Bánh chưng Tranh Khúc: Đặc sản xứ Thanh Trì

Thứ 3, 16/02/2021 15:02 (GMT+7)

Đã bao đời nay, nhắc đến làng Tranh Khúc (xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội) là nhắc đến những chiếc bánh chưng vuông vức, dẻo thơm, đi khắp mọi ngõ ngách làng xóm và có trên bàn thờ gia tiên của mỗi gia đình.

Không biết nghề gói bánh chưng xuất hiện tự bao giờ, chỉ biết rằng do ông cha truyền lại. Cứ như vậy từ đời này sang đời khác, nghề gói bánh chưng vẫn được gìn giữ qua bao thế hệ, tạo nên thương hiệu bánh chưng Tranh Khúc nổi tiếng. 

 Đặc biệt từ nguồn gốc

Tương truyền rằng, tổ nghề của bánh chưng làng Tranh khúc là 2 vị công chúa con gái của vua Lý Huệ Tông. Tục kể lại, hai vị công chúa xin về đất làng Tự Khoát, lấy đỉnh Trúc Lĩnh (núi có nhiều cây trúc) của làng làm nơi nghỉ, thấy dân chúng đói khổ, thiếu ruộng tốt để cày cấy, liền xuất hết tiền bạc của mình để mua thóc gạo cứu giúp những người nghèo rồi chiêu tập họ khai hoang để có ruộng cày cấy. 

Thấy làng có cả một núi trúc bạt ngàn, hai bà tổ chức cho dân làng đẵn trúc để đan lát các loại thúng mủng, nong nia để dùng và bán, từ đó dân làng có nghề đan lát. Hai bà còn cho dựng am Đông Phù để sớm hôm đèn nhang cầu mong cho dân làng được no đủ, hạnh phúc. Được hai năm, nhà vua bắt hai bà về triều để gả cho quan lang ở biên giới, song hai bà nhất quyết không nghe lời.

Không thuyết phục được, nhà vua cho đốt am Đông Phù nhằm triệt chỗ nương thân của hai bà. Song hai bà lại được dân làng Tự Khoát đón về, dựng lại am trên núi Trúc, rồi mở mang am thành chùa, nên gọi là chùa Tự Khoát (chùa mở rộng), trở thành một ngôi chùa lớn trong vùng. May mắn thay làng Tranh Khúc được 2 bà truyền cho nghề làm bánh chưng, bánh giày và được duy trì đến ngày hôm nay.

Nguyên liệu, quy trình làm bánh tỉ mỉ

Gạo nếp, thịt lợn, đỗ xanh là những nguyên liệu quen thuộc để tạo nên chiếc bánh chưng, tuy nhiên bánh chưng Tranh Khúc làm nên thương hiệu chính là ở quy trình làm bánh với những bí quyết riêng của người nơi đây. 

Bánh chưng Tranh Khúc ngon trước hết là nhờ nguyên liệu được lựa chọn kỹ càng và tỉ mỉ. Loại nếp dùng để gói bánh là nếp cái hoa vàng để vỏ bánh được dẻo và mềm. Đỗ xanh phải là loại hạt nhỏ, ruột vàng được thổi chín và giã nhuyễn. Thịt heo nạc vai và ba chỉ được các gia đình lựa chọn làm nhân vì thế bánh có vị béo ngậy.

Thịt heo được lấy từ các cơ sở uy tín tại địa phương

Trước khi gói, gạo phải được ngâm trước 30 phút, sau đó rửa gạo thật sạch, nêm vài hạt muối cho tăng hương vị của nếp. Đậu xanh tằm hay còn gọi là đậu lòng vàng vỏ xanh, xay vỡ đôi, ngâm tãi vỏ, để ráo nước rồi sau đó cho vào nồi đồ. Khi chõ đậu đã dậy mùi thơm chín bở tơi thì mang ra giã nhuyễn, nêm gia vị, sau đó cho ra mâm để nguội đậu. Thịt gói bánh phải là thịt ba chỉ, có tỷ lệ nạc và mỡ thích hợp, đặc biệt thịt phải tươi và sạch. Thịt được rửa thật sạch, để ráo nước sau đó nắm với đậu để làm nhân bánh. 

Khác với các nơi, người dân làng Tranh Khúc không cần dùng khuôn mà gói bánh thủ công bằng tay. Một chiếc bánh vuông vức, đẹp mắt chỉ cần chưa tới 30 giây. Trước đây, bánh được luộc bằng than, củi nhưng bây giờ đã chuyển sang luộc bằng nồi điện và hơi nước. Bánh chưng luộc ra dẻo, thơm ngon, khi bóc ra có màu xanh bắt mắt. Mỗi mẻ bánh từ khoảng 150 chiếc, những giờ cao điểm thì cả 5 nồi bánh cùng họạt động liên tục sau 8 – 10 tiếng. Những mẻ bánh vừa chín tới sẽ được xếp lên xe xuất đến các đại lý và tới tay người tiêu dùng đón Tết.

Chiếc bánh thành phẩm đã được đóng gói hút chân không

Để đáp ứng nhu cầu khách hàng chuyển bánh đi xa, nhiều cơ sở đã hút chân không, đóng gói bánh có ghi nguồn gốc xuất xứ, hạn sử dụng để đảm bảo chất lượng bánh.

Năng suất “siêu tốc độ”

Có thể nói, Tranh Khúc là làng bánh chưng lớn nhất Hà Nội, đặc biệt tất bật hơn vào vụ Tết. Trước dịp Tết Nguyên đán, các hộ dân ở đây đều nhận được số lượng lớn đơn đặt hàng không chỉ trong nước mà còn cả ở nước ngoài. Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km, làng bánh chưng Tranh Khúc những ngày này, đi từ cổng làng, đâu đâu cũng cảm nhận được mùi thơm từ lá dong, gạo nếp và đậu xanh.

Chiếc bánh với màu xanh biếc của lá dong, mùi thơm ngậy của đậu xanh thịt mỡ hòa quyện

Ngày thường năng suất gói từ 200 – 300 cái nhưng bắt đầu từ tháng Chạp lượng bánh nhiều hơn gấp 2 – 3 lần. Những ngày sát Tết, mỗi hộ gia đình cho ra 2.000 – 3.000 chiếc bánh.

Bánh chưng Tranh Khúc ngày càng có thương hiệu, được khách hàng tin tưởng, có mặt ở khắp mọi miền Tổ quốc, đặc biệt là mỗi dịp tết Nguyên đán. Nghề truyền thống này đã đem lại thu nhập ổn định cho người dân và tạo việc làm cho nhiều người lao động. Những chiếc bánh chưng Tranh Khúc dẻo, thơm ngon là địa chỉ quen thuộc không chỉ của người dân Hà Nội mà nhiều khách phương xa. Tin rằng, với hương vị cuốn hút riêng biệt bánh chưng Tranh Khúc sẽ ngày càng phát triển hơn trên thị trường trong nước và quốc tế./.

Thanh Nhàn

Ý kiến của bạn