Cần tiếp tục cải cách thể chế để thúc đẩy kinh tế phục hồi và phát triển sau Covid-19

Thứ 2, 03/08/2020 07:08 (GMT+7)

VNHN - Việt Nam được xem là một điểm sáng trong cuộc chiến phòng chống dịch bệnh Covid-19 và cũng đang là một điểm sáng đối với tình hình kinh tế chung của thế giới. Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 để lại hậu quả rất nặng nề về kinh tế. Nếu không có những giải pháp quyết liệt và thiết thực thì rất khó có thể phục hồi kinh tế trong thời gian còn lại của năm 2020.  

Thực tế cho thấy, để đạt được những mục tiêu về phục hồi và phát triển kinh tế sau Covid-19, một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra là phải tiếp tục cải cách và hoàn thiện thể chế kinh tế ở nước ta. Chính phủ cũng đã nhiều lần đề cập đến vấn đề này. Từ Hội nghị “Cải thiện năng suất lao động (NSLĐ) quốc gia” tổ chức ngày 7/8/2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ ra những nguyên nhân khiến NSLĐ chưa cao; đồng thời Thủ tướng cũng nêu các định hướng lớn để thúc đẩy tăng NSLĐ, mà đầu tiên là phải cải cách thể chế để khắc phục “nút thắt” ở trên. Trong điều kiện hậu quả do đại dịch Covid-19 gây ra, Chính phủ cũng khẳng định, quá trình mở cửa từng bước với nền kinh tế cần phải được tiến hành thận trọng. Vì thế, quá trình hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi hậu COVID-19 cần phải tiếp tục cải cách thể chế mạnh mẽ nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển của doanh nghiệp.

Cần tiếp tục cải cách thể chế để thúc đẩy kinh tế phục hồi và phát triển sau Covid-19

Ảnh minh họa - TL 

Đại dịch Covid-19 không chỉ gây những tác động lớn về kinh tế - xã hội nói chung, mà còn làm thay đổi chính sách chiến lược của doanh nghiệp theo hướng chưa từng có tiền lệ: Một số chi phí từng được coi là cố định thì nay lại là chi phí biến đổi; một số năng lực vốn được xem như kiến tạo khác biệt thì giờ đây đã trở thành điều kiện tối thiểu trong vận hành doanh nghiệp. Vì thế, trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp vừa phải tiếp tục cân bằng chiến lược cắt giảm chi phí mà không gây ảnh hưởng tới doanh nghiệp, lại vừa tính đến việc chuyển hướng đầu tư cho các yếu tố giúp tăng trưởng để có thể chủ động đối phó với những khủng hoảng trong tương lai, đảm bảo cho doanh nghiệp tiếp tục phát triển.  

Ở tầm vĩ mô, từ khái niệm thể chế kinh tế, có thể hiểu Cải cách thể chế kinh tế tức là thay đổi cách quản lý, thay đổi cơ chế quản trị, cơ chế sử dụng, sở hữu để tạo ra động lực đột phá, phù hợp hơn với thực tiễn cuộc sống. Cải cách thể chế kinh tế là chuyển đổi về đường lối, phương hướng để phù hợp với nền kinh tế thị trường.   Trong đó, hoàn thiện thể chế kinh tế không chỉ là việc hoàn thiện các đạo luật liên quan trực tiếp đến sự ra đời và hoạt động của doanh nghiệp, mà phải đặt trong một nội hàm rộng hơn, bao gồm cả hệ thống quản trị quốc gia, với 3 trụ cột: thể chế kinh tế, nền hành chính công và nền tài chính công. Mọi cải cách cần phải mang tính đồng bộ của cả hệ thống. Cùng với đó, cần tiếp tục khắc phục tình trạng bộ máy hành chính cồng kềnh, kém hiệu quả, hiệu lực. Đây là những yêu cầu cấp thiết đang đặt ra, khi mà chúng ta tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Vậy “điểm nghẽn” và “nút thắt” về thể chế cần cải cách lúc này là gì ?  Các chuyên gia kinh tế cho rằng, chất lượng thể chế, hạ tầng số, kỹ năng và năng suất lao động là những điểm nghẽn đối với phát triển kinh tế hậu Covid-19. Trong đó, chất lượng thể chế thể hiện ở việc triển khai Chính phủ điện tử; hiệu quả điều phối và sử dụng nguồn lực công; phát triển bao trùm và bền vững là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết.  Đối với nhà đầu tư, không chỉ là cắt giảm thủ tục không cần thiết, mà để thu hút FDI có hiệu quả vào các lĩnh vực cần thu hút thì Việt Nam cần quan tâm đến việc ban hành các tiêu chuẩn phù hợp và có tính khoa học cao. Mặt khác, đối với nước ta hiện nay, còn cần tập trung vào các vấn đề lớn vừa là trước mắt, vừa có tính lâu dài; bao gồm: Tập trung khống chế dịch, sống chung với nguy cơ dịch và gắn với duy trì cầm cự, phục hồi kinh tế; Tập trung giải quyết các tồn đọng của 12 đại dự án yếu kém thua lỗ vẫn chưa được xử lý hiệu quả, cùng với đó là nợ xấu hậu Covid có thể tăng, thâm hụt ngân sách lớn, trần nợ công có thể cao hơn; Đồng thời phải đẩy nhanh việc tái cấu trúc nền kinh tế và tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo tinh thần vừa tháo gỡ khó khăn vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Những điểm nghẽn về thể chế còn liên quan đến một số điều của các luật về đất đai, đầu tư công, đầu tư, xây dựng, kinh doanh bất động sản, quy hoạch… cần được sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn hiện nay. Các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư công và đầu tư của doanh nghiệp, xây dựng công trình… còn tập trung nhiều ở bộ, ngành trung ương, cơ chế xin-cho tuy đã giảm, nhưng vẫn còn nhiều. Lãng phí thời gian, làm mất cơ hội đầu tư phát triển của doanh nghiệp cũng là một “điểm nghẽn”, làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế, cần được các bộ, ngành quan tâm khắc phục.

Những năm qua, Chính phủ đã thể hiện quyết tâm cải thiện chất lượng công vụ của bộ máy hành chính, nhất là cải cách thủ tục hành chính, đã và  đang mang lại niềm tin và kỳ vọng đối với một chính phủ hành động và trên thực tế bước đầu đã mang lại những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, để các nghị quyết của Chính phủ nhanh chóng đi vào đời sống kinh tế - xã hội, nâng cao tính cạnh tranh của môi trường đầu tư kinh doanh trong điều kiện hội nhập khu vực và toàn cầu, vẫn cần phải cải cách đồng bộ cả 3 bộ phận: thể chế hành chính, bộ máy và con người. Bên cạnh đó, có thể nói trong nhiều năm tới, bài toán vĩ mô của kinh tế Việt Nam vẫn là chất lượng tăng trưởng gắn với đổi mới thể chế trong điều kiện diễn biến phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu… Vì vậy, sự điều hành chính sách kinh tế - tài chính của Chính phủ vẫn phải thực hiện “mục tiêu kép”: cả chất lượng và tốc độ tăng trưởng.  Làm tốt việc cải cách và hoàn thiện thể chế sẽ góp phần tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu lớn mà Chính phủ đã đề ra.  

Đặng Xuân Hiển

Ý kiến của bạn