16/11/2026 lúc 23:47 (GMT+7)
Breaking News

Bị nợ bảo hiểm xã hội hoặc chấm dứt hợp đồng trái luật: người lao động nên làm gì?

Người lao động bị doanh nghiệp chậm đóng, nợ bảo hiểm xã hội hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Trả lời:

Quan hệ lao động tốt đẹp được xây dựng trên sự tin cậy và thiện chí của cả hai bên. Tuy vậy, trong thực tế vẫn có lúc doanh nghiệp chậm đóng, nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) chưa đúng quy định. Khi đó, người lao động có thể bảo vệ quyền lợi của mình theo từng bước dưới đây.

1. Chuẩn bị chứng cứ và trao đổi trực tiếp với doanh nghiệp

Trước hết, người lao động nên lưu lại hợp đồng lao động, bảng lương, thông báo nghỉ việc (nếu có) và các trao đổi liên quan. Bạn cũng nên kiểm tra quá trình tham gia bảo hiểm trên ứng dụng VssID để nắm rõ số liệu thực tế.

Sau đó, bạn có thể chủ động đề nghị trao đổi với bộ phận nhân sự hoặc ban lãnh đạo trên tinh thần hợp tác. Theo khoản 1 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng quy định trường hợp chậm đóng thì doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền tính theo mức 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng. Việc nhắc nhẹ nhàng về quy định này giúp doanh nghiệp sớm có phương án khắc phục và tránh phát sinh thêm chi phí.

Ngoài ra, theo khoản 8 Điều 13 Luật BHXH 2024, nếu việc đóng không đầy đủ gây thiệt hại cho người lao động thì doanh nghiệp có trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.

2. Đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ

Nếu hai bên chưa tìm được tiếng nói chung, người lao động có thể gửi đơn đề nghị hỗ trợ hoặc khiếu nại đến cơ quan quản lý lao động địa phương theo Nghị định 24/2018/NĐ-CP. Riêng khoản nợ BHXH, bạn có thể phản ánh tới cơ quan BHXH nơi doanh nghiệp tham gia để đơn vị này đôn đốc và hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ. Quyền khiếu nại về BHXH được quy định tại Điều 128 Luật BHXH 2024, và Nghị định 274/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 30/11/2025) hướng dẫn chi tiết về chậm đóng, trốn đóng cũng như khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực này.

3. Hòa giải hoặc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi

Với trường hợp bị đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật, theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đề nghị:

  • được nhận trở lại làm việc;
  • được trả tiền lương, đóng đầy đủ bảo hiểm cho những ngày không được làm việc;
  • được bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.

Nếu hai bên thỏa thuận không tiếp tục làm việc, ngoài các khoản trên, người lao động còn được nhận trợ cấp thôi việc theo Điều 46 Bộ luật Lao động 2019.

Theo điểm a khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp về việc bị chấm dứt HĐLĐ không bắt buộc phải qua hòa giải cơ sở. Dù vậy, bạn vẫn có thể chọn hòa giải để giữ hòa khí. Khi cần thiết, bạn có quyền nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền trong thời hiệu 01 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Trên thực tế, mỗi vụ việc cần được xem xét căn cứ vào hồ sơ, thời gian làm việc, quá trình đóng bảo hiểm và lý do chấm dứt hợp đồng cụ thể. Người lao động nên được tư vấn pháp lý trước khi lựa chọn phương án giải quyết để tránh bỏ lỡ thời hiệu và quyền lợi của mình.

Ban Tư vấn Chính sách - Pháp luật