x

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với Việt Nam

Thứ 4, 08/08/2018 10:08 (GMT+7)

VNHN - Cách đây hai năm, Diễn đàn kinh tế thế giới đã khai mạc với chủ đề “Làm chủ Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư”. Khái niệm “Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư” lần đầu tiên được đề cập trong bản Kế hoạch hành động chiến lược công nghệ cao được chính phủ Đức thông qua vào năm 2012.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo ra các nhà máy thông minh. Trong các nhà máy thông minh này, các hệ thống vật lý không gian ảo sẽ giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật lý. Với Internet của vạn vật, các hệ thống vật lý không gian ảo này tương tác với nhau và với con người theo thời gian thực, và thông qua Internet của các dịch vụ thì người dùng sẽ được tham gia vào chuỗi giá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụ này.

 Vậy thực chất Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư bao gồm những nội dung gì và Việt Nam có thể tận dụng những gì để tạo ra những cơ hội cho con đường hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước.

Thời cơ phát triển

Thế giới của chúng ta ngày càng phẳng hơn nhờ những tiện ích từ internet mang lại,  liên thông, hợp tác, cạnh trạnh hơn và thách thức cũng nhiều hơn.  Công nghệ đã giúp tạo ra các sản phẩm và dịch vụ mới, từ đó tăng hiệu quả và thỏa mãn cuộc sống cá nhân của mỗi con người. Gọi xe taxi, đặt vé máy bay, mua sản phẩm, thanh toán, nghe nhạc, xem phim hay chơi trò chơi… tất cả đều có thể được thực hiện từ xa.

Việt Nam đã bỏ lỡ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 do hoàn cảnh lịch sử, vì vậy cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư mới đang trong giai đoạn khởi phát là cơ hội rất quý giá mà Việt Nam phải nhanh chóng đón bắt, tranh thủ để tiến thẳng vào lĩnh vực công nghiệp mới để đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thu hẹp khoảng cách phát triển. Sau khi kết thúc đàm phán hoặc ký các FTA thế hệ mới như TPP, EVFTA, EAEU…, Việt Nam đang tiến vào giai đoạn phát triển rất quan trọng, đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ tư duy và quyết tâm rất cao nhằm đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với không gian phát triển mới được mở ra từ hội nhập quốc tế sâu rộng và lực lượng lao động trẻ dồi dào, cần cù và có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, Việt Nam có cơ hội lớn về tiếp cận và bước vào cuộc cách mạng sản xuất mới đang diễn ra trên thế giới.

Đồng thời Chính phủ muốn nhanh chóng ứng dụng Công nghệ Thông tin để xây dựng Chính phủ điện tử, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, tạo thuận lợi hơn cho người dân trong giao dịch với cơ quan nhà nước và tiếp cận dịch vụ công, xây dựng Chính phủ liêm chính, kiến tạo phát triển, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Thách thức phi truyền thống

Bên cạnh những lợi ích to lớn của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và thời đại kỹ thuật số, thì cuộc cách mạng này cũng đang đặt ra những thách thức an ninh phi truyền thống như về an ninh không gian, về an ninh mạng và về an ninh kinh tế - xã hội.

Trước tiên, về lâu dài, số lao động phổ thông ở nước ta sẽ chịu tác động mạnh mẽ của quá trình tự động hóa đang tăng tốc ở các nước phát triển. Nhóm ngành công nghiệp chế tạo sẽ phải chịu tác động mạnh nhất bởi những đột phá về công nghệ đang làm đảo ngược dòng thương mại theo hướng bất lợi cho các nước như Việt Nam do lợi thế lao động giá rẻ giảm mạnh. Báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động quốc tế công bố tháng 7 năm 2018 cho thấy, Việt Nam có đến hơn 80% lao động trong các ngành dệt may và giày dép có nguy cơ cao mất việc dưới tác động của những đột phá về công nghệ do cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đem lại.

Cùng với đó, xuất hiện hàng nghìn trang thông tin điện tử, blog, trang mạng xã hội, đặc biệt là trên facebook, có nội dung xấu, đăng tải ấn phẩm đồi trụy, bạo lực, trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc. Hệ thống mạng thông tin quốc gia, nhất là hệ thống mạng thông tin của các cơ quan, tổ chức trọng yếu vẫn sẽ là mục tiêu tấn công xâm nhập của tin tặc nước ngoài; nguy cơ mất an ninh, an toàn thông tin, lộ, lọt bí mật nhà nước sẽ ngày càng nghiêm trọng nếu không có giải pháp phòng, chống hữu hiệu.

Chính vì vậy, công tác bảo đảm an ninh, an toàn mạng thông tin quốc gia, phòng, chống vi phạm và tội phạm mạng là  một thách thức lớn cho Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. 

Nếu tận dụng tốt cơ hội và vượt qua được các thách thức, Việt Nam sẽ có khả năng thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến, sớm thực hiện được mục tiêu trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Ngược lại, nếu không có chiến lược phù hợp thông qua đổi mới giáo dục, đào tạo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển khoa học - công nghệ thì sức ép đối với phát triển của Việt Nam còn lớn hơn nhiều, khoảng cách giữa nước ta với các nước phát triển sẽ ngày càng tăng.

Xuân Trường

Ý kiến của bạn

Tạp chí thường kì