giàu tính biểu tượng như tà áo dài, nón lá, trang phục thổ cẩm hay kho tàng ẩm thực truyền thống đều có khả năng đi thẳng vào cảm xúc và nhận thức của người tiêu dùng, từ đó tạo nên dấu ấn sâu đậm cho thương hiệu Việt. Thực tiễn quốc tế cho thấy Hàn Quốc đã thành công khi biến văn hóa thành sức mạnh mềm thông qua K-pop, điện ảnh, ẩm thực và các sản phẩm tiêu dùng, qua đó lan tỏa hình ảnh quốc gia và thúc đẩy xuất khẩu mạnh mẽ.
Để doanh nghiệp Việt khai thác hiệu quả nguồn lực đặc biệt này, vai trò dẫn dắt của Nhà nước là hết sức quan trọng. Cần xây dựng kho dữ liệu văn hóa chính thống, tập hợp đầy đủ các giá trị đặc trưng của Việt Nam để doanh nghiệp có cơ sở nghiên cứu, sáng tạo và phát triển thương hiệu một cách bài bản. Đồng thời, cũng cần thiết lập cơ chế minh bạch nhằm bảo đảm việc khai thác các giá trị văn hóa luôn tôn trọng nguồn gốc, giữ gìn bản sắc và có sự chia sẻ lợi ích hài hòa với cộng đồng sở hữu. Khi văn hóa được chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế một cách đúng hướng, thương hiệu Việt sẽ có thêm nền tảng khác biệt để vươn xa.
Nâng cao giá trị thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn phát triển mới, khi cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và giá trị gia tăng trở thành thước đo quan trọng của năng lực kinh tế. Xây dựng thương hiệu không chỉ là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà còn gắn chặt với hành trình nâng tầm hình ảnh quốc gia trong tiến trình hội nhập sâu rộng. Một nền kinh tế mạnh không thể thiếu những doanh nghiệp sở hữu thương hiệu có sức lan tỏa và được thị trường quốc tế ghi nhận.
Mỗi thương hiệu vững mạnh không chỉ tạo ra lợi nhuận, mở rộng thị phần hay gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp, mà còn góp phần khẳng định uy tín của hàng hóa Việt Nam trên thị trường thế giới. Khi người tiêu dùng quốc tế tin tưởng vào sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam, đó cũng là lúc vị thế kinh tế đất nước được củng cố bằng những giá trị cụ thể, bền vững và giàu sức thuyết phục. Thương hiệu doanh nghiệp vì thế chính là một phần cấu thành thương hiệu quốc gia.
Khi cộng đồng doanh nghiệp cùng đầu tư nghiêm túc cho chất lượng, đổi mới sáng tạo và chiến lược thương hiệu dài hạn, Việt Nam sẽ có thêm nền tảng vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng không gian phát triển và hội nhập hiệu quả hơn với kinh tế toàn cầu. Trong kỷ nguyên mới, xây dựng thương hiệu doanh nghiệp cũng chính là xây dựng sức mạnh mềm, sức mạnh kinh tế và tương lai phát triển bền vững của quốc gia./.
Ths. Lê Văn Khánh
