Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành môi trường giao tiếp, trao đổi thông tin và hình thành dư luận xã hội, việc lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, quyền con người để xuyên tạc, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới. Tại Lào Cai, cùng với chủ động nhận diện, đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch, tỉnh đang kiên trì thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của đồng bào dân tộc thiểu số. Đây chính là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc.
Quang cảnh hội nghị tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao cảnh giác trước âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhận diện những phương thức lợi dụng vấn đề dân tộc trên không gian mạng
Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Với đường biên giới dài hơn 180 km, địa hình phức tạp, nhiều xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, đời sống kinh tế - xã hội giữa các địa bàn còn có sự chênh lệch, địa phương đứng trước yêu cầu vừa phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống, vừa giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có 34 thành phần dân tộc cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 57,6% dân số, với 95/99 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Sự đa dạng về thành phần dân tộc, văn hóa, tín ngưỡng tạo nên bản sắc riêng của địa phương, đồng thời đòi hỏi công tác dân vận, tuyên truyền và bảo đảm quyền con người phải được triển khai phù hợp với đặc điểm từng cộng đồng.
Trong môi trường số, thông tin có thể lan truyền nhanh chóng, vượt qua ranh giới địa lý và tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ, hành vi của người sử dụng. Những vấn đề liên quan đến chính sách dân tộc, tôn giáo, đất đai, sinh kế, an sinh xã hội, sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện quyền của người dân có thể bị khai thác, cắt ghép hoặc diễn giải sai lệch nhằm tạo ra tâm lý hoài nghi, kích động mâu thuẫn và làm suy giảm niềm tin xã hội.
Đáng chú ý, công nghệ trí tuệ nhân tạo đang khiến việc tạo dựng hình ảnh, video, âm thanh giả mạo trở nên dễ dàng hơn. Những nội dung có hình thức thể hiện hấp dẫn, tiêu đề gây tò mò nhưng thiếu căn cứ kiểm chứng có thể khiến người tiếp nhận nhầm lẫn giữa thông tin thật và thông tin giả. Đối với một bộ phận người dân ở vùng sâu, vùng xa, nơi kỹ năng số và khả năng tiếp cận nguồn thông tin chính thống còn hạn chế, nguy cơ bị dẫn dắt bởi những nội dung sai lệch càng cần được quan tâm.
Thực tế tại thôn Ao Sen, xã Văn Chấn cho thấy, dù internet và mạng xã hội đã mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, người dân vẫn có thể gặp khó khăn khi nhận diện tin giả, đường link lạ, tài khoản giả mạo và những nội dung xuyên tạc về cải cách, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp. Điều đó cho thấy, bên cạnh mở rộng hạ tầng kết nối, nâng cao kỹ năng số và năng lực tiếp nhận thông tin có trách nhiệm cho người dân là yêu cầu không thể thiếu.
Vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý những thông tin sai sự thật sau khi xuất hiện, mà quan trọng hơn là chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, kịp thời; giải thích chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu; tạo điều kiện để người dân tiếp cận, trao đổi và phản ánh những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình.
Các báo cáo viên truyền đạt Chuyên đề tại Hội nghị.
Chủ động đấu tranh, lấy thông tin tích cực làm nền tảng
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Lào Cai đã chú trọng nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo 35 các cấp, kết hợp công tác tuyên truyền, định hướng thông tin với ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Ngày 14/10/2026, Ban Chỉ đạo 35 Tỉnh ủy tổ chức Hội thảo khoa học cấp tỉnh với chủ đề “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số - thực tiễn và yêu cầu đặt ra đối với tỉnh Lào Cai thời gian tới”. Hội thảo tập trung trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn trong đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên không gian mạng, trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo và thế hệ trẻ.
Một trong những định hướng đáng chú ý được đặt ra là đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để xây dựng các sản phẩm truyền thông hấp dẫn, có sức lan tỏa; củng cố lực lượng nòng cốt, chủ động cung cấp, định hướng và dẫn dắt thông tin từ sớm, từ xa.
Đây là sự chuyển hướng cần thiết từ cách tiếp cận chủ yếu phản ứng trước thông tin sai lệch sang chủ động tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh. Bởi sức thuyết phục của thông tin chính thống không chỉ nằm ở tính chính xác mà còn ở khả năng tiếp cận, tính kịp thời và sự gần gũi với đời sống người dân.
Đặc biệt, ngày 4/11/2026, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động Nhân dân đấu tranh làm thất bại âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn với nhiệm vụ xây dựng, củng cố quốc phòng, an ninh. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và kết nối trực tuyến đến 99 xã, phường.
Các chuyên đề tập trung vào quốc phòng, an ninh ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong tuyên truyền, vận động Nhân dân; nhận diện việc lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động tư tưởng ly khai, tự trị và chống phá; xây dựng, quản lý lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên trong tình hình mới.
Tiếp đó, ngày 5/11/2026, tại xã Mường Khương, Ban Chỉ đạo Đề án 57 tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao cảnh giác trước những thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo và đời sống xã hội để xuyên tạc chính sách, kích động mâu thuẫn, chia rẽ cộng đồng.
Điểm đáng chú ý trong các hoạt động này là sự kết hợp giữa tuyên truyền quốc phòng, an ninh với phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang và cộng đồng dân cư. Người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn là chủ thể tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ sự đoàn kết trong chính cộng đồng mình.
Nâng cao kỹ năng số giúp đồng bào vùng cao chủ động tiếp cận thông tin chính thống và các tiện ích phục vụ đời sống.
Bảo đảm quyền của đồng bào - nền tảng củng cố niềm tin và đoàn kết
Đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu tách rời nhiệm vụ chăm lo đời sống và bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân. Thực tiễn cho thấy, niềm tin xã hội được hình thành trước hết từ những chính sách thiết thực, từ khả năng tiếp cận bình đẳng các cơ hội phát triển và sự quan tâm của chính quyền đối với những vấn đề người dân đang gặp phải.
Tại Lào Cai, giai đoạn 2021-2025, các chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tỷ lệ hộ nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân khoảng 6,36% mỗi năm; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số năm 2025 đạt trên 33 triệu đồng/người/năm, tăng khoảng hai lần so với đầu giai đoạn.
Đến cuối năm 2025, 100% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm; trên 95% số thôn, bản có đường được cứng hóa. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 93,5%; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt khoảng 96%. Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành 100% kế hoạch xóa nhà tạm, nhà dột nát, sớm hơn thời hạn Trung ương giao 6 tháng.
Trong giáo dục, hệ thống trường nội trú, bán trú tiếp tục được quan tâm đầu tư, góp phần tạo điều kiện để trẻ em vùng cao được học tập, phát triển năng lực và tiếp cận tri thức. Trong y tế, việc mở rộng bao phủ bảo hiểm và củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe cơ sở giúp đồng bào có thêm cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và phát triển sinh kế được triển khai theo hướng khai thác lợi thế địa phương. Các mô hình phát triển nông nghiệp hàng hóa, cây dược liệu, chè, quế, chăn nuôi và du lịch cộng đồng đang mở ra cơ hội nâng cao thu nhập, giảm phụ thuộc vào sản xuất nhỏ lẻ.
Những kết quả ấy có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội. Đó là quá trình hiện thực hóa các quyền kinh tế, quyền được học tập, chăm sóc sức khỏe, có nơi ở an toàn, tiếp cận nước sạch, thông tin và cơ hội việc làm của đồng bào dân tộc thiểu số. Khi quyền và lợi ích chính đáng được quan tâm, bảo đảm bằng những kết quả có thể cảm nhận trong đời sống, sự đồng thuận và gắn bó giữa người dân với cộng đồng, chính quyền và địa phương cũng có cơ sở để được củng cố.
Bảo đảm quyền học tập, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Phát huy vai trò của cộng đồng, xây dựng thế trận lòng dân nơi biên giới
Một đặc điểm nổi bật trong cách làm của Lào Cai là chú trọng phát huy vai trò của những người gần dân, hiểu dân và có uy tín trong cộng đồng. Tại nhiều thôn, bản, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc tôn giáo và cán bộ cơ sở là những cầu nối quan trọng đưa chủ trương, chính sách đến với người dân, đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào tới cấp ủy, chính quyền.
Ngày 2/9/2026, Báo Lào Cai thông tin về việc xây dựng thế trận biên phòng toàn dân trên địa bàn tỉnh. Với đường biên giới dài hơn 180 km, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền tại 9 xã, phường biên giới; cử 109 đảng viên tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, tổ biên giới và phân công 357 cán bộ, đảng viên phụ trách, giúp đỡ các hộ gia đình.
Cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, cán bộ, chiến sĩ biên phòng tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật và tham gia bảo vệ đường biên, mốc giới. Sự gắn bó giữa lực lượng vũ trang với người dân tạo nên mối liên kết thường xuyên, giúp nắm bắt tình hình từ cơ sở và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay tại cộng đồng.
Công tác dân vận của lực lượng Công an tỉnh cũng được triển khai theo phương châm lấy Nhân dân làm trung tâm, lấy sự đồng thuận của Nhân dân làm mục tiêu. Thông qua việc gần dân, sát địa bàn, phối hợp với các tổ chức đoàn thể và người có uy tín, lực lượng chức năng góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, phòng ngừa vi phạm và xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc.
Ở góc độ phát triển, việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và nâng cao kỹ năng số cũng cần được coi là một phần của nhiệm vụ xây dựng thế trận lòng dân. Người dân có khả năng kiểm chứng thông tin, hiểu chính sách, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và phản ánh kiến nghị chính đáng sẽ chủ động hơn trong tham gia đời sống xã hội, đồng thời giảm nguy cơ bị lợi dụng, lôi kéo bởi những thông tin sai lệch.
Kết hợp bảo vệ an ninh với phát triển, không để ai bị bỏ lại phía sau
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Lào Cai vẫn đối diện những thách thức không nhỏ. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn hơn 30.000 hộ nghèo là hộ dân tộc thiểu số; tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất, việc làm ổn định và sự chênh lệch về khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội giữa các địa bàn vẫn cần tiếp tục được giải quyết. Một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ năng số, khả năng tiếp nhận và kiểm chứng thông tin.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, tỉnh định hướng tiếp tục phát triển toàn diện, bao trùm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; giảm nghèo đa chiều bền vững, nâng cao thu nhập, bảo đảm an sinh xã hội, bình đẳng giới và thu hẹp khoảng cách phát triển. Tổng nguồn lực dự kiến dành cho Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn này là hơn 20.862 tỷ đồng.
Cùng với nguồn lực đầu tư, yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng thực thi chính sách, bảo đảm công khai, minh bạch và sự tham gia thực chất của người dân; tăng cường đối thoại, tiếp nhận và giải quyết kịp thời kiến nghị từ cơ sở. Công tác tuyên truyền cần tiếp tục đổi mới theo hướng đa dạng ngôn ngữ, phương thức truyền tải, phù hợp với đặc điểm văn hóa và trình độ tiếp cận thông tin của từng nhóm dân cư.
Đối với đấu tranh trên không gian mạng, cần kết hợp chặt chẽ giữa cung cấp thông tin chính xác, phản bác có căn cứ và xử lý theo quy định pháp luật đối với hành vi vi phạm; đồng thời tôn trọng quyền tiếp cận thông tin, quyền tự do tín ngưỡng, quyền phản ánh, kiến nghị và những quyền hợp pháp khác của người dân. Phân biệt rõ thông tin sai sự thật, hành vi vi phạm với những ý kiến phản ánh, góp ý chính đáng cũng là yêu cầu quan trọng để củng cố đồng thuận xã hội.
Từ thực tiễn Lào Cai có thể thấy, giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu vực biên giới không chỉ là nhiệm vụ của các lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Đấu tranh với thông tin sai trái phải đi đôi với bảo đảm quyền con người; bảo vệ an ninh phải gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; củng cố thế trận lòng dân phải bắt đầu từ việc lắng nghe, tôn trọng và chăm lo lợi ích thiết thực của Nhân dân.
Khi mỗi người dân được sống trong môi trường an toàn, được học tập, lao động, tiếp cận thông tin, giữ gìn bản sắc văn hóa và có cơ hội vươn lên, khối đại đoàn kết sẽ có nền tảng bền vững từ chính đời sống cộng đồng. Đó cũng là cách Lào Cai kết hợp hài hòa giữa nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới với mục tiêu phát triển bao trùm, xây dựng vùng biên bình yên, ổn định và ngày càng phát triển.
Phạm Thủy - Ảnh: Báo Lào Cai
