* Email: vietnamhoinhaponline1@gmail.com
Làng đào Nhật Tân tô thắm sắc Xuân

Làng đào Nhật Tân tô thắm sắc Xuân

VNHN - Trải qua những thăng trầm của thời gian, nhiều làng nghề truyền thống đã chứng tỏ được sức sống bền bỉ của mình, giữ gìn được những nét đẹp văn hóa của cha ông.

Đã từ bao đời nay cứ mỗi độ tết đến xuân về là mọi người, mọi nhà lại phấn khởi tất bật để chuẩn bị cho gia đình một cái Tết no đủ và ấm áp. Bên cạnh những lo toan về vật chất, mỗi gia đình không thể thiếu một cành đào tươi sắc đón xuân…

Và, nhắc đến hoa đào không thể không nói đến vùng đất Nhật Tân (Hà Nội), bởi nơi đây gắn liền với nghề trồng đào nổi tiếng bấy lâu nay. Không những thế, đào Nhật Tân còn gắn liền với những sự kiện, vua Quang Trung gửi về thành Phú Xuân tặng Ngọc Hân công chúa cành đào Nhật Tân để báo tin chiến thắng từ Thăng Long (năm 1789).

Vào dịp Tết Đinh Dậu năm 1957, đoàn Lão nông ở làng Nhật Tân đã mang một cây đào bích 3 tuổi đến dâng Bác. Bác rất cảm động và cảm ơn dân làng, dặn dò mọi người phải cùng nhau gìn giữ lấy nghề truyền thống quý báu đó. Bác còn dặn thêm, sang năm không phải tặng hoa Bác nữa. Bác sẽ tự chăm sóc, vun trồng những cây hoa này để dùng cho những Tết năm sau.

Ông Chu Văn Hồng - nguyên Bí thư Đản ủy xã Nhật Tân (nay là phường Nhật Tân) giới thiệu về cách chăm sóc và trồng đào

Trong nước cũng như thế giới, mỗi khi nói đến vẻ đẹp của hoa đào thì người ta thường nhắc đến hai tiếng Nhật Tân. Dù công nhận hay không công nhận thì tự nó đã tạo lập nên một thương hiệu riêng có cho mình. Hoa đào thường chỉ nở một lần trong năm và lại nở vào đúng dịp Tết Cổ truyền. Hoa đào chứa đựng một vẻ đẹp riêng, nét đẹp văn hóa tâm linh.

Từ góc nhìn đó, hoa đào còn báo hiệu cho người chơi đào biết được xu hướng phát triển trong năm, chơi đào nhìn đào người ta biết được năm sau làm ăn như thế nào, đó là nét đặc thù riêng của hoa đào. Vì thế, mọi gia đình, dù ít hay nhiều, dù to hay nhỏ cũng muốn có cho mình một cành đào trong ngày tết. Tuy nhiên, để biết hết được giá trị của đào đòi hỏi người chơi đào phải có sự am hiểu tỏ tường về đào cũng như phải có được cái nhìn sâu sắc về đào để lựa chọn cho mình một cây đào, cành đào đẹp nhất ứng với tâm tưởng của mình.

Nhật Tân xưa có cả đồng và bãi, trong đó đồng là chủ yếu nhưng ngày nay bãi là chủ yếu. Dân làng sống chủ yếu bằng nghề trồng đào cảnh. Kỹ thuật trồng đào của dân làng, từ việc ghép cành đào bích vào gốc đào quả để tạo ra cây đào lai gốc khoẻ, mà hoa vẫn đẹp, đều, đến việc sửa tán tạo thành cây tròn, đẹp đều; đặc biệt là việc hãm đào cho nở đúng vào dịp Tết Nguyên đán trong điều kiện thời tiết diễn biến thất thường... đều đạt đến trình độ điêu luyện. Từ thập niên 90 của thế kỷ 20, mỗi năm cứ từ 20 tháng Chạp trở đi, đào Nhật Tân được đem bán tập trung ở chợ hoa Hàng Lược, đến nay đào Nhật Tân đã được bán ở hầu khắp mọi nơi, đem sắc xuân đến cho mọi nhà.

Khi chọn đào cần phải chú ý tới thân, thế, cành, dăm và hoa. Thân già, da nứt mốc và có lớp rêu phủ, bởi cây càng già thì hoa nở càng thắm và to. Thế của cây đào đáp ứng được yêu cầu phải đầy đủ như thế huyền, thế trực, thế phụ tử, thế song thụ. Cành phải to, nhỏ dần từ dưới lên và vút từ trong ra ngoài. Dăm càng nhỏ thì càng tạo điều kiện cho hoa uyển chuyển. Hoa phải to, nụ phải bộp, lộc phải biếc. Tuy nhiên, để có được những thế hình đẹp của đào thì rất cần đến đôi bàn tay, trí tuệ của người dân trồng đào nơi đây. 

Để hiểu rõ hơn về cây đào Nhật Tân, chúng tôi tìm về nhà cụ Chu Văn Hồng, nguyên Bí thư Đảng ủy làng Nhật Tân (nay là phường Nhật Tân) – người đã có trên 40 năm gắn bó với cây đào. Ông cho biết: “Thương hiệu đào Nhật Tân gắn với loại đào bích. Đào bích là loại đào chính thống của Nhật Tân, từ bao đời nay đào bích vẫn là loại đẹp nhất trong các loại hoa đào. Đào bích hoa thường có màu hồng thắm, bông to, dày cánh, nở rộ. Loại đào này được các nhà trồng nhiều nhất do dễ tiêu thụ. Gặp thời tiết gió bấc, mưa phùn, đào bích có tới 24 cánh, nở căng tràn, khoe sắc hồng may mắn. Dạng đào phai cũng khá phổ biến, vẫn cho cánh kép, nở rộ. Giống như bích đào, đào phai cũng có giống đào mắt đen, mắt nâu có thời gian tuốt lá cho hoa nở khác nhau. 

Đào thất thốn, đây là loại đào cổ, hiếm, có sức sống mãnh liệt. Muốn trồng được đào thất thốn, người trồng đào phải chăm sóc cực kỳ cẩn thận. Đất trồng đào phải là đất thịt được đánh lên, phơi nỏ nắng, không để đất còn lại chút chất chua nào. Tưới cây phải tưới bằng nước sạch, bởi vậy, cây đào trở nên thanh cao, tao nhã, xưa kia chỉ các bậc quyền quý, nhà giàu mới chơi loại đào này. 

Để chăm dưỡng được một cây đào quý này, vào những ngày rét mướt, sương muối hay những hôm nắng bỏng héo lá, người trồng đào phải là một "bà đỡ" thật khéo thì đào mới trụ được. Giống đào xù xì, rêu mốc này có sức hút kỳ lạ, mỗi thốn cành cây, tức là độ dài bằng đốt ngón tay, có thể trổ tới bảy bông hoa, nên gọi là thất thốn. Thất thốn đỏ từ rễ đỏ lên tới búp, mầm nhọn và cứng cáp như lưỡi kiếm. Hoa đỏ vô cùng, tựa như hoa hồng nhung vậy, có thể nở từ gốc. Bản thân đào thất thốn tự nó tạo cho mình một tác phẩm nghệ thuật riêng cộng với đôi bàn tay của người nghệ nhân trồng đào đã giúp nó khẳng định được vẻ đẹp và giá trị riêng. Vì thế, người trồng đào cần phải làm chủ được trình độ khoa học kỹ thuật và nắm bắt được diễn biến của thời tiết. Đào thất thốn rất khó nở hoa đúng dịp Tết, may mắn lắm thì 2 năm/lần cây mới nở hoa đúng dịp, cây càng nở ít hoa càng quý hiếm và có ý nghĩa hưng thịnh, năm mới may mắn lớn. 

Đào bạch, hoa trắng bạch, to, đẹp, nhiều lộc nhưng lại có yếu điểm là thưa hoa. Đào phai, là một loại mà người dân đang ưa chuộng, đào phai thường bông to, nụ bộp và ở bất kỳ dáng nào thì nụ, hoa và lộc nhiều. Cũng có gia đình nếu không may có chuyện buồn trong dịp tết mà kiêng không chơi đào thì cũng không đến nỗi thất vọng, vì trong các loại đào có cây đào phai sẽ giúp gia chủ có thể sắm cho mình một cây mà không phải kiêng cữ gì”.

Khoảng năm 1990 trở lại đây, người dân Nhật Tân đã mạnh dạn đưa đào rừng (gốc to, cổ thụ) chuyển từ rừng về để trồng sau đó cắt lấy đoạn thân, gốc để ghép mắt và tạo thế từ đoạn ghép mắt, cành, dăm để cho ra một cây đào cổ thụ hoàn chỉnh. Từ năm 2005, do nhu cầu của người chơi đào nên cây đào cổ thụ ngày một phát triển mạnh hơn, bản thân đào cổ thụ tạo được tâm thế hiên ngang, tương ứng với tâm thế của những ngôi nhà hiện đại, của các cơ quan công sở. 

Những kỹ thuật trồng đào nơi đây được truyền từ đời này qua đời khác nên nó vẫn giữ vững được thương hiệu cho tới ngày nay. Từ những năm 1990-1995, diện tích đất đồng của Nhật Tân lúc đó chỉ khoảng 34ha, cây đào tập trung hầu hết ở khu vực thôn Tây và thôn Nam (cụm 2, 3 bây giờ). Sau năm 1998, người dân chuyển sang bãi ngoài đê sông Hồng để dành đất xây dựng khu đô thị và các công trình của nhà nước, từ đó tới nay phát triển trên 40ha. Nơi đây thuận lợi để đào phát triển nhanh nhưng lại khó về điều chỉnh tạo dáng nghệ thuật của cây, vì thế luôn cần đến sự chăm sóc tỉ mỉ và cẩn thận của người trồng. “Hoa đất lạ mạ đất quen”, do đó hàng năm người Nhật Tân phải bồi đắp đất mới vào để tạo điều kiện cho cây đào phát triển. Hiện nay, người Nhật Tân đã thâm canh trên cây đào và mang lại năng suất cao. Để có được một cây đào theo ý mình thì người chơi phải bỏ ra một khoản tiền lớn nên bây giờ nhiều người chơi đào chọn hình thức thuê để chơi tết. Điều đó vừa tiết kiệm cho người chơi và lại giúp người trồng đỡ phải lãng phí một thời gian dài bỏ công sức, trí tuệ để nhân giống và tạo dáng cho cây.

Thung lũng hoa Hồ Tây thu hút rất nhiều khách tham quan, chụp ảnh

Ngoài làng đào Nhật Tân, nếu có dịp ghé thăm bãi đá sông Hồng, bạn sẽ được tận hưởng một không gian thật thanh bình với trời trong, gió nhẹ cùng những hàng lau trắng bạt ngàn,... Nơi đây sẽ là địa điểm không thể bỏ qua nếu bạn có ý định chụp ảnh để lưu giữ những khoảnh khắc tuyệt đẹp.

Bên cạnh bãi đá Sông Hồng, thung lũng hoa Hồ Tây đang là địa điểm rất được mọi người quan tâm. Thung lũng hoa Hồ Tây tọa lạc ở ngã ba đường Nhật Chiêu - Công Viên Nước với diện tích rộng hàng ngàn m2 trồng đủ các loài hoa lạ mắt như hóa túy điệp, hoa hướng dương đã và đang thu hút được sự quan tâm không hề nhỏ với các bạn trẻ thích chụp ảnh./.

Ngọc Giáp - Anh Tài

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác