* Email: vietnamhoinhaponline1@gmail.com

Kỹ sư gốc Việt và tham vọng thay đổi thế giới bằng trí tuệ nhân tạo

VNHN - “Khi cuộc sống của con người ngày càng phát triển và đòi hỏi sự phát triển đột phá của công nghệ, trí tuệ nhân tạo sẽ giúp giải quyết những vấn đề hóc búa nhất của thế giới đang gặp phải nhưng nó cần tới một vài người cực kỳ thông minh’’. Đó là quan điểm của kỹ sư người Mỹ gốc Việt tên là Lê Viết Quốc, hiện đang là kỹ sư phần mềm tại hãng Google và là một trong những người triển khai dự án Google Brain.

Từ một chàng trai xứ Huế có những phát kiến vĩ đại

Sinh ra trong gia đình viên chức ở Hương Thuỷ, Thừa Thiên Huế, Lê Việt Quốc đã có một tuổi thơ không có điện dù chỉ để thắp lên một ngọn đèn trong thời điểm làng anh còn khó khăn. May mắn thay, nhà Quốc gần một thư viện, nơi mà cậu bé ngày ngày đọc về những phát kiến vĩ đại và mơ ước được đặt tên mình vào trong những trang giấy ấy.

Ở tuổi 14, chàng trai Huế nghĩ rằng con người sẽ nhận được nhiều lợi ích nhất từ những cỗ máy thông minh, có khả năng sáng chế mọi thứ theo nhu cầu của con người - một ý tưởng dường như chỉ có trong những bộ phim. Và chính điều này đã truyền cảm hứng cho Quốc đi theo một con đường mới, tạo nên những đột phá tuyệt vời trong lĩnh vực “Trí tuệ nhân tạo”, những phát kiến giúp máy móc hiểu thế giới hơn, gần gũi với con người hơn.

Sau khi tốt nghiệp trường Quốc học Huế, Lê Viết Quốc được nhân học bổng tại Đại học Quốc gia Úc (Australian National University) rồi học nghiên cứu sinh tại trường đại học danh giá Standford ở Mỹ. Trong thời gian học tập bên nước ngoài, Quốc luôn đau đáu với ý tưởng của mình và anh nhận ra rằng những phần mềm trí tuệ nhân tạo dù thông minh tới đâu cũng cần tới sự giúp đỡ phần lớn của con người như phải chú thích dữ liệu,  hay những chi tiết quan trọng cần chú ý trong dữ liệu đó. Người ta cần đánh dấu hết sức thủ công các dữ liệu – ví dụ trong lĩnh vực nhận dạng khuôn mặt: các nhà nghiên cứu phải đóng nhãn các bức ảnh có mặt người và không có mặt người trước. Sau đó họ phải nói cho phần mềm cần phải chú ý vào đâu, ví dụ như hình dáng, màu sắc của mũi cũng như các bộ phận khác.

Những khối công việc nặng nề ấy khiến Quốc cảm thấy thực sự khó chịu. Mặc dù rất hay thông cảm với người khác nhưng với máy tính, Quốc thực sự kiên quyết với kỳ vọng của mình, phải để máy tự học. “Tôi thực sự không có nhiều kiên nhẫn,” Quốc cười và nói trong bài phỏng vấn.

Khi học tại Stanford, Quốc đã sáng tạo ra một chiến thuật có thể giúp phần mềm tự học. Trước kia các thử nghiệm về dạy học cho máy tính cho thấy nhiều dấu hiệu khả quan nhưng rất chậm chạp vì các nhà nghiên cứu áp dụng một phương pháp có tên là “deep learning” - (tạm dịch - học sâu), sử dụng một hệ thống mạng phức tạp có tác dụng tương tự như hệ thần kinh neurons của con người, Tiến sĩ Quốc đã tìm ra cách tăng tốc hệ thống lên một cách đáng kể - bằng cách xây dựng một mạng lưới neuron ảo lớn hơn gấp 100 lần những lại có khả năng xử lỹ dữ liệu nhanh hơn hàng nghìn lần. Đây là một phương pháp tiếp cận rất thực tiễn và thu hút sự chú ý của Google, nơi đã mời anh về để thử nghiệm dưới sự dẫn dắt của nhà nghiên cứu nổi tiếng về AI Andrew Ng.

Muốn thay đổi thế giới bằng trí tuệ nhân tạo

Khi kết quả nghiên cứu được đưa ra công chúng năm 2012, trí tuệ nhân tạo đã tạo nên một cuộc đua giữa Google, Facebook, Microsoft và nhiều công ty khác về đầu vừa vào nghiên cứu deep-learning. Mặc dù không có một chỉ dẫn nào từ con người, hệ thống của Lê Việt Quốc đã học cách nhận thức được con người, mèo, chó và hơn 3.000 sự vật khác nhau bằng cách xem 10 triệu hình ảnh từ Youtube. Hệ thống này đã cho thấy máy móc có thể tự học mà không cần sự trợ giúp của con người mà vẫn đạt được độ chính xác đáng kinh ngạc.

“Có rất ít người trên thế giới thực sự hiểu cách thức mà các cỗ máy có thể học và suy nghĩ như con người. Deep Learing vẫn là một điều gì đó rất mới mẻ”, Lê Viết Quốc nói trong một bài phỏng vấn. Tuy nhiên, khi được phát triển, mọi người sẽ trở nên thích thú hơn với khả năng giải quyết những vấn đề lớn như giáo dục và biến đổi khí hậu. Ví dụ, hiện tại có thể sử dụng điều khiển từ xa để theo dõi dữ liệu về môi trường trên khắp thế giới nhưng do khối dữ liệu này quá lớn nên chúng ta vẫn chưa xử lý được.Nếu phát triển thành công Deep Learning, chúng không chỉ giúp tìm ra vấn đề mà còn đề xuất giải pháp.

Andrew Ng khẳng định: “Tôi tin Deep Learning sẽ tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng”.

Bản thân Alphabet – công ty mẹ của Google hiện đã tích hợp công nghệ Google Brain vào một số dịch vụ của họ. Ví dụ điển hình là công nghệ nhận diện giọng nói trong hệ điều hành Android và cải thiện khả năng tìm kiếm hình ảnh đều xuất phát từ Brain. Google cũng công khai mã nguồn mở TensorFlow của Deep Learning với mục tiêu đẩy nhanh sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Trong năm 2014, họ đã mua lại DeepMind Technologies với giá 650 triệu USD để đặt cược vào lĩnh vực này. Theo CB Insights, các công ty khởi nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực Deep Learning và trí tuệ nhân tạo đã huy động được hơn 950 triệu USD trong vòng 5 năm qua.

Năm 2014, MIT Technology (TR35), một trong những tạp chí công nghệ lâu đời nhất nước Mỹ đã xếp Lê Viết Quốc vào danh sách 35 Nhà sáng tạo dưới 35 tuổi của năm 2014 và Việt Nam lần đầu tiên vinh đự khi có được một nhà khoa học trẻ nằm trong danh sách này.

Lê Viết Quốc nằm trong hạng mục Người có tầm nhìn xa vì đây là những người mà MIT Technology Review cho rằng đã cho thấy các công nghệ có thể được dùng theo một cách mới mẻ và tốt đẹp hơn.

Năm 2015, Google đã công bố một bài nghiên cứu khoa học, đánh dấu bước đột phá mới nhất của họ trong việc phát triển “Trí thông minh nhân tạo” (AI). Bài nghiên cứu cho thấy khả năng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo từ những thông tin sẵn có. Một trong 2 tác giả bài nghiên cứu này là Lê Việt Quốc.

Nhóm nghiên cứu về AI của Google đã thiết kế ra một chương trình tương tác cao cấp, một chatbot có khả năng nói chuyện và trả lời các cuộc đối thoại dựa trên các thông tin thu nhận được và cả thông qua rèn luyện từ các mẫu đối thoại học được. Điều bất ngờ là chatbot này không chỉ trả lời các câu hỏi bằng những đoạn hội thoại định sẵn, các mẫu câu hay từ có trước mà nó có thể tự “tạo ra” câu trả lời mới cho các câu hỏi mới.

Dù biết rằng sẽ mất rất nhiều thời gian để có thể làm ra được cỗ máy siêu thông minh mà Lê Viết Quốc ước mơ nhưng đó chính là sự nỗ lực và nghiên cứu không ngừng nghỉ của Viết Quốc đã giúp dự án Google Brain phát triển ngày càng khả quan và có sức ảnh hưởng tới giới công nghệ về chương trình trí tuệ nhân tạo.

Tiến Anh

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác