Hạ tầng giao thông luôn giữ vai trò “mạch máu” của nền kinh tế, quyết định khả năng liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển. Đối với tỉnh Vĩnh Long sau sáp nhập hành chính, yêu cầu xây dựng hệ thống giao thông đồng bộ càng trở nên cấp thiết nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sông – biển và kinh tế ven biển.
Những dự án hạ tầng chiến lược đang từng bước hình thành đã tạo cú hích quan trọng cho phát triển kinh tế biển, logistics, công nghiệp và đô thị ven biển. Giao thông không chỉ mở đường cho tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần định hình vị thế mới của Vĩnh Long trong liên kết vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Từ những vuông tôm công nghệ cao tại xã Bảo Thạnh, xã Tân Thủy đến các cánh đồng muối và mô hình du lịch sinh thái, tất cả đang từng ngày khởi sắc nhờ những “mạch máu” giao thông được khơi thông và kết nối đồng bộ.
Tỉnh Vĩnh Long đang sở hữu không gian phát triển rộng mở với lợi thế đặc biệt khi kết hợp hài hòa giữa hệ thống sông ngòi chằng chịt và dải ven biển giàu tiềm năng sau sáp nhập hành chính. Trên nền tảng đó, các tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1A, Quốc lộ 53, Quốc lộ 54, Quốc lộ 57, Quốc lộ 57B và đặc biệt là Quốc lộ 60 đang hình thành mạng lưới kết nối liên hoàn giữa các trung tâm kinh tế, góp phần mở rộng hành lang phát triển về phía Đông. Với mạng lưới đường bộ dài gần 9.000 km cùng hơn 2.800 km đường thủy nội địa, Vĩnh Long đang từng bước khai thác hiệu quả lợi thế giao thương cả đường bộ lẫn đường thủy. Các tuyến cao tốc, trong đó có tuyến Mỹ Thuận – Cần Thơ cùng nhiều trục kết nối mới, không chỉ rút ngắn khoảng cách với TP Hồ Chí Minh mà còn tăng cường khả năng liên kết với toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Hạ tầng ngày càng hoàn thiện đã góp phần giảm chi phí logistics, đẩy nhanh lưu thông hàng hóa và mở ra cơ hội giao thương giữa nội địa với các khu vực ven biển, cảng biển chiến lược.
Tuyến đường ven biển kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long được xem là hành lang phát triển chiến lược, không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn mở rộng không gian cho đô thị ven biển, năng lượng tái tạo và công nghiệp biển phát triển. Cùng với đó, dự án cao tốc CT.33 kết nối TP Hồ Chí Minh – Tiền Giang – Bến Tre – Trà Vinh – Sóc Trăng được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn hạ tầng liên vùng, tạo động lực mạnh mẽ cho kinh tế biển, logistics và thu hút đầu tư. Song song với phát triển đường bộ, tỉnh cũng định hướng hình thành hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, kho lạnh và trung tâm logistics ven biển nhằm xây dựng chuỗi kết nối liên hoàn giữa đường bộ, đường thủy và cảng biển.
Nhiều năm trước, dù sở hữu tiềm năng lớn để phát triển kinh tế biển nhưng nơi đây vẫn được xem là “vùng sâu, vùng xa” do hạ tầng giao thông yếu kém. Đường sá nhỏ hẹp, xuống cấp khiến việc vận chuyển hàng hóa gặp vô vàn khó khăn, làm tăng chi phí sản xuất và hạn chế khả năng cạnh tranh của nông sản địa phương. Dù vậy, việc đầu tư mở rộng các tuyến đường trục ven biển, kết nối trực tiếp từ quốc lộ, tỉnh lộ vào tận khu nuôi trồng, sản xuất đã tạo ra bước chuyển tích cực cho toàn vùng. Hhệ thống điện trung thế 3 pha và kênh mương cấp thoát nước cũng được quy hoạch đồng bộ, từng bước tháo gỡ những “điểm nghẽn” hạ tầng tồn tại nhiều năm.
Trước đây diêm dân phải thuê nhân công vận chuyển muối từ ruộng ra bến sông để thương lái thu mua bằng ghe xuồng, khiến chi phí tăng cao, đặc biệt với những ruộng ở xa. Việc mua vật tư, thức ăn cho tôm chủ yếu phụ thuộc vào xe máy hoặc ghe nhỏ nên rất tốn kém. Khi thu hoạch, thương lái thường ép giá với lý do đường khó đi, chi phí vận chuyển cao, khiến người nuôi mất khoảng 10 - 15% lợi nhuận. Từ khi các tuyến giao thông ven biển được khơi thông, việc đi lại và vận chuyển hàng hóa trở nên dễ dàng hơn, giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả sản xuất. Giao thông xuyên suốt không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển từ vùng ven biển vào trung tâm xã và các tuyến đường chính của tỉnh mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho kinh tế địa phương. Xe tải trọng lớn giờ đây có thể đến tận bờ ao tôm, ruộng muối, giúp hàng hóa lưu thông nhanh chóng, giảm mạnh chi phí vận chuyển và nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm nông nghiệp bản địa.
Hiệu quả rõ nét nhất từ đầu tư hạ tầng giao thông chính là sự phát triển mạnh mẽ của mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại Bảo Thạnh và Tân Thủy. Đây là mô hình đòi hỏi yêu cầu rất cao về hạ tầng kỹ thuật, từ đường giao thông phục vụ vận chuyển vật tư, thức ăn đến hệ thống điện 3 pha vận hành liên tục và khả năng đưa tôm tươi đi tiêu thụ trong thời gian ngắn. Nhờ hạ tầng ngày càng hoàn thiện, nhiều hộ dân đã mạnh dạn từ bỏ hình thức nuôi quảng canh truyền thống để đầu tư hàng tỷ đồng phát triển nuôi tôm siêu thâm canh 2 - 3 giai đoạn, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với trước đây.
Khi hệ thống kết nối liên vùng ngày càng hoàn thiện, dư địa phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư của địa phương cũng được mở rộng đáng kể. Các khu công nghiệp, cụm công nghiệp ven biển có thêm điều kiện để phát triển nhờ khả năng kết nối thuận lợi với hệ thống quốc lộ, cảng biển và các tuyến giao thông huyết mạch. Đây cũng là yếu tố gia tăng sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics, chế biến nông – thủy sản và năng lượng tái tạo, từng bước hình thành chuỗi sản xuất, cung ứng và tiêu thụ đồng bộ.
Tại xã Bảo Thạnh, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ phương thức làm muối đất truyền thống sang mô hình sản xuất muối trải bạt ứng dụng khoa học kỹ thuật. Nhờ điều kiện vận chuyển thuận lợi hơn, hạt muối làm ra có chất lượng cao, sạch hơn và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu cũng như phục vụ ngành chế biến công nghiệp, từ đó nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích sản xuất. Gần đây, khu vực biển Cồn Nhàn tại xã Bảo Thạnh đã thu hút hàng nghìn lượt du khách đến tham quan, trải nghiệm vào các dịp lễ, tết và cuối tuần. Địa phương đang kiến nghị tiếp tục đầu tư hệ thống kè chống sạt lở ven biển, mở rộng các tuyến đường kết nối ra biển nhằm tạo điều kiện thu hút du khách, phát triển dịch vụ, thương mại và du lịch sinh thái. Khi giao thông được đầu tư đồng bộ, không gian đô thị ven biển cũng từng bước mở rộng, kéo theo sự phát triển của các hoạt động thương mại, dịch vụ và tạo thêm nhiều việc làm cho người dân địa phương.
Theo UBND tỉnh Vĩnh Long, Dự án hạ tầng vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao tại khu vực Bảo Thạnh, Tân Thủy đang phát huy hiệu quả rõ nét khi bảo đảm điều kiện giao thông và điện phục vụ ổn định cho vùng nuôi trồng thủy sản khoảng 2.000 ha, trong đó có 500 ha nuôi tôm công nghệ cao. Dự án được đầu tư xây dựng 6 tuyến đường giao thông với tổng chiều dài hơn 18 km cùng hệ thống cầu, cống thủy lợi đồng bộ, đáp ứng yêu cầu vận chuyển và sản xuất quy mô lớn. Song song đó, tuyến trung thế 3 pha dài hơn 24 km cùng 26 trạm biến áp cũng được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách trung ương với tổng mức đầu tư 164 tỷ đồng, tạo nền tảng hạ tầng thiết yếu cho vùng nuôi tôm công nghệ cao phát triển bền vững.
Từ thực tế triển khai cho thấy, hạ tầng giao thông không còn đơn thuần là công trình phục vụ đi lại mà đang trở thành động lực chiến lược thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng ven biển. Để phát huy tối đa tiềm năng và tạo sức bật lâu dài, tỉnh cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các công trình hạ tầng chiến lược như cao tốc, cầu lớn và tuyến đường ven biển; đồng thời đẩy mạnh huy động đầu tư theo hình thức đối tác công tư nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng lớn. Yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm quy hoạch đồng bộ giữa giao thông với phát triển đô thị, công nghiệp và bảo vệ môi trường biển. Việc đầu tư cần tránh tình trạng manh mún, chồng chéo để hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả, hiện đại và bền vững. Cùng với lợi thế sông – biển đặc thù, địa phương cần khai thác hiệu quả vai trò trung chuyển của hệ thống đường thủy nội địa, tăng cường liên kết giữa hạ tầng giao thông với các khu công nghiệp, trung tâm kinh tế và vùng sản xuất ven biển.
Hạ tầng giao thông đang trở thành động lực chiến lược giúp tỉnh Vĩnh Long mở rộng không gian phát triển và khai mở mạnh mẽ tiềm năng kinh tế ven biển. Khi các công trình trọng điểm từng bước được đầu tư đồng bộ và kết nối hiệu quả, địa phương không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn hạ tầng tồn tại nhiều năm mà còn từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn phát triển mới./.
Trần Nam Anh
